Bức tranh sáng – tối của tiền thưởng Tết với việc bảo đảm phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”

Mức tiền thưởng Tết bình quân tăng hơn so với năm trước

Theo số liệu thống kê của Bộ Nội vụ, mức tiền thưởng Tết bình quân của doanh nghiệp năm 2026 là 8,69 triệu đồng/người, tăng 13% so với Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025.

Trong đó, doanh nghiệp Nhà nước có mức tiền thưởng Tết tăng cao nhất, khoảng 9,44 triệu đồng/người, tăng 23% so với năm 2024. Mức thưởng ở doanh nghiệp dân doanh đạt bình quân 7,37 triệu đồng, tăng 9%.

Tại các doanh nghiệp FDI, mức thưởng là 9,21 triệu đồng, tăng 12% so với năm 2024. Nhiều chuyên gia cho rằng, giai đoạn này doanh nghiệp vẫn đang còn khó khăn, việc doanh nghiệp trích một phần doanh thu để thưởng Tết cho lao động đã là một nỗ lực rất lớn.

Việc doanh nghiệp công bố mức thưởng Tết sớm cũng tạo điều kiện cho người lao động an tâm phấn khởi trong công việc, đồng thời khẳng định sự quan tâm của doanh nghiệp đối với người lao động.

Các chính sách bình ổn giá trong dịp tế được ban hành và triển khai tích cực

Những chính sách triển khai ở cơ sở mới đóng vai trò quyết định hiệu quả cuối cùng của thực hiện chủ trương “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Các địa phương như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh đã chủ động xã hội hóa nguồn lực, phát huy vai trò điều phối của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức Công đoàn theo quan điểm dài hạn, Tết nghĩa tình vì thế không chỉ là câu chuyện sẻ chia trước mắt.

Đó là sự đầu tư dài hạn cho ổn định xã hội, cho niềm tin của người lao động vào nơi họ gắn bó mưu sinh. Các đô thị lớn với phần lớn là lao động nhập cư, nếu để công nhân "chông chênh" mỗi dịp Tết thì mọi mục tiêu tăng trưởng đều trở nên mong manh. Ngược lại, khi người lao động cảm nhận được sự đồng hành thực chất, họ sẽ ở lại, cống hiến và cùng thành phố vượt qua khó khăn.

Cụ thể, trong dịp Tết, Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) khảo sát, nắm bắt thực tế quản lý, bình ổn giá tại một số địa bàn; phối hợp xây dựng kịch bản lạm phát, làm cơ sở tham mưu Chính phủ, Ban Chỉ đạo điều hành giá.

Tại địa phương, Sở Tài chính phối hợp với các sở, ngành tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố tăng cường quản lý, điều hành và bình ổn giá trên địa bàn.

Trọng tâm là theo dõi sát diễn biến giá các mặt hàng, dịch vụ thiết yếu phục vụ trực tiếp nhu cầu Tết như lương thực, thực phẩm tươi sống, vận tải hành khách, du lịch, tham quan… để kịp thời đề xuất các biện pháp bình ổn theo quy định.

Các địa phương được yêu cầu đẩy mạnh công tác niêm yết giá, kê khai giá; tăng cường kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, thuế, phí, lệ phí và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, vì thế, giá hàng hoá nói chung và thực phẩm tươi sống không tăng đột biến như những năm trước, giúp các gia đình chủ động hơn trong chi tiêu Tết.

Với sự vào cuộc quyết liệt của các sở, ngành và sự chủ động của doanh nghiệp, đã xây dựng nguồn cung hàng hóa vững chắc cho thị trường Tết Nguyên đán Bính Ngọ; từ khâu dự trữ, phân phối, bình ổn giá cho tới công tác kiểm tra, chống gian lận thương mại đều được triển khai sớm và đồng bộ.

Những nỗ lực này không chỉ giúp bảo đảm thị trường ổn định mà còn tạo tâm lý yên tâm cho người tiêu dùng, góp phần xây dựng mùa Tết đủ đầy, an toàn và lành mạnh cho nhân dân.

Tóm lại, thưởng Tết Nguyên đán 2026 bình quân đạt gần 9 triệu đồng/người, tăng 13% so với năm trước. Cùng với việc điều chỉnh tăng lương tối thiểu vùng, thu nhập của người lao động tiếp tục được cải thiện, tạo tâm lý phấn khởi trong năm mới.

Đây là cơ sở và điều kiện quan trọng để tăng năng suất lao động, đồng thời tạo xung lực giúp Việt Nam có thể đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong năm 2026.

Công nhân nhận lì xì đầu năm.

Mức chênh lệch quá lớn về tiền thưởng Tết giữa các địa phương và các loại hình doanh nghiệp

Theo số liệu của Bộ Nội vụ, bức tranh thưởng Tết lộ diện cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ nét. Nếu xét ở góc độ ngành nghề sản xuất: nhóm ngành kỹ thuật cao như cơ khí, tự động hóa, công nghệ, nhiều doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng khá.

Một số đơn vị cho biết mức thưởng Tết bình quân đạt khoảng 20 triệu đồng/người, tăng khoảng 10% so với năm trước; tuy nhiên, ở chiều ngược lại, các ngành thâm dụng nhiều lao động như dệt may, da giày, chế biến gỗ tiếp tục đối mặt với không ít áp lực, do đơn hàng chưa thực sự ổn định, chi phí đầu vào tăng cao khiến việc xây dựng phương án thưởng Tết trở nên khó khăn hơn, chỉ duy trì mức thưởng tối thiểu bằng năm ngoái hoặc có thể điều chỉnh tăng 5-6%. Đối với nhóm công nhân, mức thưởng trung bình là 15 triệu đồng.

Xét ở góc độ khu vực doanh nghiệp, khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục dẫn đầu về tiền thưởng tại nhiều tỉnh, thành phố lớn. TP. Hồ Chí Minh ghi nhận mức thưởng Tết cao nhất cả nước, lên tới hơn 1,8 tỷ đồng; trong khi đó, mức thưởng bình quân trên địa bàn chỉ đạt hơn 12 triệu đồng/người.

Tại Bắc Ninh, mức thưởng Tết bình quân đạt gần 8 triệu đồng, cao hơn so với trước sáp nhập. Tuy nhiên, khoảng cách giữa mức cao nhất và thấp nhất vẫn rất lớn: có lao động chỉ nhận 100.000 đồng, trong khi mức thưởng cao nhất thuộc khối FDI lên tới 400 triệu đồng.

Hà Nội cũng không nằm ngoài xu hướng này. Báo cáo của Sở Nội vụ cho thấy, mức thưởng Tết cao nhất tại Thủ đô đạt hơn 600 triệu đồng/người, chủ yếu rơi vào khối doanh nghiệp dân doanh làm ăn hiệu quả.

Ngược lại, tại một số doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp nhỏ mức thưởng phổ biến chỉ từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng/người. Nhiều doanh nghiệp, mức thưởng Tết vẫn giữ nguyên như năm trước, nhiều công nhân khác ở một công ty còn bị cắt tới 60% thưởng Tết năm 2026.

Bảng dưới đây thể hiện rõ nhất sự chênh lệch giữa các địa phương cũng như trong từng địa phương giữa mức cao nhất và thấp nhất.

Bảng 1: Mức thưởng Tết năm Bính Ngọ 2026 (đơn vị: triệu đồng)

Các gói quà Tết thiết thực và phiếu mua hàng giúp người lao động giảm bớt áp lực chi tiêu cuối năm.

Công nhân nhận quà Tết.

Giá hàng Tết vẫn tăng cao hơn nhiều so với mức tăng trung bình về tiền thưởng Tết. Sát Tết, trong và sau Tết Nguyên đán 2026, thị trường thực phẩm tươi sống bước vào cao điểm mua sắm khi nhu cầu tích trữ tăng nhanh.

Trong bối cảnh nhu cầu mua sắm tăng vọt, giá một số mặt hàng chủ lực có nhu cầu cao nhất trong mỗi mùa cao điểm Tết như thịt lợn, tôm gạo, bò, gà, thủy hải sản và các loại rau, củ, quả được ghi nhận tăng cao từng ngày.

Nhiều người dân đã chia sẻ, năm nay thịt tăng nhanh hơn mọi năm, một tuần giá tăng 5%, thậm chí người bán hàng cũng phải ngại ngùng nói “giá nhập thay đổi gần như mỗi ngày, hôm nay báo một giá, mai đã giá khác, khách quay lại hỏi mà cũng ngại vì giá cứ tăng lên”.

Tại Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh và khu vực đô thị lớn, thực phẩm tươi sống và đồ khô phục vụ nhu cầu Tết tăng 20-25%, các mặt hàng khác đội giá khoảng 15-20% tạo áp lực lên cả người dân lẫn doanh nghiệp bình ổn. Hiện tượng tăng giá một số mặt hàng thực phẩm hay giải khát sau Tết đã xuất hiện, tăng khoảng 10–20%, nhất là tại các điểm du xuân, du lịch.

Hiện tượng tăng giá cao trong dịp trước và sau Tết chủ yếu do nguồn cung hàng hóa chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu tiêu dùng tăng mạnh. Theo dự báo của Bộ Công Thương và Sở Công Thương các tỉnh, thành phố lớn, nhu cầu đối với các mặt hàng thiết yếu có thể tăng tới 30% trong mùa mua sắm Tết, chiếm khoảng 20–25% tổng lượng tiêu dùng của cả năm.

Mặc dù các cơ sở thương mại đã chủ động xây dựng kế hoạch dự trữ hàng hóa, song mức dự trữ hiện mới chỉ đạt khoảng 5–20%. Vì vậy, khả năng đáp ứng của doanh nghiệp trên địa bàn đối với một số mặt hàng thiết yếu hiện chỉ đạt khoảng 50–65% so với tổng nhu cầu thị trường.

Các mức giá bình ổn của mặt hàng thiết yếu cũng tăng cao hơn: Các Sở Tài chính tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch bình ổn giá đối với nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu trong dịp Tết, tuy nhiên mức điều chỉnh giá đối với các mặt hàng này cũng phải lên tới 15% nên chưa khuyến khích được nguồn cung hàng hoá thiết yếu phục vụ nhu cầu Tết.

Đời sống Nhân dân và an sinh xã hội trở nên khó khăn hơn, nhất là đối với những người yếu thế, những người có mức tiền lương và tiền thưởng thấp, sự phân hoá trở nên rõ rệt hơn. Điều này chính là hệ quả của sự chênh lệch mức tiền thưởng của người lao động giữa các địa phương khác nhau, giữa các loại hình doanh nghiệp, ngành nghề, khu vực sở hữu khác nhau.

Số liệu thống kê về mức chênh lệch thu nhập từ tiền thưởng Tết (bảng 1) cho thấy, chúng ta vẫn phải “bỏ lại phía sau” những người có mức thu nhập thấp ở từng địa phương với khoảng chênh lệch khá cao, dù đã có nhiều người được nhận trợ cấp thêm của các cấp chính quyền địa phương, nhưng vẫn không thể giải quyết được những nhu cầu tối thiểu của họ và gia đình họ.

Nếu xét ở mức trung bình, dựa trên Bảng số 1 có thể thấy mức tăng thưởng Tết năm 2026 chỉ khoảng 13%. Nhiều doanh nghiệp chỉ tăng 5% đến 10%, thậm chí không tăng hoặc còn giảm so với năm trước. Trong khi đó, giá các mặt hàng thiết yếu phục vụ dịp Tết lại tăng khoảng 20–25%, cao hơn từ 7–12% so với mức tăng thưởng Tết bình quân.

Như vậy, đời sống của nhiều người lao động nhìn chung vẫn còn khá khó khăn trong việc bảo đảm nhu cầu thiết yếu dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán.

Thực hiện phương châm “không để ai bị bỏ lại phía sau”, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh khó khăn trong dịp Tết. Trong đó, một số chính sách nổi bật gồm:

Hỗ trợ từ tổ chức Công đoàn: Tổng Liên đoàn hỗ trợ khoảng 1,3 triệu đồng/người đối với đoàn viên, người lao động khó khăn, bao gồm 1 triệu đồng tiền mặt và 300.000 đồng quà hiện vật.

Quà tặng bổ sung: Người lao động có hoàn cảnh khó khăn tại Hà Nội có thể được nhận thêm 500.000 đồng tiền quà Tết.

Hỗ trợ tại các địa phương bị thiên tai: Đối với những địa phương chịu ảnh hưởng của bão lũ, mức hỗ trợ có thể cao hơn, khoảng 2 triệu đồng/suất.

Tuy vậy, đối với người thu nhập thấp, đặc biệt là công nhân tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và lao động ở vùng khó khăn, áp lực chi tiêu dịp Tết vẫn rất lớn.

Trước hết là áp lực chi phí sinh hoạt khi giá cả hàng hóa, thực phẩm và nhiều dịch vụ thiết yếu thường tăng cao vào dịp Tết, khiến việc mua sắm, chuẩn bị Tết trở nên tốn kém hơn. Bên cạnh đó, thu nhập của một bộ phận người lao động chưa ổn định, do ảnh hưởng của tình hình sản xuất kinh doanh khó khăn, thiên tai hoặc đặc thù công việc nặng nhọc, nguy hiểm.

Ngoài ra, chi phí đi lại về quê trong dịp cao điểm, như vé tàu, xe tăng cao cùng với các khoản chi tiêu truyền thống trong dịp Tết như thăm hỏi, lì xì… cũng tạo thêm gánh nặng tài chính đối với nhiều gia đình công nhân, người lao động.

Sau Tết 2026, người thu nhập thấp tiếp tục phải đối mặt với nhiều khó khăn khi giá cả sinh hoạt tăng cao trong khi thu nhập phục hồi chậm. Áp lực chi tiêu “hậu Tết” như tiền thuê nhà, học phí, điện nước và các chi phí thiết yếu khiến nhiều gia đình buộc phải thắt chặt chi tiêu, làm thêm giờ hoặc tìm việc phụ để trang trải cuộc sống.

Một trong những khó khăn lớn là chi phí sinh hoạt liên tục tăng. Dù thị trường lao động có dấu hiệu phục hồi, song mức tăng thu nhập của người lao động vẫn chưa theo kịp tốc độ tăng của giá cả hàng hóa và dịch vụ, khiến đời sống của nhiều gia đình rơi vào tình trạng “hụt hơi”.

Bên cạnh đó, thu nhập của người lao động vẫn thiếu ổn định. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp còn thận trọng trong việc điều chỉnh tiền lương và mở rộng sản xuất, không ít người lao động phải chấp nhận tăng ca hoặc tìm thêm việc làm ngoài giờ để bù đắp chi phí sinh hoạt.

Để thích ứng với tình hình này, nhiều gia đình buộc phải cắt giảm các nhu cầu chi tiêu không thiết yếu như mua sắm, giải trí hay du lịch, điều này ít nhiều ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống của người lao động.

Ngoài ra, theo quy định tại điểm e khoản 2 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC, tiền thưởng Tết không thuộc các khoản tiền thưởng được miễn trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Vì vậy, khoản thưởng Tết 2026 vẫn phải tính vào thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân, điều này cũng phần nào làm giảm số tiền thực nhận của người lao động.

Tình trạng trên không chỉ ảnh hưởng đến đời sống trước mắt mà còn làm suy giảm khả năng tiết kiệm và tích lũy của các gia đình lao động, hạn chế nguồn lực dành cho chăm sóc sức khỏe, giáo dục và nâng cao chất lượng cuộc sống. Về lâu dài, những áp lực này có thể tác động tiêu cực đến tâm lý xã hội và sự phát triển bền vững của nền kinh tế.

Niềm vui của các gia đình công nhân khi nhận được sự hỗ trợ kịp thời về phương tiện đi lại trong dịp cao điểm Tết.

Những "Chuyến tàu nghĩa tình" đưa công nhân và gia đình về quê đón Tết - một nét đẹp trong văn hóa sẻ chia của doanh nghiệp.

Bức tranh thưởng Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 có thể còn nhiều gam màu đan xen, nhưng tựu trung vẫn phản ánh sức chịu đựng và khả năng thích ứng của cộng đồng doanh nghiệp cũng như người lao động.

Khi kinh tế từng bước phục hồi, sự minh bạch trong chính sách tiền lương, tiền thưởng cùng tinh thần đối thoại, thấu hiểu sẽ là “chìa khóa” giúp quan hệ lao động ổn định hơn, để mỗi mùa Tết không chỉ là thời điểm tổng kết, mà còn mở ra những kỳ vọng tích cực cho một năm mới nhiều cơ hội.

Về mặt pháp lý, thưởng Tết hiện không phải là khoản chi bắt buộc theo quy định của pháp luật. Khoản thưởng Tết, dù lớn hay nhỏ, không chỉ là con số cụ thể mà còn là thước đo niềm tin, sự sẻ chia và cam kết đồng hành giữa doanh nghiệp với người lao động sau một năm nhiều biến động.

Đối với người lao động, khoản thưởng này có ý nghĩa quan trọng trong việc trang trải chi tiêu dịp Tết và tạo động lực gắn bó lâu dài với doanh nghiệp.

Để bảo đảm quyền lợi của người lao động, kiến nghị Bộ Nội vụ, Sở Nội vụ các địa phương tăng cường theo dõi, nắm bắt tình hình tiền lương, tiền thưởng tại doanh nghiệp; kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp chậm chi trả, nợ lương, nợ thưởng hoặc có nguy cơ tranh chấp lao động trong dịp cuối năm.

Trường hợp doanh nghiệp đã ban hành quy chế thưởng, công bố mức thưởng hoặc có cam kết cụ thể với người lao động, thì việc không thực hiện đúng nội dung đã công bố có thể bị xem xét trách nhiệm theo quy định pháp luật.

Trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động, cơ quan quản lý khuyến khích doanh nghiệp công khai, minh bạch phương án thưởng Tết, chủ động đối thoại với người lao động để tạo sự đồng thuận, chia sẻ khó khăn, qua đó góp phần ổn định quan hệ lao động và hạn chế tranh chấp phát sinh trong thời điểm giáp Tết.

Thời gian tới, dự báo tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; khó khăn, thách thức và thời cơ, thuận lợi đan xen nhưng khó khăn, thách thức nhiều hơn.

Các bộ, cơ quan, địa phương, tổ chức, cá nhân liên quan sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán cần khẩn trương, tập trung xử lý công việc với tinh thần "làm việc sớm, vào việc ngay" của Ban Bí thư, quán triệt phương châm "nguồn lực bắt nguồn từ tư duy, tầm nhìn; động lực bắt nguồn từ sự đổi mới, sáng tạo; sức mạnh bắt nguồn từ Nhân dân, doanh nghiệp", "tiết kiệm thời gian, coi trọng trí tuệ".

Quyết liệt, chủ động, sáng tạo hơn nữa trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, tạo đột phá phát triển với tinh thần "đã nỗ lực rồi thì phải nỗ lực hơn nữa, đã quyết tâm rồi thì phải quyết tâm cao hơn nữa, đã hành động quyết liệt rồi thì phải hành động quyết liệt hơn nữa"; thúc đẩy mạnh mẽ sản xuất kinh doanh, tạo việc làm, sinh kế cho người dân, bảo đảm an sinh xã hội toàn diện, hiện đại, bao trùm, bền vững.

Bài viết: GS.TS Ngô Thắng Lợi, Đại học Kinh tế Quốc dân

Thiết kế: Trường Giang