Chuyên gia khuyến cáo nguyên tắc an toàn khi lùi xe, sau vụ tai nạn tại phố Khâm Thiên

Nguyên văn bài chia sẻ của ông Trần Hữu Minh, Chánh Văn phòng Uỷ ban ATGT Quốc gia, về nguyên tắc an toàn khi lùi xe

Trao đổi về vụ việc, ông Trần Hữu Minh - Chánh Văn phòng Ủy ban An toàn giao thông Quốc gia cho biết, tại Việt Nam đã xảy ra không ít tai nạn thương tâm bắt nguồn từ hành vi lùi xe thiếu quan sát.

“Gần đây nhất trưa 28.01.2026 một xe ô tô lùi trên phố Khâm Thiên làm một người chết. Sự việc tiếp tục là cảnh báo đắt giá về tầm quan trọng của việc quan sát an toàn khi điều khiển phương tiện cơ giới, đặc biệt là lúc lùi xe, và đặc biệt hơn là lùi xe trong điều kiện giao thông đông đúc, lùi xe từ đường phụ ra đường chính (cấm), lùi xe ban đêm,... thời điểm tầm nhìn bị hạn chế nhất và nguy cơ xảy ra va chạm tăng cao gấp nhiều lần”, ông Minh nhấn mạnh.

Theo ông, chính bởi mức độ rủi ro rất lớn khi lùi xe, nhiều quốc gia đã coi việc quan sát thực địa trước khi lùi là yêu cầu bắt buộc, đặc biệt với xe kinh doanh vận tải. Tại Mỹ và Canada, các tổ chức an toàn lao động và doanh nghiệp vận tải yêu cầu tài xế phải đi vòng quanh xe (quy tắc “Circle of Safety”) trước khi lùi.

Australia và New Zealand quy định tài xế chỉ được lùi xe khi đã kiểm tra thực tế hoặc có người hỗ trợ dẫn hướng. Tây Ban Nha thậm chí chỉ cho phép lùi xe khi không còn lựa chọn nào khác và bắt buộc tài xế xuống xe kiểm tra nếu tầm nhìn bị hạn chế.

Tại Việt Nam, Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ 2024 (có hiệu lực từ 1.1.2025) đã quy định rõ:

1. Khi lùi xe, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ phải quan sát hai bên và phía sau xe, có tín hiệu lùi và chỉ lùi xe khi bảo đảm an toàn.

2. Không được lùi xe ở đường một chiều, khu vực cấm dừng, trên phần đường dành cho người đi bộ qua đường, nơi đường bộ giao nhau, đường bộ giao nhau cùng mức với đường sắt, nơi tầm nhìn bị che khuất, trong hầm đường bộ, trên đường cao tốc.

Theo đó, luật yêu cầu người điều khiển phương tiện phải quan sát phía sau, chỉ lùi xe khi bảo đảm an toàn và cấm lùi xe tại nhiều khu vực nguy hiểm như đường một chiều, nơi giao nhau, khu vực dành cho người đi bộ, nơi tầm nhìn bị che khuất. Bên cạnh các quy định khắt khe với xe kinh doanh vận tải, nhiều quốc gia đều khuyến khích xe cá nhân áp dụng quy tắc trên để tăng tính an toàn trong quá trình khởi hành, đặc biệt là lùi xe.

Tuy nhiên, theo ông Minh, quy định hiện hành vẫn chưa cụ thể hóa việc bắt buộc tài xế phải xuống xe kiểm tra trước khi lùi, trong khi trên thực tế nhiều người chỉ dựa vào gương hoặc camera lùi - những thiết bị luôn tồn tại điểm mù, đặc biệt với xe lớn.

Video ghi lại vụ việc tại phố Khâm Thiên, Hà Nội vào trưa ngày 28.1

Để hạn chế những tai nạn đáng tiếc như vụ việc tại Khâm Thiên, các khuyến cáo vàng được nhiều chuyên gia giao thông đưa ra cho người lái xe nên chủ động áp dụng như sau:

- Quy tắc 360 độ: Trước khi lên xe lùi (đặc biệt là trong ngõ nhỏ, khu dân cư có trẻ em/người già), hãy dành 30 giây đi bộ một vòng quanh xe. Bạn sẽ phát hiện được vật cản, trẻ em đang chơi hoặc người đi bộ nằm trong điểm mù mà camera không thấy được. Dù pháp luật chưa quy định, các lái xe đều nên làm việc này.

Bên cạnh đó, khi lùi xe cần lưu ý:

- Hạ kính xe và tắt nhạc: Khi lùi, hãy hạ kính cửa sổ để nghe được tiếng động bên ngoài hoặc tiếng cảnh báo của người qua đường.

- Áp dụng nguyên tắc "Lùi ít nhất có thể": Luôn ưu tiên đỗ xe theo hướng có thể tiến ra ngoài. Nếu phải lùi, hãy lùi chậm với tốc độ rất chậm, vùi lùi vừa quan sát và nghe.

- Tận dụng người trợ giúp: Nếu tầm nhìn bị che khuất, đừng ngần ngại nhờ người trên xe hoặc người dân xung quanh xi-nhan, cảnh báo, dẫn hướng giúp, sử dụng còi xe cảnh báo nếu có nguy hiểm và cần thiết.

- Lắp đặt thiết bị hỗ trợ: Dù xe cũ hay mới, nên trang bị cảm biến lùi và camera lùi 360 độ để hỗ trợ quan sát. Những thiết bị này ngày nay trở nên dễ tiếp cận và không khó với phần lớn lái xe tại Việt Nam.

- Dù công nghệ hỗ trợ ngày càng hiện đại, camera hay gương chiếu hậu vẫn không thể thay thế hoàn toàn sự quan sát trực tiếp của người lái. Một cái nhìn kỹ lưỡng ra phía sau trước khi lùi xe, tưởng chừng rất nhỏ, nhưng lại có thể là yếu tố quyết định để tránh những hậu quả đáng tiếc.