Cha đẻ của mẫu xe thể thao lừng danh Mazda MX-5 Miata qua đời ở tuổi 76

Nhà thiết kế Tsutomo “Tom” Matano đã qua đời ngày 20 tháng 9 năm 2025, hưởng thọ 76 tuổi

Tom Matano, nhà thiết kế được ghi nhận là người đã tạo nên mẫu Mazda MX-5 Miata nguyên bản, đã qua đời ngày 20 tháng 9 năm 2025, hưởng thọ 76 tuổi. Thông tin về sự ra đi của ông xuất hiện cuối tuần qua, và sự kiện Miata Reunion, nơi ông từng là một người ủng hộ tích cực, đã xác nhận với bệnh viện tại San Francisco, California, Mỹ.

Matano có một sự nghiệp thiết kế ô tô nổi bật và kéo dài nhiều thập kỷ, đặc biệt trong thời gian gắn bó với thương thiệu Mazda. Ông gia nhập hãng vào năm 1983 để lãnh đạo studio thiết kế đầu tiên tại Mỹ và trực tiếp chỉ đạo quá trình thiết kế MX-5 Miata, biến ý tưởng trên giấy thành hiện thực đưa vào sản xuất. Ông cũng là người giám sát quá trình thiết kế thế hệ thứ ba của RX-7, mẫu xe thường được coi là một trong những chiếc xe Nhật Bản đẹp nhất mọi thời đại.

Ngoài các thành tựu nghề nghiệp, Matano còn được cộng đồng những người mê xe ô tô nể trọng. Ông hiểu rằng thành công của Miata không chỉ đến từ việc bán ra thị trường, mà còn từ sự gắn bó lâu dài với người dùng trung thành. Vì vậy, ông từng thường xuyên tham gia các sự kiện, khuyến khích những tay đua nghiệp dư và để lại dấu ấn cá nhân trên nhiều chiếc Miata với chữ ký cùng câu khẩu hiệu “Always Inspired”.

Hình ảnh ông Matano ký tặng một người hâm mộ với câu khẩu hiệu đặc trưng "Always Inspired"

Bên cạnh đó, Matano cũng có nhiều đóng góp cho lĩnh vực giáo dục. Sau khi rời Mazda vào năm 2002, ông đã trở thành giám đốc điều hành Trường Thiết kế Công nghiệp tại Đại học Nghệ thuật San Francisco, nơi ông truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ sinh viên thiết kế ở nhiều lĩnh vực khác nhau cho đến khi nghỉ hưu vào đầu năm 2025.

Sinh ngày 9 tháng 10 năm 1947 tại thành phố Nagasaki, Nhật Bản, Tsutomo “Tom” Matano tốt nghiệp ngành kỹ thuật tại Đại học Seikei vào năm 1969 trước khi sang Mỹ để theo học thiết kế ô tô tại Art Center College of Design ở Pasadena, California. Không lâu sau khi có bằng cấp thiết kế ô tô, General Motors đã tuyển dụng ông để làm việc tại bộ phận Oldsmobile trước khi gửi ông đến studio thiết kế Holden ở Australia.

Sau bảy năm gắn bó với Holden, Matano đã chuyển đến Đức để gia nhập BMW, nơi ông tham gia vào giai đoạn phát triển ban đầu của dòng E36 3 Series. Tuy nhiên, ông nhận thấy quy trình thiết kế kiểu Đức không phù hợp với hoài bão của mình. Trong một bài phỏng vấn sau này, ông giải thích rằng tại một công ty như BMW, một nhà thiết kế có thể dành hàng chục năm chỉ tập trung vào một mẫu xe duy nhất, trong khi ông lại muốn được tham gia vào nhiều dự án đa dạng hơn.

Với sự nghiệp kéo dài nhiều thập kỷ, ông Matano từng làm việc cho GM, BMW và lâu nhất là Mazda

Chỉ sau một năm ở BMW, Matano trở lại miền Nam California để đảm nhận vị trí trưởng bộ phận thiết kế tại studio Bắc Mỹ của Mazda ở Irvine. Cùng thời điểm đó tại Nhật Bản, cựu nhà báo kiêm nhà hoạch định sản phẩm Bob Hall đã thúc đẩy ý tưởng về một “chiếc xe thể thao hạng nhẹ” lấy cảm hứng từ các dòng roadster kinh điển như Lotus Elan, Alfa Romeo Spider, MGB và Fiat 124. Dự án này nhận được sự hậu thuẫn quan trọng từ Kenichi Yamamoto, một trong “47 Samurai” được ghi nhận là những người sáng tạo động cơ xoay kinh điểm của Mazda, sau đó giữ chức chủ tịch hãng vào năm 1984 và sau đó trở thành chủ tịch hội đồng quản trị vào năm 1987.

Mặc dù phần lớn công việc ban đầu được thực hiện tại Nhật Bản, nhưng Mazda đã đưa studio Mỹ nhập cuộc bằng cách tổ chức một cuộc thi thiết kế giữa các nhóm toàn cầu. Năm 1986, Matano đã phác thảo tầm nhìn dài hạn cho tương lai của mẫu xe thể thao lừng danh. “Tôi đã viết câu chuyện ba thế hệ, như thể 20 năm sau ai đó mua Cẩm nang sưu tập Miata,” ông từng nói. Mục tiêu của ông không chỉ là tạo ra một chiếc xe thể thao, mà còn là xây dựng và nuôi dưỡng di sản của nó theo thời gian.

Ngoài ra, mẫu RX-7 cũng là kết quả của một cuộc thi thiết kế khác, trong đó studio California của Matano giành chiến thắng. Mazda sau đó đã chọn bản thiết kế của Wu-Huang Chin, nhưng Matano mới là người đặt nền tảng cho phong cách tổng thể của chiếc xe. Ông từng chia sẻ: “Mong muốn hay mục tiêu cá nhân của tôi là tạo ra một thiết kế vượt thời gian”.

Hình ảnh ông Matano ký tặng poster chiếc Mazda MX-5 Miata cho người hâm mộ

Những thành công liên tiếp của Miata và RX-7 đã giúp sự nghiệp của Matano thăng tiến nhanh chóng. Ông được bổ nhiệm làm lãnh đạo bộ phận R&D tại Mazda Bắc Mỹ và sau đó giám sát toàn bộ hệ thống studio thiết kế toàn cầu của hãng.

Song song với các thành tựu nghề nghiệp, Tom Matano còn là gương mặt quen thuộc và được kính trọng trong cộng đồng ô tô khi thường xuyên tham gia chấm thi tại Pebble Beach Concours, có mặt tại Miata Reunion cùng nhiều sự kiện của Mazda, và luôn dành thời gian trò chuyện với người hâm mộ cũng như đồng nghiệp, bất kể lịch trình bận rộn.

Giờ đây, di sản của Matano được ghi dấu qua hơn một triệu chiếc Miata đã xuất xưởng, mẫu RX-7 thế hệ FD mang tính biểu tượng, cùng những thế hệ học trò mà ông từng dìu dắt. Ông được nhớ đến không chỉ vì ảnh hưởng lớn trong thiết kế ô tô, mà còn bởi mối gắn kết sâu sắc với tất cả những ai từng có cơ hội biết đến ông.