Chương trình tìm kiếm gia đình thay thế và tái hòa nhập cộng đồng ở Trung tâm BTXH và CTXH Khánh Hòa

Ưu tiên đoàn tụ, bảo đảm thay thế hợp pháp

Theo bà Nguyễn Đình Hồng Loan, Giám đốc Trung tâm, Chương trình tìm kiếm gia đình thay thế và tái hòa nhập cộng đồng vận hành theo hai hướng song song. Thứ nhất là tìm kiếm, xác minh thân nhân để ưu tiên đưa trẻ trở về với gia đình ruột thịt khi bảo đảm các điều kiện an toàn và phù hợp với lợi ích tốt nhất của trẻ.

Thứ hai là tìm kiếm gia đình thay thế trong nước và nước ngoài đối với những trẻ không còn khả năng đoàn tụ, bảo đảm đầy đủ quy trình pháp lý và sự giám sát của cơ quan chức năng.

Ở cả hai hướng, trung tâm chỉ đóng vai trò “ngôi nhà tạm lánh”: tiếp nhận, chăm sóc trong thời gian chờ giải pháp lâu dài và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan để hoàn tất xác minh, bàn giao đúng trình tự.

Thực tế triển khai cho thấy hai hướng của chương trình được áp dụng tùy từng trường hợp. Ở hướng tìm gia đình thay thế, ngày 19/11/2025, tại Sở Tư pháp Khánh Hòa, Trung tâm tổ chức lễ bàn giao em Lý Bảo Dương cho vợ chồng người nhận nuôi quốc tịch Tây Ban Nha, theo Quyết định số 1522/QĐ-UBND ngày 8/10/2025 của UBND tỉnh. Tại buổi lễ, đại diện cơ quan tư pháp đề cập yêu cầu gia đình nuôi chấp hành các quy định về nuôi con nuôi, Luật Trẻ em và thực hiện chế độ báo cáo định kỳ về tình trạng sức khỏe, tinh thần và mức độ hòa nhập của trẻ.

Bé trai 4 tuổi nghi bị bỏ rơi (áo đỏ) được Trung tâm Bảo trợ xã hội và Công tác xã hội Khánh Hòa chăm sóc. Ảnh ĐVCC

Ở hướng ưu tiên đoàn tụ, ngày 19/10/2025, một bé trai khoảng 4 tuổi được đưa đến Công an phường Nha Trang, sau đó được chuyển về Trung tâm chăm sóc tạm thời để bảo đảm nơi ăn ở, sinh hoạt an toàn. Ít ngày sau, người mẹ đến làm thủ tục xin nhận lại con; ngày 22/10/2025, Trung tâm phối hợp UBND và Công an phường Nha Trang bàn giao bé cho gia đình, kết thúc giai đoạn chăm sóc tạm thời.

Quy trình phối hợp liên ngành trong xác minh và bàn giao

Một nội dung được Trung tâm nhấn mạnh là cơ chế phối hợp liên ngành. Trong các khâu xác minh, tìm kiếm và bàn giao, Trung tâm làm việc cùng Sở Tư pháp, UBND phường, công an địa phương và các cơ quan liên quan nhằm bảo đảm tính hợp pháp, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình chuyển giao quyền chăm sóc, nuôi dưỡng. Theo Trung tâm, cách làm này giúp giảm nguy cơ trẻ tiếp tục bị bỏ rơi hoặc rơi vào tình trạng “không có người chăm sóc hợp pháp”.

Để chuẩn hóa quy trình, Trung tâm phổ biến và quán triệt tới viên chức, người lao động các văn bản nền tảng như Luật Nuôi con nuôi, Luật Trẻ em và các nghị định hướng dẫn liên quan. Song song, hằng năm đơn vị cử cán bộ tham gia tập huấn, hướng dẫn nghiệp vụ về thực hiện Luật Nuôi con nuôi do cơ quan cấp trên tổ chức.

Bà Nguyễn Đình Hồng Loan cho biết, công tác tiếp nhận, chăm sóc, nuôi dưỡng, quản lý, giáo dục trẻ em được thực hiện theo đúng quy định; hằng năm Trung tâm rà soát, đánh giá, lập danh sách và hoàn thiện hồ sơ trẻ em đang được chăm sóc, nuôi dưỡng cần tìm gia đình thay thế. Các hồ sơ nuôi con nuôi được yêu cầu bảo đảm công khai, minh bạch, tuân thủ pháp luật và đặt lợi ích tốt nhất của trẻ em lên hàng đầu.

“Mạng lưới an toàn” gắn với hỗ trợ trẻ em tại cộng đồng

Chương trình tìm kiếm gia đình thay thế và tái hòa nhập cộng đồng được Trung tâm đặt trong tổng thể hoạt động hỗ trợ trẻ em. Bên cạnh chăm sóc, nuôi dưỡng và tìm kiếm gia đình, đơn vị triển khai nhiều hoạt động nhằm hỗ trợ trẻ em yếu thế.

Năm 2025, Trung tâm trực tiếp thực hiện nhiệm vụ trao hỗ trợ cho trẻ em là con ngư dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn tỉnh từ dự án “Thả lưới ước mơ”; Nhân viên Trung tâm đến từng địa phương trao hỗ trợ cho trẻ bên cạnh gia đình và đại diện chính quyền địa phương.

Theo cách tiếp cận của Trung tâm, các hoạt động hỗ trợ trẻ ngay trong môi trường sống (tại gia đình, cộng đồng) là một phần trong chuỗi hỗ trợ trẻ em; đồng thời, khi trẻ buộc phải rời khỏi gia đình do bị bỏ rơi, bị bỏ mặc, Trung tâm tiếp nhận chăm sóc và kích hoạt quy trình tìm kiếm thân nhân hoặc gia đình thay thế phù hợp.

Đặt trong bối cảnh các vấn đề trẻ em có yếu tố xuyên biên giới, di cư, lao động xa quê ngày càng phức tạp, mô hình này cho thấy vai trò “điểm tựa trung chuyển” của cơ sở bảo trợ: vừa chăm sóc, vừa kiên trì “gõ cửa” để nối lại các mối liên hệ gia đình và cộng đồng cho trẻ em từng bị bỏ lại.

Lãnh đạo Trung tâm cho biết, cốt lõi của chương trình là không coi chăm sóc tại cơ sở bảo trợ như một giải pháp lâu dài, mà là giai đoạn chuyển tiếp để hướng tới phương án bền vững: đoàn tụ ruột thịt hoặc thay thế hợp pháp, đi kèm yêu cầu theo dõi, giám sát theo quy định trong quá trình nuôi con nuôi. Với cách triển khai này, mỗi hồ sơ hoàn tất được Trung tâm xác định là một bước tiến nhằm bảo đảm quyền được chăm sóc và cơ hội tái hòa nhập cộng đồng cho trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.