Khánh Hòa: Đẩy mạnh chuyển đổi số ở vùng dân tộc thiểu số Lâm Sơn

Tại tỉnh Khánh Hòa đã bước đầu cho thấy một hướng đi rõ ràng: không chỉ hỗ trợ hạ tầng, sinh kế, mà phải tạo động lực để hộ sản xuất vùng dân tộc thiểu số tiếp cận công nghệ cao, thương mại điện tử, liên kết hợp tác xã – doanh nghiệp, hình thành các chuỗi giá trị nông sản gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng. Ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số vì thế không phải khẩu hiệu chung chung, mà đã bắt đầu được “cụ thể hóa” ngay trên từng thửa đất, từng vườn cây.

Lễ hội trái cây – điểm nhấn chuỗi giá trị nông sản, mở lối khởi nghiệp cho lao động dân tộc thiểu số. Ảnh: T.X

Ở một số mô hình, bà con được hướng dẫn lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt, cảm biến giám sát nước tưới, áp dụng quy trình canh tác nấm, chuối, mật ong theo tiêu chuẩn, đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Postmart, Voso, sử dụng mạng xã hội để giới thiệu và bán hàng. Hộ sản xuất không còn đơn lẻ, mà tham gia tổ nhóm, hợp tác xã, liên kết doanh nghiệp để có hợp đồng bao tiêu, từng bước tham gia chuỗi sản xuất – chế biến – tiêu thụ. Đó là một bước tiến quan trọng, giúp nông sản vùng dân tộc thiểu số không chỉ “được mùa” mà còn “được giá”.

Lâm Sơn vào kinh tế số từ vườn cây đặc sản

Trong dòng chảy ấy, xã Lâm Sơn (tỉnh Khánh Hòa mới, trước sáp nhập là xã thuộc huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận cũ) đang nổi lên như một điểm sáng. Nằm ở độ cao từ 1.400 – 1.600m so với mực nước biển, Lâm Sơn có khí hậu mát mẻ, đất đai màu mỡ, tương đồng với các vùng cây ăn quả nổi tiếng ở Lâm Đồng. Nhận thấy lợi thế tự nhiên, những năm gần đây, người dân mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, đưa vào canh tác các loại cây đặc sản như chôm chôm, sầu riêng, măng cụt… Hơn chục năm phát triển, nơi đây đã hình thành vùng chuyên canh cây ăn quả tập trung, được cấp nhãn hiệu chứng nhận, tạo nền tảng cho việc xây dựng thương hiệu và chuỗi giá trị nông sản.

Không dừng lại ở sản xuất, Lâm Sơn còn chọn hướng đi gắn nông nghiệp với du lịch sinh thái. Với khí hậu mát mẻ, không gian vườn cây trù phú, nhiều người ví nơi đây như “miền Tây giữa lòng Khánh Hòa”, một điểm đến mới lạ trong bản đồ du lịch xanh Nam Trung Bộ. Trên tuyến Quốc lộ 27 đi qua trung tâm xã - nơi được định vị là “cửa ngõ” của du lịch vườn trái cây Lâm Sơn, các tổ liên kết như Xuân Hùng, Quang Lai, Thảo Nguyên… đang vận hành mô hình du lịch cộng đồng gắn với nông nghiệp. Nhà vườn được chăm chút xanh – sạch – đẹp; lối đi bê tông rộng rãi, bảng hiệu rõ ràng; khuôn viên bố trí wifi, quầy trưng bày sản phẩm, khu ẩm thực… thể hiện tư duy làm du lịch chuyên nghiệp ngay từ người nông dân.

Điểm đáng chú ý là các nhà vườn ở Lâm Sơn đã nhanh chóng bắt kịp xu thế chuyển đổi số. Ngay từ tháng 5 hằng năm, chủ vườn chủ động quảng bá vườn trái cây trên mạng xã hội, đăng tải hình ảnh, thông tin vụ mùa, giá vé, dịch vụ kèm theo; tương tác với khách qua tin nhắn, bình luận để đặt lịch, hẹn thời gian tham quan. Nhờ kênh online, mô hình du lịch trải nghiệm hái trái tại vườn lan tỏa nhanh chóng, thu hút không chỉ du khách trong tỉnh mà còn từ Lâm Đồng, TP.HCM và nhiều địa phương khác. Với nhiều hộ dân, điện thoại thông minh và mạng xã hội đã trở thành “công cụ làm ăn” không kém gì cuốc, xẻng.

Tiết mục văn nghệ đặc sắc tại Lễ hội trái cây Lâm Sơn. Ảnh: T.X

Lễ hội trái cây – điểm nhấn chuỗi giá trị nông sản

Lễ hội trái cây Lâm Sơn được tổ chức vào mùa chín rộ chỉ là một lát cắt sinh động trong bức tranh đó. Năm nay, Lễ hội trái cây còn mở rộng hơn không gian trải nghiệm khi các nhà vườn kết nối với hộ sản xuất bản địa để giới thiệu đặc sản vùng miền: thịt gà đồi, cá suối, lợn đen; gùi tre, đàn Chapi, rượu cần, trang phục dân tộc Raglai; các sản phẩm chế biến từ nho, táo, mật táo… Những sản vật ấy không chỉ làm phong phú thêm “menu” của du lịch Lâm Sơn, mà còn góp phần bảo tồn, quảng bá bản sắc văn hóa của cộng đồng địa phương – đúng tinh thần phát triển du lịch gắn với văn hóa, môi trường.

Theo Bí thư Đảng ủy xã Đoàn Văn Hùng, hiện toàn xã có hơn 500ha cây ăn quả, trong đó khoảng 30 hộ đang khai thác du lịch sinh thái vườn trái cây. Tổng doanh thu ước đạt gần 1 tỷ đồng trong mùa vụ, hộ cao nhất đạt khoảng 100 triệu đồng. Con số này cho thấy khi nông nghiệp được gắn với du lịch, khi chuyển đổi số được áp dụng từ khâu quảng bá, đặt dịch vụ đến tổ chức trải nghiệm, giá trị của từng vườn cây, từng sản phẩm được nâng lên rõ rệt.

Định hướng đến năm 2030, Lâm Sơn tiếp tục được khuyến khích phát triển du lịch sinh thái nông nghiệp gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa cộng đồng, mở rộng vùng trồng cây ăn quả đặc sản, phấn đấu đạt chuẩn OCOP cấp tỉnh. Xã đang phối hợp với các doanh nghiệp lữ hành tổ chức đoàn famtrip, presstrip khảo sát, xây dựng tour – tuyến kết nối Lâm Sơn với các điểm đến khác. Cùng với đó, chính quyền vận động người dân nâng cao ý thức làm du lịch, giữ gìn môi trường sinh thái, cải thiện chất lượng dịch vụ để phát triển bền vững.

Từ góc nhìn phát triển nguồn nhân lực, quá trình số hóa nông nghiệp và du lịch cũng mở ra cơ hội nghề nghiệp mới cho thanh niên dân tộc thiểu số. Nhiều bạn trẻ không chỉ phụ giúp gia đình làm vườn, mà còn đảm nhiệm các “vị trí mới” như quản trị fanpage, chụp ảnh – dựng clip giới thiệu vườn, trả lời khách online, vận hành hệ thống tưới nhỏ giọt, cảm biến… Thanh niên trở thành lực lượng đi đầu trong tiếp cận công nghệ, vừa gắn bó với quê hương, vừa có thu nhập ổn định, góp phần hạn chế dòng di cư lao động tự do.

Nhìn rộng hơn, mô hình Lâm Sơn cho thấy khi định hướng đúng và có sự hỗ trợ kịp thời từ Chương trình Mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 – 2030 (Quyết định số 1719/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ), ứng dụng CNTT và chuyển đổi số hoàn toàn có thể trở thành động lực mới cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.