Xã Lâm Sơn (Khánh Hòa): Tăng cường chăm sóc sức khỏe đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi

Từ một hoạt động cụ thể ở tuyến xã, có thể nhìn rõ hơn tinh thần của Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế – xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719): tăng cường y tế cơ sở để dịch vụ chăm sóc sức khỏe đến gần người dân hơn, kịp thời hơn.

Y tế cơ sở: “mặt trận” trực tiếp bảo vệ sức khỏe cộng đồng

Ở khu vực đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, đặc thù địa hình rộng, nhiều xã miền núi khiến việc tiếp cận dịch vụ y tế của người dân gặp không ít trở ngại, nhất là với người cao tuổi, phụ nữ mang thai và trẻ em. Chính vì vậy, nâng chất y tế cơ sở không chỉ là yêu cầu chuyên môn, mà còn là nhiệm vụ an sinh: làm sao để người dân có địa chỉ y tế gần nhất, được khám chữa bệnh ban đầu kịp thời, được tư vấn sức khỏe đúng cách, và được hướng dẫn phòng bệnh ngay từ cộng đồng.

Kiểm tra công tác phòng chống sốt xuất huyết tại khu dân cư. Ảnh: ĐVCC

Trong bối cảnh đó, Chương trình 1719 được triển khai và bước đầu đi vào cuộc sống với mục tiêu rõ ràng: nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân, cải thiện thể trạng, tầm vóc người dân tộc thiểu số, từng bước thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ y tế giữa vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi với các khu vực khác. Mục tiêu này đòi hỏi sự bền bỉ của cả hệ thống y tế, nhưng “điểm rơi” vẫn nằm ở tuyến cơ sở – nơi tiếp xúc trực tiếp, thường xuyên và gần dân nhất.

Một điểm quan trọng trong triển khai Chương trình 1719 là tính đồng bộ: gắn đầu tư với tuyên truyền, vận động, phát huy vai trò chính quyền cơ sở và sự tham gia của cộng đồng. Với lĩnh vực y tế, “đồng bộ” không phải một khái niệm chung chung, mà thể hiện qua cách tổ chức từng việc cụ thể ở cơ sở: phối hợp lực lượng, hướng dẫn người dân, lồng ghép truyền thông sức khỏe, theo dõi những nhóm đối tượng cần ưu tiên.

Nhờ cách làm ấy, công tác chăm sóc sức khỏe ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi có điều kiện chuyển từ “thụ động chờ người bệnh” sang “chủ động đến với người dân” theo hướng gần dân, sát dân. Khi chính quyền địa phương, hệ thống đoàn thể và y tế cùng chung nhịp, việc vận động người dân đến trạm y tế, tiếp nhận tư vấn, thực hiện các khuyến cáo y tế trở nên thuận lợi hơn, tạo nền tảng để nâng chất chăm sóc sức khỏe ngay tại cộng đồng.

Trạm y tế xã – điểm tựa của khám chữa bệnh và dự phòng

Tại xã Lâm Sơn, hệ thống y tế cơ bản được duy trì với Trạm Y tế xã. Trạm Y tế không chỉ thực hiện khám chữa bệnh ban đầu mà còn là “điểm chạm” đầu tiên của người dân với hệ thống y tế: tư vấn sức khỏe, hướng dẫn phòng bệnh, theo dõi tình hình dịch tễ tại địa bàn, phối hợp triển khai các hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Ở những nơi điều kiện tiếp cận thông tin còn hạn chế, vai trò tư vấn – hướng dẫn của y tế cơ sở mang ý nghĩa đặc biệt: giúp người dân hiểu đúng, làm đúng và duy trì thói quen phòng bệnh bền vững.

Lãnh đạo Sở Dân tộc và Tôn giáo Khánh Hòa báo cáo kết quả thực hiện chương trình 1719. Ảnh: ĐVCC

Quan trọng hơn, khi trạm y tế xã được củng cố và vận hành tốt, người dân có thêm niềm tin để tìm đến khi cần; đồng thời các hoạt động chăm sóc sức khỏe cộng đồng cũng có “địa chỉ” tổ chức rõ ràng, thuận tiện, giảm bớt rào cản cho những gia đình còn khó khăn.

Tăng cường y tế cơ sở không chỉ là câu chuyện của cơ sở vật chất hay quy trình chuyên môn, mà còn là câu chuyện của nhận thức cộng đồng. Vì vậy, tuyên truyền phải đi đúng trọng tâm: khuyến khích người dân chủ động chăm sóc sức khỏe, coi việc khám định kỳ, tiếp nhận tư vấn y tế, thực hiện các khuyến cáo phòng bệnh như một thói quen cần thiết. Khi người dân “hiểu – tin – làm”, y tế cơ sở mới phát huy hiệu quả lâu dài.

Bên cạnh đó, việc từng bước ứng dụng các hình thức hỗ trợ mới như tư vấn, khám chữa bệnh từ xa cũng mở thêm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế cho người dân vùng sâu, vùng xa. Dù triển khai theo hình thức nào, điều cốt lõi vẫn là bảo đảm sự kịp thời, thuận tiện và phù hợp với nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Tinh thần nhân văn của Chương trình 1719 thể hiện ở chỗ: phát triển kinh tế đi đôi với chăm lo sức khỏe, để người dân vùng dân tộc thiểu số và miền núi có cơ hội sống khỏe và sống an toàn hơn. Và cũng từ câu chuyện ở Trạm Y tế xã Lâm Sơn - nơi phụ huynh đưa con đến khám, nơi phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và có sự kết nối hỗ trợ cho gia đình khó khăn - có thể thấy rõ một thông điệp: khi y tế cơ sở được củng cố, dịch vụ y tế sẽ thực sự “đến gần dân”, giúp những người yếu thế thêm cơ hội được chăm sóc và bảo vệ sức khỏe ngay từ nơi mình sống.