Khánh Hòa: Giáo dục, việc làm bền vững mở đường cho thanh niên Lâm Sơn lập nghiệp

Trong bức tranh chuyển động ấy, Chương trình 1719 không chỉ mang đến những con đường, cây cầu, công trình dân sinh, mà còn mở ra một câu chuyện dài hơi hơn: giáo dục – đào tạo và việc làm bền vững cho thế hệ thanh niên người dân tộc thiểu số. Bởi lẽ, nếu chỉ dừng lại ở hạ tầng và hỗ trợ trước mắt, rất khó để Lâm Sơn đi tới một tương lai phát triển bền vững, nơi thanh niên có thể “lập nghiệp ngay trên quê hương mình” với tri thức và nghề nghiệp vững vàng.

Giáo dục – nền tảng của chất lượng nguồn nhân lực vùng cao

Một trong những thay đổi đáng ghi nhận ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số Khánh Hòa là sự cải thiện rõ rệt về giáo dục. Nhiều trường học được xây mới, sửa chữa, nâng cấp; phòng học tạm dần được thay bằng những dãy lớp kiên cố, khang trang. Học sinh dân tộc thiểu số có điều kiện học tập tốt hơn, tỷ lệ trẻ em đến lớp, đi học đúng độ tuổi được nâng lên; tình trạng bỏ học, tái mù từng bước được kiềm chế.

Học sinh xã Lâm Sơn tìm hiểu về biến đổi khí hậu. Ảnh: CTV

Ở Lâm Sơn, những đứa trẻ người Raglai, Chu Ru… ngày càng quen với việc sáng đến trường, chiều phụ giúp bố mẹ việc nhà, thay vì theo cha mẹ lên rẫy từ tờ mờ sáng. Đằng sau những cuốn vở mới, tiếng đánh vần trong lớp học là nỗ lực bền bỉ của cả hệ thống chính trị – từ cấp ủy, chính quyền, Mặt trận, các đoàn thể đến đội ngũ thầy cô giáo vùng cao. Đó cũng là kết quả của một hướng đầu tư có tầm nhìn: xem giáo dục là nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vùng dân tộc thiểu số và miền núi.

Nhưng giáo dục ở vùng dân tộc thiểu số và miền núi hôm nay không chỉ dừng lại ở câu chuyện “được đến trường”. Thách thức đặt ra với Lâm Sơn là làm sao để con em đồng bào không chỉ hoàn thành bậc tiểu học, trung học cơ sở, mà còn có cơ hội học tiếp lên trung học phổ thông, trung cấp, cao đẳng, đại học; hoặc ít nhất là được đào tạo nghề bài bản, có tay nghề, kỹ năng để bước vào thị trường lao động đang thay đổi từng ngày. Nếu không, nguy cơ “đứt gãy học vấn” và rơi vào vòng luẩn quẩn lao động giản đơn, thu nhập bấp bênh sẽ vẫn bám riết lấy một bộ phận thanh niên vùng cao.

Chính vì vậy, trong các định hướng triển khai chương trình, nội dung nâng cao trình độ học vấn, đẩy mạnh tuyên truyền, đào tạo cho con em đồng bào luôn được nhắc đến như một nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn tiếp theo. Việc vận động gia đình người dân tộc cho con đi học đúng, đủ năm; khuyến khích các em mạnh dạn đăng ký học nghề, học tiếp lên các cấp học cao hơn không chỉ là trách nhiệm của ngành giáo dục, mà là việc chung của cả hệ thống chính trị ở cơ sở.

Từ đào tạo nghề đến sinh kế bền vững cho thanh niên Lâm Sơn

Song hành với giáo dục phổ thông, đào tạo nghề và chính sách việc làm đã và đang được chú trọng triển khai thông qua các tiểu dự án của Chương trình 1719. Để thanh niên Lâm Sơn thực sự có cơ hội lập nghiệp bền vững, Chương trình 1719 trong giai đoạn tới cần được triển khai theo cách khép kín hơn, hình thành “chuỗi giáo dục – đào tạo nghề – việc làm”.

Ở mắt xích đầu tiên, các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận và đoàn thể ở cơ sở tiếp tục làm tốt công tác vận động, hỗ trợ con em đồng bào đến trường, hạn chế bỏ học. Trẻ em vùng cao chỉ có thể bứt phá nếu được trang bị nền tảng kiến thức phổ thông đủ vững. Những điểm trường nội trú, bán trú dân nuôi, những chính sách hỗ trợ học sinh dân tộc thiểu số cần được duy trì và sử dụng hiệu quả, tránh dàn trải, hình thức.

Học sinh trường THCS Lê Lợi, xã Lâm Sơn, Khánh Hòa được phát triển toàn diện. Ảnh: ĐVCC

Ở mắt xích thứ hai, định hướng nghề nghiệp và đào tạo nghề phải được làm sớm, làm kỹ. Thanh niên Lâm Sơn không chỉ được nghe tuyên truyền chung chung, mà cần được tư vấn cụ thể: nghề gì phù hợp với điều kiện gia đình, với lợi thế địa phương; nghề gì có thể phát triển ngay tại quê nhà; nghề gì cần đi xa để học và làm; con đường nào dẫn tới làm việc tại doanh nghiệp, khu công nghiệp, khu du lịch. Các lớp đào tạo nghề phải gắn với nhu cầu thực tế: kỹ thuật trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông sản, dịch vụ du lịch cộng đồng, nghề cơ khí, điện, may… chứ không chạy theo những cái tên thời thượng nhưng xa lạ với thị trường quanh vùng.

Ở mắt xích thứ ba, chính quyền và các cơ quan chức năng cần chủ động kết nối với doanh nghiệp, đơn vị sử dụng lao động, từ các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ đến khu công nghiệp, khu du lịch, các chương trình đưa lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài. Mỗi suất đào tạo nghề phải hướng tới một “địa chỉ việc làm” cụ thể, không để người học xong lại quay về làm ruộng theo lối mòn cũ.

Trong chuỗi đó, vai trò của Mặt trận, các tổ chức đoàn thể, đặc biệt là Đoàn Thanh niên càng trở nên quan trọng. Họ không chỉ là lực lượng tuyên truyền, vận động mà còn có thể là “cầu nối” giữa thanh niên với các nguồn vốn ưu đãi, các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, khởi sự doanh nghiệp ở vùng cao; là nơi tập hợp, hướng dẫn thanh niên hình thành các tổ, nhóm sản xuất, dịch vụ có tổ chức, có phương án kinh doanh rõ ràng.

Nhìn lại chặng đường đã qua, có thể thấy Chương trình 1719 đã giúp Lâm Sơn và nhiều xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số “thay da đổi thịt” trên nhiều phương diện. Nhưng để sự thay đổi ấy thực sự bền vững, giáo dục – đào tạo và việc làm bền vững cho thanh niên phải trở thành trụ cột trung tâm trong giai đoạn tới.