Bồi dưỡng cán bộ cấp xã để giáo dục - đào tạo thực sự trở thành đột phá chiến lược

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp đơn vị hành chính, cấp xã trở thành không gian trực tiếp tổ chức và hiện thực hóa nhiều hoạt động giáo dục, đào tạo, học tập suốt đời. Điều đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mạnh mẽ công tác bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã, nhằm chuyển hóa tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW thành năng lực hành động cụ thể ngay từ cơ sở.

Giáo dục - đào tạo trong tư duy phát triển mới của Đảng

Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị thể hiện bước chuyển có tính đột phá trong tư duy chiến lược của Đảng khi lần đầu tiên đặt giáo dục - đào tạo vào vị trí trung tâm của toàn bộ tiến trình phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Giáo dục không còn được nhìn nhận như một lĩnh vực sự nghiệp thuần túy mà được xác định là nền tảng quyết định chất lượng tăng trưởng, năng lực cạnh tranh quốc gia và sức mạnh nội sinh của nền kinh tế.

Điểm mới căn bản của Nghị quyết không chỉ nằm ở đổi mới nội dung, chương trình hay phương pháp dạy - học, mà ở yêu cầu đổi mới toàn diện từ thể chế, quản trị, phân cấp, phân quyền đến huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho giáo dục. Giáo dục - đào tạo được đặt trong mối quan hệ hữu cơ với phát triển kinh tế - xã hội, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, cấp xã trở thành cấp trực tiếp gắn với đời sống người dân, nơi diễn ra phần lớn các hoạt động học tập cộng đồng, đào tạo nghề, bồi dưỡng kỹ năng và xây dựng xã hội học tập. Vì vậy, cán bộ chủ chốt cấp xã giữ vai trò then chốt trong việc đưa tinh thần đổi mới của Nghị quyết 71-NQ/TW đi vào thực tiễn.

Cán bộ, công chức xã Hưng Nguyên Nam (Nghệ An) tiếp nhận thủ tục hành chính cho người dân tại Trung tâm phục vụ hành chính công.

Một trong những đột phá lớn nhất của Nghị quyết số 71-NQ/TW là sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “quản lý giáo dục” sang tư duy “kiến tạo hệ sinh thái giáo dục – đào tạo mở, linh hoạt và gắn với thị trường lao động”. Giáo dục không còn bó hẹp trong phạm vi nhà trường, mà được mở rộng sang gia đình, cộng đồng, doanh nghiệp và không gian số.

Nghị quyết nhấn mạnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, tăng quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của địa phương, cơ sở giáo dục. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, điều này đòi hỏi cán bộ chủ chốt cấp xã không chỉ thực hiện nhiệm vụ hành chính, mà phải trở thành “nhạc trưởng” điều phối, kết nối các chủ thể giáo dục trên địa bàn, từ nhà trường, trung tâm học tập cộng đồng đến doanh nghiệp, làng nghề và các tổ chức xã hội.

Đặc biệt, Nghị quyết xác lập giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng và học tập suốt đời là những trụ cột quan trọng, ngang hàng với giáo dục phổ thông. Đây chính là lời giải cho bài toán chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao năng suất và thích ứng với yêu cầu của nền kinh tế số.

Giá trị xuyên thời đại trong tư duy phát triển mới

Tư tưởng “Hiền tài là nguyên khí quốc gia” của danh sĩ Thân Nhân Trung, được khắc trên bia Tiến sĩ tại Văn Miếu – Quốc Tử Giám từ thế kỷ XV, đến nay vẫn giữ nguyên giá trị thời đại và tiếp tục được soi chiếu, phát triển trong tư duy chiến lược của Đảng ta về xây dựng và phát triển đất nước. Đó không chỉ là một mệnh đề mang ý nghĩa giáo huấn, mà là một luận điểm sâu sắc về quy luật hưng suy của quốc gia, đặt con người – đặc biệt là con người có tri thức, có năng lực và có trách nhiệm – vào vị trí trung tâm của mọi chiến lược phát triển.

Trong bối cảnh mới, Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị đã kế thừa và phát triển tư tưởng này ở tầm chiến lược hiện đại, khi mở rộng khái niệm “hiền tài” từ đội ngũ tinh hoa truyền thống sang toàn bộ nguồn nhân lực chất lượng cao của xã hội. “Hiền tài” ngày nay không chỉ là những cá nhân xuất sắc trong hệ thống khoa bảng, mà còn là lực lượng lao động có kỹ năng, có khả năng thích ứng với chuyển đổi số, có tinh thần học tập suốt đời và năng lực sáng tạo trong thực tiễn sản xuất, quản lý và đời sống xã hội.

Sự phát triển này phản ánh một bước tiến quan trọng trong tư duy của Đảng về giáo dục và đào tạo: từ chỗ coi trọng đào tạo tinh hoa sang xây dựng nền giáo dục mở, bao trùm, tạo điều kiện để mọi người dân đều có cơ hội học tập, nâng cao trình độ, phát triển kỹ năng và đóng góp vào sự phát triển chung của đất nước. “Nguyên khí quốc gia” vì thế không còn là khái niệm trừu tượng, mà được hiện thực hóa thông qua chất lượng nguồn nhân lực ở từng địa phương, từng cộng đồng dân cư, từng cấp cơ sở.

Trong cách tiếp cận đó, cấp xã giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Mỗi xã không chỉ là một đơn vị hành chính thực hiện chức năng quản lý nhà nước, mà còn là không gian trực tiếp hình thành, nuôi dưỡng và phát triển chất lượng nguồn nhân lực. Chất lượng giáo dục phổ thông, hiệu quả đào tạo nghề, mức độ lan tỏa của học tập suốt đời và khả năng phổ cập kỹ năng mới trong cộng đồng dân cư đều gắn chặt với vai trò tổ chức, điều phối và dẫn dắt của cấp xã.

Chính vì vậy, việc bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã không thể chỉ dừng lại ở việc trang bị kiến thức quản lý hành chính hay quán triệt nghị quyết theo lối truyền đạt một chiều. Đó phải được nhìn nhận là sự đầu tư trực tiếp, lâu dài và bền vững cho “nguyên khí” của đất nước ngay từ gốc. Cán bộ cấp xã không chỉ là người thực thi chính sách, mà còn là người kiến tạo môi trường học tập, khơi dậy tinh thần hiếu học, kết nối các nguồn lực giáo dục và dẫn dắt cộng đồng tham gia vào quá trình nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài.

Khi mỗi cán bộ chủ chốt cấp xã thấm nhuần sâu sắc tư tưởng “hiền tài là nguyên khí quốc gia” trong bối cảnh mới, thì mỗi quyết định quản lý, mỗi chương trình phát triển kinh tế – xã hội ở cơ sở đều sẽ được đặt trên nền tảng phát triển con người. Đó chính là con đường căn bản để biến tinh thần của Nghị quyết số 71-NQ/TW thành sức mạnh nội sinh, bảo đảm cho giáo dục và đào tạo thực sự trở thành đột phá chiến lược, góp phần xây dựng đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.

Yêu cầu đổi mới thực chất công tác bồi dưỡng cán bộ

Phát biểu tại Hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, ngày 30.12.2025, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu tiếp tục đổi mới căn bản công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo hướng thiết thực, hiệu quả, hiện đại, gắn chặt với yêu cầu tổ chức thực thi các quyết sách chiến lược của Đảng. Mục tiêu không chỉ là trang bị kiến thức, mà là hình thành tổ hợp năng lực quản trị hiện đại, từ thiết kế chính sách, điều phối liên ngành, quản trị rủi ro, dẫn dắt chuyển đổi số đến tạo đồng thuận xã hội và huy động nguồn lực.

Tinh thần chỉ đạo này đặt ra yêu cầu rất rõ ràng đối với công tác bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã trong triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW. Việc bồi dưỡng không thể dừng lại ở việc truyền đạt nội dung nghị quyết theo lối hành chính, mà phải hướng mạnh vào phát triển năng lực thực thi ở cơ sở. Cán bộ cấp xã cần được trang bị khả năng quản trị giáo dục trong điều kiện sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính; tổ chức hiệu quả giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng; xây dựng xã hội học tập gắn với cộng đồng dân cư; đồng thời biết cách lồng ghép giáo dục – đào tạo vào chiến lược phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Chỉ khi công tác bồi dưỡng thực sự giúp cán bộ “làm được việc”, giải quyết được những bài toán cụ thể của cơ sở, thì tinh thần đột phá của Nghị quyết 71-NQ/TW mới có thể đi vào đời sống, tạo ra chuyển biến thực chất trong phát triển giáo dục và đào tạo ở từng địa phương.

Đổi mới phương thức bồi dưỡng

Bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã cần hướng tới hình thành tư duy coi giáo dục – đào tạo là động lực phát triển tại chỗ. Cán bộ phải có năng lực quản trị giáo dục trong điều kiện phân cấp, phân quyền; biết lồng ghép giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng vào kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương.

Đặc biệt, cần chú trọng bồi dưỡng năng lực tổ chức học tập suốt đời, phổ cập kỹ năng số, kết nối doanh nghiệp với cơ sở đào tạo nghề, qua đó hình thành nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, công tác bồi dưỡng cán bộ cấp xã cần đổi mới mạnh mẽ phương thức, chuyển từ truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực thực thi. Nội dung bồi dưỡng phải gắn với những bài toán thực tiễn của cấp xã trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu phát triển mới.

Đổi mới công tác bồi dưỡng cán bộ chủ chốt cấp xã không chỉ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ cơ sở, mà còn là giải pháp then chốt để hiện thực hóa tinh thần “hiền tài là nguyên khí quốc gia”, bảo đảm giáo dục và đào tạo thực sự trở thành đột phá chiến lược của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.