Kiến nghị điều chỉnh cách kiểm tra khí thải động cơ diesel

Sau loạt phóng sự được phát trên các nền tảng số của Thông tấn xã Việt Nam, cùng với ý kiến từ các doanh nghiệp vận tải, chuyên gia kỹ thuật và Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, Hiệp hội này đã chính thức gửi văn bản tới cơ quan đăng kiểm, kiến nghị điều chỉnh phương pháp kiểm tra khí thải đối với động cơ diesel.

Theo phản ánh, quy trình hiện nay yêu cầu đạp ga hết hành trình để đưa động cơ lên mức vòng tua tối đa trong trạng thái không tải. Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cho rằng cách làm này thiếu thực tế, không phù hợp với nguyên lý vận hành của động cơ diesel, đồng thời tạo ra nghịch lý khi nhiều phương tiện vẫn hoạt động bình thường trên đường nhưng lại có nguy cơ hư hỏng trong quá trình kiểm định.

Đăng kiểm xe cổ tại Úc

Đăng kiểm xe tại Mỹ ra sao? Góc nhìn so sánh với quy trình mới tại Việt Nam

Những điểm mới trong quy trình kiểm định khí thải ô tô động cơ diesel

Sắp kiểm định khí thải xe máy, đề xuất thành lập Hiệp hội Bảo dưỡng, Sửa chữa Xe cơ giới

Tiêu chuẩn khí thải Việt Nam: Lộ trình áp dụng và tác động đến ngành ô tô

Hiệp hội cho biết, từ ngày 1/3/2026, việc kiểm định khí thải ô tô, đặc biệt với các xe sử dụng động cơ diesel, đã được triển khai đồng loạt trên cả nước. Tuy nhiên, ngay trong quá trình thực hiện, quy trình kiểm tra hiện hành đã bộc lộ nhiều bất cập, thậm chí tiềm ẩn rủi ro kỹ thuật nghiêm trọng đối với phương tiện.

Theo Hiệp hội, nhiều doanh nghiệp vận tải và cơ sở đăng kiểm phản ánh rằng phương pháp kiểm tra khí thải hiện nay, với yêu cầu tăng ga lên mức tối đa khi xe không tải, là không phù hợp với thực tế vận hành. Trong điều kiện khai thác bình thường, hầu như không tài xế nào vận hành xe bằng cách đạp ga hết hành trình. Ngay cả khi leo dốc, chở nặng hay di chuyển trên địa hình xấu, động cơ cũng thường chỉ hoạt động ở khoảng một nửa công suất.

Việc ép động cơ đạt ngưỡng vòng tua tối đa trong trạng thái không tải vì vậy không chỉ phi thực tế mà còn đi ngược nguyên tắc kỹ thuật cơ bản. Đáng lo ngại hơn, đã xuất hiện những trường hợp hư hỏng nghiêm trọng ngay trong quá trình kiểm tra, từ cháy bạc biên, gãy tay biên cho tới vỡ thân máy. Những sự cố này không chỉ gây thiệt hại lớn về kinh tế mà còn đặt ra câu hỏi về tính an toàn và hợp lý của chính quy trình kiểm định.

Phân tích về mặt kỹ thuật cho thấy khi đạp ga tối đa, lượng nhiên liệu phun vào buồng đốt tăng đột biến, kéo theo áp suất và nhiệt độ lên mức rất cao. Trong khi đó, hệ thống bôi trơn có thể không kịp đáp ứng, dẫn đến ma sát lớn, dầu bị biến tính và làm tăng nguy cơ hư hỏng các chi tiết bên trong động cơ. Đây được xem là trạng thái làm việc khắc nghiệt mà phương tiện gần như không gặp trong quá trình vận hành thực tế.

Ngoài ra, Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam cũng cho rằng việc yêu cầu chủ xe ký cam kết tự chịu trách nhiệm nếu xảy ra hư hỏng là chưa phù hợp. Bởi lẽ, kiểm định là nghĩa vụ bắt buộc theo quy định pháp luật, nên không thể chuyển toàn bộ rủi ro kỹ thuật sang phía người dân.

Từ thực tế trên, Hiệp hội kiến nghị cơ quan chức năng sớm rà soát, đánh giá lại toàn bộ quy trình kiểm tra khí thải đối với động cơ diesel, nhất là với các phương tiện đời cũ. Theo đề xuất, nên áp dụng phương pháp kiểm tra ở dải vòng tua trung bình, khoảng 2.000-3.000 vòng/phút, tương ứng với điều kiện vận hành thực tế, thay vì buộc động cơ hoạt động ở ngưỡng tối đa.

Hiệp hội cũng cho rằng việc xây dựng tiêu chuẩn khí thải cần dựa trên các dải vòng tua phổ biến, phản ánh đúng trạng thái hoạt động của phương tiện trong đời sống giao thông, thay vì dựa trên những điều kiện thử nghiệm mang tính cực hạn.