Mấy ghi nhớ về Đại hội I

Hơn 200 đại biểu lao động chân tay và trí óc đại diện cho ngót 1 triệu công nhân lao động trong 1012 công đoàn từ khắp đất nước trèo đèo lội suối, luồn qua các vùng bị tạm chiếm và nhiều đồn bốt địch, đoàn xa nhất là 7 chiến sĩ công đoàn Nam Bộ phải mất 6 tháng gian nan vất vả mới tới được điểm tập kết của Đại hội.

Mọi người vô cùng xúc động trước sự có mặt của đồng chí Trường Chinh - lúc này là Hội trưởng Hội Nghiên cứu chủ nghĩa Mác ở Đông Dương; đồng chí Hoàng Quốc Việt - lúc này là Bí thư Tổng bộ Việt Minh; Đại tướng Võ Nguyên Giáp; vị công nhân - nhà lãnh đạo công đoàn lão thành Tôn Đức Thắng; đồng chí Phạm Văn Đồng - lúc này là Phó Thủ tướng và nhiều vị lãnh đạo Nhà nước, Quốc hội cùng nhiều bộ trưởng, đại biểu các tổ chức Hội Liên Việt, Hội Nông dân cứu quốc, Hội Phụ nữ cứu quốc. Đặc biệt có đoàn đại biểu lao động hải ngoại cũng vượt qua bao khó khăn về tụ hội.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp (hàng đầu, đứng thứ tư, từ phải sang)với các đại biểu dự Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ nhất, từ 1 đến 15/1/1950 tại Thái Nguyên. Ảnh: TTXVN

Bác Hồ kính yêu vì bận nhiều công việc không đến được nên đã gửi thư chúc mừng giai cấp công nhân, chúc Đại hội đạt kết quả thiết thực tốt đẹp.

Bác viết: “Theo ý tôi, những việc chính mà Đại hội phải làm là:

- Tổ chức và huấn luyện toàn thể công nhân vùng tự do và trong vùng tạm bị chiếm.

- Lãnh đạo công nhân xung phong thi đua ái quốc và chuẩn bị Tổng phản công.

- Đi đến tổ chức toàn thể lao động bằng đầu óc cũng như lao động bằng chân tay.

- Giúp đỡ và lãnh đạo nông dân về mọi mặt.

- Liên lạc mật thiết với công nhân thế giới, trước hết là với công nhân Trung Hoa và công nhân Pháp”.

Đúng 7 giờ 30 phút, đồng chí Trần Danh Tuyên - Tổng Thư ký Ban Chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam đọc diễn văn khai mạc nêu ý nghĩa lịch sử của Đại hội và tầm quan trọng của lực lượng lao động chân tay và trí óc trong công cuộc kháng chiến chống thực dân xâm lược Pháp, kiến thiết Tổ quốc.

Đồng chí Nguyễn Hữu Mai - Ủy viên Thường vụ Tổng Liên đoàn đọc thư Hồ Chủ tịch, thư của Liên hiệp Công đoàn thế giới và đọc quyết định tuyên dương khen thưởng các đơn vị, các chiến sĩ lao động có nhiều công nhất trong cuộc kháng chiến của dân tộc, trong đó nổi bật nhất là anh Ngô Gia Khảm, công nhân ngành Hóa chất, đang ngồi trên hàng ghế Chủ tịch danh dự, mặt mũi chân tay chằng chịt vết sẹo.

Tiếp theo là các bài phát biểu quan trọng của Bộ trưởng Bộ Lao động Nguyễn Văn Tạo, Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp, Tổng Bí thư Tổng bộ Việt Minh Hoàng Quốc Việt.

Đồng chí Hoàng Quốc Việt (ngồi giữa) làm việc với Tạp chí Công đoàn (nay là Tạp chí Lao động và Công đoàn) năm 1985. Đồng chí Đỗ Như Khánh - Tổng Biên tập Tạp chí ngồi thứ hai, từ bên phải. Ảnh: LĐCĐ

Buổi chiều, Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng đến phát biểu ý kiến nhấn mạnh phải bồi bổ năng lực cho hàng ngũ công nhân để lớn mạnh hơn nữa, làm việc gì cũng đạt thành công lớn. Tiếp theo, đồng chí Trường Chinh thuyết trình về “Nhiệm vụ của Công đoàn Việt Nam”. Đồng chí nói: “Công đoàn là một tổ chức nghề nghiệp, văn hóa... giai cấp công nhân là chiếc xe hơi. Công đoàn là động cơ của nó. Đảng Cộng sản là người cầm lái”... Cuối cùng, đồng chí nêu 5 phương châm chính để thực hiện nhiệm vụ của Công đoàn Việt Nam trong giai đoạn quyết định của công cuộc kháng chiến, kiến quốc. Lần lượt các đại biểu Quốc hội, Hội Liên Việt, Thanh niên, Phụ nữ, Hội Nông dân cứu quốc bày tỏ mối cảm tình mật thiết và tin tưởng sự lãnh đạo của giai cấp công nhân trong công cuộc kháng chiến kiến quốc.

Trong suốt thời gian Đại hội, các đại biểu đã sôi nổi thảo luận và thông qua 6 đề án quan trọng: Đấu tranh cho độc lập, dân chủ và hòa bình; phát triển tổ chức Công đoàn ngày càng rộng lớn; cải thiện điều kiện sinh hoạt cho lao động; xây dựng kinh tế ta và phá hoại kinh tế địch; đẩy mạnh thi đua ái quốc. Sau khi thông qua bản sửa đổi Điều lệ, Đại hội đã tiến hành bầu cử bộ máy lãnh đạo Tổng LĐLĐ Việt Nam. Đồng chí Hoàng Quốc Việt được bầu làm Chủ tịch Tổng Liên đoàn, Tổng Thư ký là đồng chí Trần Danh Tuyên, 2 Phó Tổng thư ký là đồng chí Nguyễn Hữu Mai và đồng chí Trần Quốc Thảo.

Ban chấp hành Tổng LĐLĐ Việt Nam gồm 21 Ủy viên chính thức và 4 Ủy viên dự khuyết.

Ban giám sát gồm 5 ủy viên do đồng chí Trần Bảo làm trưởng ban.

Đúng 18 giờ ngày 15/1/1950, Đại hội bế mạc với một quyết định quan trọng: Phát động một cuộc thi đua mới nhằm cải tiến kỹ thuật, phá kỷ lục sản xuất, tranh đấu phá hoại kinh tế địch, nâng kiến thức đoàn viên, xây dựng công đoàn vững mạnh.

* Bài đăng trên Tạp chí Lao động và Công đoàn số 212, tháng 10/1998, trang 17 và 35.