Từ đại diện quyền lợi đến trụ cột của khối đại đoàn kết

- Thưa ông, từ ngày 1/7/2025, tổ chức Công đoàn chính thức trở thành thành viên trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Theo ông, sự thay đổi về vị thế này mang ý nghĩa gì so với trước đây? Sự chuyển đổi đó sẽ mở ra những cơ hội nào, đồng thời đặt ra những yêu cầu gì mới đối với tổ chức Công đoàn trong vai trò đại diện, bảo vệ quyền lợi và chăm lo đời sống người lao động?

TS. Trần Hải Linh: Việc trở thành thành viên chính thức trực thuộc Mặt trận Tổ quốc Việt Nam từ ngày 1/7/2025 là mốc đánh dấu chuyển biến chiến lược: Công đoàn sẽ trở nên mạnh mẽ và có tiếng nói lớn hơn trong tổng thể chính sách xã hội, từ đó nâng cao khả năng chăm lo, bảo vệ và huy động sự tham gia của người lao động.

Về ý nghĩa về vị thế và pháp lý: Việc Quốc hội chính thức thông qua Luật sửa đổi bổ sung của Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn và các luật liên quan - có hiệu lực từ 1/7/2025, đã nâng tầm Công đoàn từ đơn vị hợp tác thành tổ chức trực thuộc, thống nhất tổ chức và hành động dưới sự chủ trì của Mặt trận.

TS. Trần Hải Linh.

Luật mới cũng định nghĩa rõ Công đoàn là đại diện duy nhất cho người lao động ở cấp quốc gia trong quan hệ lao động và quốc tế. Điều này mang lại ý nghĩa hết sức quan trọng, đó là Công đoàn có quyền lực và trách nhiệm rõ ràng hơn, trực tiếp tham gia vào mạng lưới tổ chức chính trị - xã hội do Mặt trận điều phối, từ đó đóng góp quyết định vào các chương trình đại đoàn kết và xây dựng chính sách dân sinh.

Khi đã có rõ ràng về vị thế và pháp lý thì cũng có nhiều cơ hội mở ra như:

Tham gia hiệp thương, vận động chính sách: Công đoàn tiếp cận sâu hơn với quy trình hiệp thương của Mặt trận, từ đó có cơ hội đề xuất và phản biện các chính sách lao động, an sinh hiệu quả hơn;

Tăng cường phối hợp nguồn lực: Việc thống nhất tổ chức giúp tạo ra sự đồng bộ giữa hoạt động Công đoàn - tổ chức thành viên trực thuộc Mặt trận với các tổ chức xã hội khác, tận dụng tốt nguồn lực tài chính, truyền thông và chiến lược công tác cộng đồng;

Tăng cường tiếng nói đại diện người lao động: Khi là thành viên cùng với các tổ chức như Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, Đoàn thanh niên…, Công đoàn có thể liên kết tổ chức phong trào, chăm lo đời sống rộng khắp, thu hút người lao động vào sinh hoạt cộng đồng.

Tuy nhiên, việc này cũng đối mặt với những yêu cầu, thách thức mới:

Thứ nhất, đổi mới quy trình tham gia và phối hợp. Công đoàn phải nâng cấp năng lực tham gia hiệp thương kiểu Mặt trận: chủ động chuẩn bị thông tin, đề xuất chính sách lao động, xã hội, kiểm tra và giám sát thực thi. Việc này đòi hỏi hệ thống từ Trung ương đến cơ sở vận hành hiệu quả hơn nữa.

Thứ hai, quản lý tài chính tài sản hiệu quả. Luật mới yêu cầu Tổng Liên đoàn hàng năm phải báo cáo dự toán - quyết toán tài chính - tài sản Công đoàn cho Ban Thường trực Mặt trận Trung ương. Điều này đặt ra yêu cầu minh bạch, công khai, quản lý chặt chẽ việc sử dụng nguồn vốn công đoàn.

Thứ ba, đồng bộ tổ chức bộ máy. Công đoàn cần xây dựng mô hình tổ chức linh hoạt, gắn kết chặt chẽ hơn với cơ sở và Mặt trận địa phương. Điều này đòi hỏi sự sắp xếp, điều phối nhân sự và nguồn lực để hoạt động hiệu quả.

Thứ tư, củng cố năng lực chuyên môn. Để thực hiện hiệu quả vai trò “đại diện duy nhất của người lao động” trong hệ thống Mặt trận, Công đoàn cần nâng cao kỹ năng đàm phán, truyền thông, hoạch định chính sách, giám sát… đặc biệt trong mối quan hệ công - tư, chăm lo lao động khu vực phi chính thức.

- Theo ông, trong giai đoạn mới, tổ chức Công đoàn cần phát huy vai trò, sứ mệnh của mình ra sao để vừa chăm lo cho người lao động, vừa góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc?

Trong giai đoạn mới, Công đoàn không chỉ dừng lại ở việc chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn cần là lực lượng nòng cốt trong xây dựng khối đại đoàn kết.

Chúng tôi đề cao vai trò cầu nối giữa người lao động với Mặt trận, chính quyền và xã hội, qua đó vừa chăm lo thiết thực, vừa mở rộng các chương trình vận động, giám sát chính sách, góp phần ổn định và phát triển bền vững.

Lãnh đạo tỉnh Bắc Ninh chúc mừng 36 công đoàn cơ sở được thành lập mới. Ảnh: An Trân.

Theo tôi, có một số điểm mà tổ chức Công đoàn cần chú ý để phát huy hơn nữa vai trò và sứ mệnh của mình trong thời gian tới như sau:

Thứ nhất, tiếp tục phát huy vai trò đại diện, bảo vệ người lao động – giữ vững trụ cột xã hội.Công đoàn cần tiếp tục là người đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động - từ chăm lo đời sống thiết thực đến đóng góp tiếng nói trong đối thoại xã hội. Đồng thời, hoạt động của Công đoàn cũng phải trở nên đa dạng, phù hợp với nhu cầu thực tế, gắn kết chặt chẽ với chính quyền và Mặt trận các cấp.

Thứ hai, là cầu nối dân chủ - tích cực tham gia giám sát và phản biện xã hội. Công đoàn đóng vai trò quan trọng trong việc khơi dậy dân chủ trong mọi cấp độ - từ cơ sở tới Trung ương. Thông qua các kênh giám sát, phản biện và đối thoại xã hội, Công đoàn vừa bảo vệ lợi ích người lao động, vừa góp phần minh bạch hóa quá trình hoạch định chính sách, nâng cao chất lượng quản trị quốc gia .

Thứ ba, thúc đẩy tinh thần đoàn kết rộng khắp.Thông qua các phong trào như Ngày hội đại đoàn kết, chung tay hỗ trợ người nghèo, Công đoàn góp phần tạo sự đồng thuận, lan tỏa tinh thần tương trợ lẫn nhau trong cộng đồng người lao động và nhân dân.

Thứ tư, đổi mới nội dung và phương thức hoạt động hướng về cơ sở. Theo hướng dẫn từ Nghị quyết Trung ương 18 và các chương trình hành động của Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn cần đổi mới cách tiếp cận: sát sao cơ sở, thực chất, ứng dụng công nghệ thông tin để truyền thông, vận động và tương tác với người lao động hiệu quả hơn.

Thứ năm, mở rộng các hoạt động đối ngoại nhân dân, kết nối trong - ngoài nước. Công đoàn có thể phối hợp với Mặt trận và các tổ chức xã hội để đẩy mạnh ngoại giao nhân dân, qua đó vừa hỗ trợ lao động Việt Nam nước ngoài, vừa quảng bá hình ảnh đất nước, góp phần củng cố vị thế và đoàn kết toàn dân tộc.

Tóm lại, trong kỷ nguyên mới, Công đoàn cần chuyển mình thành tổ chức linh hoạt, sáng tạo và hướng về cơ sở - vừa là người bảo vệ quyền lợi, vừa là động lực đoàn kết rộng khắp, tham gia tích cực vào công tác giám sát, phản biện và đối ngoại nhân dân, qua đó góp phần mạnh mẽ củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

- Trân trọng cảm ơn ông!