Vai trò trung tâm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong khối đại đoàn kết toàn dân

Trong quá trình sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013, một trong những điểm nổi bật được chú ý là quy định tại Điều 9 dự thảo Nghị quyết, nơi tái khẳng định và nâng tầm vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQVN) như một trụ cột trung tâm trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Điều khoản này là nền tảng pháp lý định hình lại cách thức tổ chức và vận hành của cả hệ thống các tổ chức chính trị - xã hội trong thời kỳ đổi mới toàn diện và hội nhập sâu rộng.

Theo Trưởng Ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội Ủy ban Trung ương MTTQVN Nguyễn Quỳnh Liên, quy định trong Điều 9 dự thảo Nghị quyết thể hiện vai trò cốt lõi của MTTQVN, nhấn mạnh vị trí của MTTQVN là tổ chức trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân, tạo cơ sở pháp lý cho việc sắp xếp lại các tổ chức thành viên…

Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là tổ chức trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân.

Trưởng Ban Dân chủ, giám sát và phản biện xã hội Nguyễn Quỳnh Liên cho biết, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQVN đã xây dựng và ban hành Kế hoạch tổ chức lấy ý kiến trong hệ thống MTTQVN đối với dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013.

Quy định tại Điều 9 dự thảo Nghị quyết là điểm nhấn quan trọng thể hiện sự kế thừa và phát triển tư duy hiến định về vai trò của MTTQVN. Lần đầu tiên, Hiến pháp dự kiến sửa đổi sẽ khẳng định rõ ràng rằng Mặt trận là tổ chức trung tâm không chỉ theo nghĩa biểu tượng, mà là thực thể chính trị, pháp lý chủ trì sự phối hợp, hiệp thương dân chủ, thống nhất hành động của toàn bộ các tổ chức thành viên.

Đây là sự phát triển có tính bước ngoặt so với quy định hiện hành trong Hiến pháp năm 2013, khi vai trò của Mặt trận chủ yếu được thể hiện như một tổ chức đại diện, phản ánh ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Việc bổ sung tính “trung tâm của khối đại đoàn kết” đưa MTTQVN lên vị trí hạt nhân trong cấu trúc chính trị - xã hội của đất nước, mở đường cho những cải cách sâu sắc hơn trong tổ chức hệ thống chính trị.

Từ góc độ tổ chức, quy định này tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc tinh gọn, sắp xếp lại các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng. Đây là một nội dung then chốt trong công cuộc đổi mới hệ thống chính trị hiện nay.

Theo đó, các tổ chức thành viên sẽ được sắp xếp theo hướng không trùng lặp chức năng, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với cơ cấu tổ chức Đảng và mô hình tổ chức mới sau khi tinh gọn.

Điều 9 không chỉ định danh MTTQVN là trung tâm mà còn khẳng định các tổ chức chính trị - xã hội trực thuộc Mặt trận, với nguyên tắc hoạt động là “hiệp thương dân chủ, phối hợp và thống nhất hành động dưới sự chủ trì của MTTQVN”. Điều này giúp phân định rõ thẩm quyền, tránh tình trạng chồng chéo trong thực hiện chức năng đại diện, phản biện, giám sát và vận động quần chúng.

Một điểm đáng lưu ý là sự liên kết giữa Điều 9 với hai điều khác trong dự thảo sửa đổi là Điều 10 và Điều 84. Theo đó, Điều 10 quy định rõ Công đoàn Việt Nam là tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân và người lao động, trực thuộc MTTQVN qua đó nhấn mạnh tính nhất quán trong thiết kế lại cấu trúc đại diện người lao động và xã hội dân sự có tổ chức.

Tại Điều 84, việc thu hẹp thẩm quyền trình dự án luật về cho Ủy ban Trung ương MTTQVN thay vì cả các tổ chức thành viên cho thấy xu hướng tập trung và chuyên nghiệp hóa hoạt động xây dựng pháp luật, đồng thời phản ánh niềm tin vào khả năng điều phối, đại diện của MTTQVN như một đầu mối duy nhất.

Điều 9 dự thảo Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp năm 2013 thể hiện vai trò cốt lõi của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.

Kế hoạch tổ chức lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết được Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQVN triển khai đồng bộ từ trung ương đến cơ sở, cho thấy sự chuẩn bị công phu và bao trùm.

Bà Nguyễn Quỳnh Liên cho biết, đối tượng lấy ý kiến không chỉ gồm các ủy viên, tổ chức thành viên mà còn mở rộng đến chuyên gia, trí thức, luật gia, người tiêu biểu các dân tộc thiểu số, chức sắc tôn giáo và kiều bào. Đây là minh chứng rõ ràng cho tính chất đại diện rộng lớn của Mặt trận.

Các hình thức lấy ý kiến từ góp ý bằng văn bản đến hội thảo, tọa đàm và phản hồi trực tuyến đã phát huy tinh thần dân chủ, đảm bảo mọi tầng lớp đều có cơ hội phản biện, tham gia xây dựng chính sách lớn của đất nước.

Quy định tại Điều 9 dự thảo Nghị quyết sửa đổi Hiến pháp không đơn thuần là sự sắp xếp lại vị trí của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong hệ thống chính trị, mà là lời khẳng định về sứ mệnh lịch sử, chính trị và xã hội của một tổ chức từng làm nên chiến thắng, dựng xây hòa bình, kiến tạo phát triển.

Trong giai đoạn mới, Mặt trận tiếp tục được trao niềm tin và trách nhiệm lớn lao làm trung tâm của khối đại đoàn kết toàn dân, nơi khơi nguồn, kết nối và lan tỏa sức mạnh Việt Nam.