Vụ Ngân hàng Đông Á: Lập khống hồ sơ vay hơn 1.600 tỷ đồng vì sợ nợ xấu

Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 8 đối tượng liên quan sai phạm xảy ra tại Ngân hàng TMCP Đông Á (DongABank - DAB).

Hai trong số 8 bị can bị truy tố trong vụ án là ông Trần Phương Bình, nguyên Phó chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Chủ tịch Hội đồng tín dụng DAB (đây là lần thứ 4 ông Bình bị truy tố liên quan đến các sai phạm xảy ra tại DAB) và ông Phùng Ngọc Khánh, Tổng giám đốc CTCP M&C, được biết đến với biệt danh là Khánh “đầu bạc”, người điều hành nhóm M&C.

Theo Cơ quan điều tra Bộ Công an, ông Trần Phương Bình, nguyên Tổng giám đốc DAB khai, tại thời điểm 2008, ông Phùng Ngọc Khánh, Tổng giám đốc CTCP M&C đã rất khó khăn về tài chính, không có tiền để trả gốc và lãi cho các khoản vay đến hạn của các công ty thuộc nhóm M&C. Để đảm bảo DAB không bị tỷ lệ nợ quá hạn quá cao, ông Bình yêu cầu ông Khánh phải tiếp tục vay để có tiền trả gốc và lãi cho các khoản vay đến hạn.

Theo đó, ông Khánh đã đồng ý và chủ động đưa pháp nhân các công ty thuộc nhóm M&C ký hợp đồng vay vốn tại DAB để trả nợ gốc và lãi các khoản vay đến hạn; liên quan đến tài sản đảm bảo là một phần quyền sử dụng đất thuộc dự án 7,6ha tại phường An Phú, quận 2 (nay là TP.Thủ Đức), đến nay các công ty thuộc nhóm M&C còn dư nợ tại DAB gồm CTCP M&C, Công ty Biển Bạc, Công ty Phát Vạn Hưng, Công ty Minh Quân, Công ty Liên Phát và Công ty Ngôi Sao.

Ông Trần Phương Bình thừa nhận, với vai trò là Tổng giám đốc đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật trong việc thỏa thuận thống nhất với Phùng Ngọc Khánh về việc vay vốn với mục đích trả nợ cho các khoản vay đến hạn của các công ty trong nhóm; chỉ đạo cấp dưới gồm Nguyễn Thị Ngọc Vân, Phó tổng giám đốc; Nguyễn Đức Tài, nguyên Giám đốc Sở giao dịch lập, ký hợp thức hồ sơ cho vay; trực tiếp phê duyệt cấp tín dụng cho các công ty thuộc nhóm M&C; là người chịu trách nhiệm chính về hậu quả gây thiệt hại cho DAB.

Khai với Cơ quan Điều tra, ông Phùng Ngọc Khánh, Tổng giám đốc CTCP M&C cho biết, từ năm 2007, nhóm M&C do Khánh điều hành đã thực hiện vay vốn tại DAB để thực hiện đầu tư xây dựng dự án và phục vụ cho các hoạt động của CTCP M&C gồm đền bù đất, mua cổ phần, thực hiện dự án.

Đến năm 2011, khi các khoản vay đến hạn trả gốc và lãi cho DAB, nhưng thời điểm đó CTCP M&C gặp khó khăn về tài chính nên ông Khánh trao đổi với ông Bình để tìm cách cơ cấu lại các khoản vay còn dư nợ. Để tránh tỷ lệ nợ xấu của DAB không quá tỷ lệ cho phép và các công ty M&C không bị nợ xấu tại DAB, ông Bình và ông Khánh đã thỏa thuận, thống nhất chủ trương về việc cơ cấu lại các khoản nợ của nhóm M&C bằng phương thức Khánh tiếp tục sử dụng pháp nhân các công ty trong nhóm của mình ký hồ sơ vay vốn tại DAB và sử dụng tiền vay để trả gốc và lãi các khoản vay đến hạn của nhóm này. Vì vậy các khoản vay này đều được sử dụng không đúng mục đích theo hồ sơ đề nghị vay vốn và hợp đồng đã ký kết.

Bị can Phùng Ngọc Khánh thừa nhận hành vi thỏa thuận với ông Trần Phương Bình, chỉ đạo nhân viên dưới quyền lập các phương án kinh doanh để hợp thức hồ sơ vay vốn, nhưng thực tế không thực hiện các phương án kinh doanh này mà sử dụng để trả nợ gốc và lãi các khoản vay đến hạn của các công ty nhóm M&C.

Theo Cơ quan Điều tra Bộ Công an, cả 5 công ty trong nhóm của “đại gia” Phùng Ngọc Khánh đều không đáp ứng điều kiện vay vốn (không có doanh thu, không có lợi nhuận, không chứng minh được nguồn tài chính để trả nợ cho DAB); phương án kinh doanh, phương án vay vốn được lập khống, việc hợp tác đầu tư chưa có sự chấp thuận của Công ty Đại Tín (chủ dự án 7,6ha); dự án đầu tư chưa có căn cứ xác định tính khả thi thực hiện trên thực tế; tài sản đảm bảo cho khoản vay chưa đủ căn cứ pháp lý để thế chấp.

Liên quan tới tài sản đảm bảo cho 5 khoản vay của 5 công ty, theo cơ quan điều tra, tài sản đảm bảo là hơn 6,2ha trong dự án 7,6ha được Hội đồng định giá trong tố tụng hình sự TP.HCM kết luận giá trị tại thời điểm thế chấp vốn vay DAB cuối năm 2012 chỉ có giá trị 79,65 tỷ (duyệt vay hơn 1.600 tỷ) và giá trị tại thời điểm hội đồng định giá nhận được tài liệu của cơ quan điều tra tháng 5/2020 là hơn 184 tỷ.

Cơ quan Điều tra Bộ Công an xác định, 5 công ty thuộc nhóm M&C hiện đã ngừng hoạt động và không có khả năng hoàn trả cho DAB hơn 5.000 tỷ, trong đó 1.680 tỷ nợ gốc.