Xe điện và chung cư: Bài toán khó cho Hà Nội

Ban đầu là Doanh nghiệp tư nhân Xây dựng Số 1 tỉnh Điện Biên - Chi nhánh Dịch vụ nhà ở Linh Đàm phát đi thông báo về việc tạm dừng và tiến tới ngừng hoàn toàn hoạt động tiếp nhận, trông giữ xe máy điện và xe đạp điện tại các tầng hầm.

Theo Ban Quản lý chung cư, qua rà soát thực tế tại các hầm, lượng xe máy điện và xe đạp điện gia tăng nhanh khiến không gian hầm xe rơi vào tình trạng quá tải, tiềm ẩn nhiều rủi ro mất an toàn.

“Xe máy điện và xe đạp điện sử dụng pin - bộ phận có nguy cơ phát sinh cháy nổ cao nếu chập điện, va chạm hoặc thao tác sạc không đúng quy định”, văn bản nêu.

Lộ trình được Ban Quản lý chung cư HH Linh Đàm áp dụng được chia làm hai giai đoạn:

Từ ngày 1.12.2025, Ban Quản lý tòa nhà sẽ tạm dừng tiếp nhận đăng ký mới đối với xe máy điện và xe đạp điện; các phương tiện đã gửi trước thời điểm này vẫn được phục vụ bình thường.

Từ ngày 1.2.2026, việc trông giữ tất cả xe điện tại tầng hầm sẽ dừng hoàn toàn, bao gồm cả các xe đang gửi.

Sau HH Linh Đàm, đến lượt tòa nhà CT1 Thạch Bàn (Hà Nội) cấm gửi xe điện do quá tải, không đảm bảo yêu cầu về phòng cháy chữa cháy.

Hàng loạt chung cư khác tại Hà Nội đều có thể ban hành văn bản hạn chế tương tự. Bởi các tòa chung cư hiện hữu được thiết kế và xây dựng dựa trên QCVN 04:2021/BXD, chưa có nội dung liên quan trạm hoặc trụ sạc xe điện, như không gian bố trí trong tầng hầm, bãi xe; yêu cầu thông gió, thoát khói; khoảng cách an toàn với xe dùng xăng, dầu hay hệ thống dây dẫn.

Do vậy, đừng vội trách các Ban Quản lý chung cư nói trên, cũng đừng vội ra những mệnh lệnh hành chính yêu cầu nhà đầu tư chủ chung cư phải nhận trông xe điện.

Theo thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng, thì từ 1.7.2026, Hà Nội sẽ cấm xe máy chạy xăng theo khung giờ hoặc trong khu vực xác định thuộc vành đai 1, khi vùng phát thải thấp đầu tiên của thành phố được áp dụng.

Muốn làm được việc cấm xe xăng và chuyển sang đi xe điện, thì việc cần làm nhất của chính quyền thành phố Hà Nội bây giờ là phải tính toán số lượng người đi xe điện cư trú tại các chung cư Hà Nội kể từ 1.7.2026 là bao nhiêu người, rồi từ đó tính xem các chung cư có đáp ứng được nguồn điện để sạc pin không, có chỗ để sạc không, có đảm bảo được chống cháy nổ khi sạc pin không,...

Dựa trên các báo cáo dân số, dữ liệu nhà ở từ Tổng cục Thống kê và Sở Xây dựng Hà Nội năm 2024 - 2025, có thể đưa ra ước tính sát thực tế như sau: Có khoảng 1,7 đến 2 triệu người đang sinh sống tại các chung cư ở Hà Nội (tương đương khoảng 20% - 25% dân số toàn thành phố và chiếm gần 45% - 50% dân số khu vực thành thị). Con số này đang tăng rất nhanh mỗi năm (khoảng 200.000 người/năm) do quỹ đất nội đô cạn kiệt và xu hướng chuyển dịch sang các đại đô thị ven đô.

Với ước tính sơ bộ, khoảng 50% cư dân chung cư dùng xe điện tương đương với sự hiện diện của gần 1 triệu khối pin năng lượng trong các tòa nhà. Ngay cả khi tần suất sạc được rải đều trong tuần, thì mật độ phương tiện tập trung tại các hầm vẫn là không đổi.

Việc quản lý an toàn cháy nổ cho một số lượng phương tiện khổng lồ như vậy, đặc biệt khi hàng vạn chiếc xe cùng thực hiện quy trình sạc mỗi đêm, là bài toán chưa có lời giải đối với hạ tầng chung cư cũ. Đây là một áp lực khổng lồ lên hạ tầng lưới điện và an toàn phòng cháy chữa cháy mà chúng ta khó lòng nâng cấp kịp thời chỉ trong vòng 6 tháng tới.

Thực tế cho thấy, gánh nặng này quá lớn để đặt lên vai các chủ đầu tư hay chính quyền cấp cơ sở nếu thiếu đi những quy chuẩn kỹ thuật mới và sự hỗ trợ đồng bộ về hạ tầng. Nếu chưa thể giải quyết triệt để bài toán "sạc ở đâu" và "sạc thế nào cho an toàn", thì lộ trình hạn chế xe xăng tại Vành đai 1 cần được xem xét một cách thận trọng, dựa trên thực tiễn hạ tầng thay vì chỉ dựa trên mệnh lệnh hành chính.

Câu trả lời cho bài toán này không chỉ nằm ở sự cố gắng của người dân hay doanh nghiệp, mà cần một chiến lược tổng thể, một "nhạc trưởng" đủ tầm từ cấp thành phố để quy hoạch lại mạng lưới trạm sạc và nâng cấp hạ tầng lưới điện. Chỉ khi hạ tầng đi trước một bước, mục tiêu xanh hóa giao thông vào tháng 7.2026 mới thực sự khả thi và an toàn.