Bảo đảm an toàn cho lao động tự do - Bài 4: Rủi ro chực chờ trên từng cuốc xe

Vô vàn rủi ro

“Vô vàn rủi ro” – cụm từ ngắn gọn này lột tả đầy đủ những hiểm nguy mà người làm nghề giao hàng phải đối mặt hằng ngày. Tai nạn giao thông luôn rình rập trên mọi con phố, thời tiết khắc nghiệt bào mòn sức khỏe, nguy cơ bị khách hàng quỵt tiền, hành hung, thậm chí đe dọa tính mạng, sàm sỡ... Cuộc sống của những shipper luôn tiềm ẩn những bất trắc khó lường.

Cái chết thương tâm của anh Trần Thành, một shipper bị đánh tử vong trước thềm Tết Nguyên đán Ất Tỵ 2025, đã gióng lên hồi chuông báo động về thực trạng an toàn lao động của đội ngũ lao động tự do, đặc biệt là những người làm nghề giao hàng, xe ôm công nghệ.

Anh Nguyễn Tấn Phúc, quê Quảng Nam, đã có 5 năm “ăn ngủ” với nghề shipper, chia sẻ: “Thật sự rụng rời chân tay khi nghe tin đồng nghiệp Trần Thành bị đánh tử vong. Anh em shipper chúng tôi ai cũng thấy xót xa, thương cảm dù không làm cùng đơn vị vận chuyển. Chạy xe ngoài đường đã nguy hiểm, giờ lại còn bị hành hung đến chết, ai mà không sợ?”.

Nỗi sợ hãi ấy không hề vô căn cứ. Áp lực giao hàng “chạy đua với thời gian” khiến nhiều người không ít lần gặp tai nạn. Nhưng hiểm nguy không chỉ đến từ đường phố.

Tài xế xe ôm công nghệ đối mặt với nhiều nguy hiểm trên chặng đường mưu sinh. Ảnh: P.V

Anh Phúc ngậm ngùi kể: “Có những người rất dễ thương, biết ơn mình đã vất vả giao hàng nên họ chấm 5 sao, đôi khi còn “bo” thêm vài nghìn đồng. Nhưng cũng có những người rất khó tính, chỉ cần giao trễ một chút là chửi bới, đánh giá chất lượng tệ, chấm trên app 1 sao. Mà khổ nhất là những lúc bị khách hàng “bùng hàng”, quỵt tiền, thậm chí dọa đánh. Biết sao được, mình đành chấp nhận coi như xui rủi, “một điều nhịn chín điều lành” thôi”.

5 năm gắn bó với nghề, anh Phúc chưa từng được ký hợp đồng lao động, cũng chẳng có bất kỳ chế độ bảo hiểm nào. “Nhiều khi cũng lo lắng lắm khi đi làm phải đối diện với hiểm nguy rình rập, không được bảo vệ. Nhưng nghĩ đến không đi làm, không có tiền lấy gì sống?”, câu hỏi của anh Phúc khiến người nghe không khỏi xót xa.

Chị Võ Thị Thu Sương, ngụ TP. Đà Nẵng, đã gắn bó với nghề shipper từ năm 2017 cũng phải tự bươn chải, không hợp đồng lao động, không bảo hiểm. Nhưng với chị, nỗi sợ hãi còn lớn hơn gấp bội.

“Là nữ nên tôi cũng sợ khi phải giao hàng vào ban đêm, vận chuyển khách đến những khu vực vắng vẻ. Việc bị trêu ghẹo, sàm sỡ đã từng có xảy ra với tôi, không tránh được... Ai hỏi tôi có thấy sợ không ư? Có chứ! Nhiều khi cảm thấy bất an tột độ, nhưng vì cuộc sống mưu sinh, tôi vẫn phải tiếp tục bám trụ với nghề”, chị Sương nghẹn ngào.

Áp lực “kép” đè nặng trên vai người lao động

Câu chuyện của anh Phùng Ngọc Tuấn, một tài xế giao hàng tại Hà Nội, là một ví dụ điển hình về những áp lực “kép” mà người lao động trong lĩnh vực này phải gánh chịu. Thu nhập bấp bênh, rủi ro cao và nguy cơ mất an toàn là những vấn đề nhức nhối mà anh và nhiều đồng nghiệp của mình đang đối mặt.

Anh Tuấn chia sẻ rằng công việc của anh ngày càng khó khăn do chính sách công ty liên tục thay đổi, đặc biệt vào dịp cận Tết, lương lại bị cắt giảm. Thu nhập ngày càng bấp bênh khi mức lương tháng 13 thấp, chế độ phúc lợi không ổn định và các quy định ngày càng bị siết chặt.

Nguy hiểm chực chờ tài xế trên từng cuốc xe. Ảnh: P.V

Mỗi chuyến đi của tài xế xe ôm, shipper đều tiềm ẩn những rủi ro giao thông khó lường. Chỉ một tích tắc lơ là cũng có thể dẫn đến va quệt hoặc tai nạn nghiêm trọng. Trong quá trình làm việc, anh Tuấn thường xuyên phải chở những đơn hàng cồng kềnh, dễ dẫn đến va chạm trên đường. Không ít lần, anh phải tự bỏ tiền bồi thường khi xảy ra sự cố.

Đáng lo ngại hơn, việc bị người đi đường cố tình “ăn vạ” không phải chuyện hiếm. Anh kể lại một vụ việc xảy ra vào năm 2022, khi một người lạ tiến đến bắt anh bồi thường vài triệu đồng vì cáo buộc làm vỡ chai rượu quý. Dù rất lo sợ, anh vẫn bình tĩnh đưa vụ việc lên công an xử lý. Tuy nhiên, công ty không hề có chính sách hỗ trợ tài xế trong những tình huống như vậy, buộc họ phải tự xoay sở.

“Công việc giao hàng không chỉ chịu áp lực từ đường phố mà còn từ chính khách hàng và công ty. Một đơn lấy hàng chỉ được trả 1.000 đồng, còn một đơn trả hàng chỉ 4.000 đồng. Nếu tài xế phải chờ đợi quá lâu mà không thể nhận đơn, họ dễ bị khách hàng đánh giá 1 sao, kéo theo án phạt lên đến 500.000 đồng từ công ty. Không ít lần, tôi bị khách đe dọa vì phải bỏ đơn do chờ đợi quá lâu”, anh Tuấn kể.

Ngoài ra, công việc thường xuyên di chuyển trên đường cũng khiến anh Tuấn lo sợ bị các đối tượng xấu nhận diện khu vực hoạt động và đe dọa. Việc giao hàng không chỉ là câu chuyện cơm áo gạo tiền mà còn là sự đánh đổi với sức khỏe và an toàn cá nhân.

Thời gian đầu công ty tạo điều kiện để tài xế kiếm được khá nhiều tiền, nhưng càng về sau, đơn hàng tuy nhiều nhưng thu nhập lại giảm so với các tháng trước. Mỗi ngày, anh chạy hàng chục cuốc giao hàng, di chuyển liên tục dưới thời tiết khắc nghiệt khiến sức khỏe dần suy giảm. Mưa nắng thất thường càng làm cho các tài xế dễ mắc bệnh, nhưng chế độ bảo hiểm, đãi ngộ từ công ty lại không đủ để họ an tâm làm việc lâu dài.

Trước tình trạng này, nhiều tài xế buộc phải tự tổ chức các nhóm hỗ trợ lẫn nhau, đóng góp quỹ để giúp những người gặp khó khăn. Công ty có lập nhóm để kêu gọi sự hỗ trợ, nhưng trên thực tế, tài xế vẫn phải tự thân vận động là chính.

Nạn nhân của các vụ lừa đảo qua dịch vụ giao hàng

Sự phát triển của dịch vụ xe ôm công nghệ mang lại nhiều tiện ích cho người dùng, tạo ra công ăn việc làm cho hàng nghìn người. Tuy nhiên, một vấn đề nhức nhối là các tài xế xe ôm công nghệ chỉ được các công ty xem là “đối tác”, không phải người lao động. Điều này đồng nghĩa với việc họ không được hưởng những quyền lợi mà người lao động được hưởng theo quy định của pháp luật.

Anh Vũ Quốc Hùng, một tài xế GrabBike tại TP. Hồ Chí Minh, cho biết: “Chỉ cần một chiếc xe, một chiếc điện thoại thông minh, thủ tục đăng ký tiện lợi, dễ dàng, thời gian linh động, không cần phải chào mời hay tranh giành khách là những điểm khiến cho nghề xe ôm công nghệ trở nên hấp dẫn trong mắt nhiều người. Tuy nhiên, bên cạnh mức thu nhập hấp dẫn là những mối nguy hiểm rình rập với cánh tài xế”.

Một trong những chiêu trò phổ biến mà tài xế xe ôm công nghệ thường xuyên gặp phải là lừa đảo qua dịch vụ giao hàng. Lợi dụng các ứng dụng giao hàng có dịch vụ thu hộ, nhiều đối tượng xấu đã mạo danh người bán hàng đang gửi sản phẩm cho khách, yêu cầu tài xế ứng tiền trước cho các đơn hàng giá trị cao. Những đơn hàng này thường nhắm vào sản phẩm đắt tiền như: nước hoa, điện thoại di động, quần áo, giỏ xách, giày dép thời trang...

Người phụ nữ đánh nữ tài xế công nghệ trên địa bàn huyện Hóc Môn, TP.HCM, đã bị công an xử phạt 7 triệu đồng về hành vi cố ý gây thương tích. Vụ việc xảy ra vào tháng 2/2025. Ảnh: C.T.V.

Tuấn Anh, một tài xế GrabBike ở TP. Thủ Đức (TP. Hồ Chí Minh), kể: Một khách hàng nhờ anh nhận hộ một đơn hàng ở quận 7, khi đến nơi, anh tìm mãi không thấy cửa hàng. Sau khi liên lạc qua điện thoại, có một người đeo khẩu trang kín mít đến đưa anh một gói hàng, và yêu cầu anh thanh toán trước hơn 700.000 đồng, số tiền này khi bên kia nhận được hàng sẽ hoàn trả lại cho anh.

Ban đầu, anh cũng bán tín bán nghi, vì nơi nhận hàng là ở… lề đường. Nhưng do bên người nhận liên tục gọi hối thúc giao hàng nên anh đành bấm bụng ứng tiền trước để đem hàng đi giao tại một địa điểm cách đó khoảng 5km. Tới nơi, anh gọi điện thì người nhận không bắt máy, gọi người bán cũng mất liên lạc luôn. Anh đành cầm gói hàng gồm 2 cái cái áo cũ, bạc màu đem về, và mất trắng hơn 700.000 đồng.

Hoảng loạn vì bị hành hung

Những rủi ro mà người làm nghề xe ôm công nghệ phải đối mặt không chỉ dừng lại ở tai nạn giao thông hay bị quỵt tiền, mà còn là nguy cơ bị hành hung, đe dọa đến tính mạng. Vụ việc một nữ tài xế xe ôm công nghệ ở TP. Hồ Chí Minh bị hành khách tấn công dã man là một minh chứng.

Theo tường trình của chị T.N.H.N (31 tuổi, ngụ huyện Hóc Môn), nạn nhân trong vụ việc, khoảng 1 giờ sáng ngày 9/2/2025, chị nhận được yêu cầu chở khách qua ứng dụng, đón một phụ nữ tại quán karaoke trên đường Nguyễn Ảnh Thủ, điểm đến là đường Nguyễn Thị Thảnh (xã Thới Tam Thôn, huyện Hóc Môn). Trên đường đi, vị khách yêu cầu chị N. đi theo hướng khác để mua đồ. Chị N. đã từ chối vì lo ngại việc đi sai lộ trình sẽ bị công ty xử lý, khóa tài khoản.

Khi đến địa điểm đã hẹn trước trên đường Nguyễn Thị Thảnh, nữ hành khách bất ngờ dùng nón bảo hiểm tấn công liên tiếp vào đầu, cổ và lưng chị N. Bị tấn công bất ngờ, chị N. hoảng loạn bỏ xe chạy thoát thân nhưng vẫn bị hành khách đuổi đánh.

Không chỉ phụ nữ, nhiều nam tài xế cũng trở thành nạn nhân của những vụ hành hung vô cớ. Anh T. (SN 2003, quê Bình Phước) vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhớ lại khoảnh khắc bị một người đàn ông hành hung dã man vào cuối tháng 9 năm ngoái.

Hôm đó, anh T. đang chở khách thì gặp một nhóm trẻ em chơi trượt patin giữa đường. Một bé gái bất ngờ trượt sang phía bên kia đường khiến anh không kịp xử lý và tông trúng. Cú va chạm mạnh khiến cả bé gái, tài xế và hành khách ngã xuống đường. Người thân của bé gái chạy đến đỡ bé dậy và gọi người nhà.

Trong lúc anh T. và hành khách còn đang đau đớn, chưa kịp định thần, một người đàn ông lao đến, đá liên tiếp vào lưng và đấm vào đầu anh. Bất chấp những lời giải thích của chàng trai trẻ, người này không ngừng chửi bới và tát vào mặt anh.

Anh T. chỉ có thể cố gắng phân trần và hỏi han tình hình hành khách đi cùng. Vụ việc khiến anh bị trầy xước ngoài da, đau ở chân và bụng, tinh thần hoảng loạn.

Cần giải pháp đồng bộ để bảo vệ người lao động

Luật sư Nguyễn Xuân Anh (Văn phòng luật sư Anh và Cộng sự) cho biết: “Việc thiếu hợp đồng lao động khiến người lao động không được hưởng các chế độ bảo hiểm, phúc lợi theo quy định của pháp luật. Họ không được chăm sóc về sức khỏe, không được hưởng các chế độ trợ cấp khi ốm đau, tai nạn, thất nghiệp, và khi mất...”.

Theo luật sư, cần có những giải pháp đồng bộ, quyết liệt từ nhiều phía để bảo vệ người lao động.

Thứ nhất, cần tăng cường công tác quản lý nhà nước về lao động. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát doanh nghiệp trong việc thực hiện các quy định của pháp luật về lao động, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.

Thứ hai, các công ty, doanh nghiệp cần nâng cao trách nhiệm của mình đối với người lao động, thực hiện ký kết hợp đồng, có trách nhiệm với người lao động thuê làm việc. Họ cần xây dựng những quy định, chính sách rõ ràng về an toàn lao động, cung cấp các thiết bị bảo hộ cần thiết cho người lao động, hỗ trợ pháp lý khi xảy ra tranh chấp với khách hàng.

Thứ ba, cần nâng cao nhận thức của xã hội. Mỗi người dân trong xã hội cần có ý thức hơn trong việc tôn trọng, chia sẻ với những khó khăn, vất vả của những người làm nghề tự do.

"Đã đến lúc chúng ta cần có cái nhìn nghiêm túc hơn về những rủi ro nghề nghiệp mà người lao động đang phải đối mặt. Cần chung tay xây dựng một môi trường làm việc an toàn, công bằng và văn minh hơn cho tất cả mọi người” Luật sư Nguyễn Xuân Anh nhấn mạnh.

Bạo lực đối với người lao động - hành vi không thể dung thứ Chúng ta đang sống trong một kỷ nguyên văn minh, hiện đại - thành quả của cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và ...

Những “cú đấm” trên mạng Sự việc nữ sinh lớp 10 trường chuyên Đại học Vinh tự vẫn gây chấn động xã hội. Em cô lập, bị bạo lực học ...

Điều đáng lo từ một va chạm nhỏ Sáng 18/5, trên mạng xã hội xuất hiện 1 clip ghi lại hình ảnh một cô gái mặc váy ngắn, áo phông, đeo tai nghe ...