Thắp sáng sự sống cho trẻ sinh cực non

Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, sáng kiến tiên phong này còn thắp lên niềm hy vọng và hạnh phúc cho biết bao gia đình trẻ sinh non tháng.

Mới đây, PGS.TS.BS Trần Thị Hoàng vinh dự là một trong hai cá nhân của Đà Nẵng được Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng thưởng Bằng Lao động sáng tạo.

Trước lằn danh sinh tử mong manh

Là chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực Nhi khoa, từng có nhiều năm tu nghiệp Thạc sĩ và Tiến sĩ tại Đại học Melbourne và Bệnh viện Nhi đồng Hoàng gia Melbourne (Úc), bác sĩ Trần Thị Hoàng luôn đau đáu trước số phận của những em bé sinh cực non.

Những sinh linh chào đời khi chưa được 28 tuần thai, nặng dưới 1000 gram, thậm chí có những bé chỉ bằng bàn tay người lớn. Có em hệ hô hấp chưa hoàn thiện, làn da mỏng manh, nhìn rõ mạch máu, tiếng khóc yếu ớt và đứt quãng luôn phải đối mặt với nguy cơ tử vong hoặc di chứng nặng nề. Theo lối mòn truyền thống trước đây, trẻ sinh cực non ngay sau khi cắt rốn sẽ lập tức bị tách mẹ, đưa vào lồng ấp với máy móc, dây chuyền chằng chịt.

Sự chia cắt cơ học ấy khiến cả mẹ và em bé đều phải chịu cú sốc lớn cả về tâm lý và sinh lý, không chỉ đẩy đứa trẻ vào trạng thái hoảng loạn, đánh mất bản năng tìm kiếm bầu sữa mẹ mà còn khiến người mẹ rơi vào khủng hoảng tâm lý, trầm cảm nặng nề vì cảm giác bất lực.

Bác sĩ Trần Thị Hoàng cùng ê-kíp thực hiện phương pháp da kề da (Kangaroo) ngay tại phòng sinh cho trẻ sơ sinh cực non. Ảnh: Tác giả cung cấp.

Bác sĩ Hoàng xúc động nhớ lại: “Khi ấy, nhìn tỷ lệ trẻ phải nuôi bằng sữa công thức tăng cao do cách ly mẹ sớm, nhìn thấy sự tổn thương sâu sắc trong ánh mắt những người mẹ đứng ngoài ô cửa kính nhìn con, chị tự hỏi: Tại sao những đứa trẻ khỏe mạnh, đủ tháng đủ ngày thì được hưởng trọn vẹn cái ôm đầu tiên của mẹ còn những sinh linh non nớt, thiệt thòi, yếu thế và cần hơi ấm nhất thì lại bị khước từ?”

Lời giải cho câu hỏi đó chính là điểm khởi đầu cho một hành trình chuyển hóa đầy táo bạo.

Bản lĩnh đoàn viên công đoàn thời kỳ mới

Năm 2014, các bệnh viện theo hướng dẫn của Bộ Y tế và WHO triển khai chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm nhưng chủ yếu áp dụng cho trẻ đủ tháng hoặc gần đủ tháng. Đến năm 2020, xuất phát từ tinh thần dấn thân của một người đoàn viên công đoàn ưu tú, bác sĩ Hoàng cùng ê-kíp Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng đã có một sáng kiến đi ngược lại các phương pháp kinh điển: Triển khai phương pháp chăm sóc Kangaroo (da kề da) ngay tại phòng sinh, phòng mổ cho trẻ cực non dưới 28 tuần tuổi thai. Đây là giải pháp kết hợp nhuần nhuyễn giữa y học công nghệ cao và giá trị bản năng của tình mẫu tử. Điều đáng nói, vào thời điểm này, hầu như chưa có một bệnh viện nào tại Việt Nam triển khai kỹ thuật này.

Quy trình được chuẩn bị nghiêm ngặt và đồng bộ: Ngay khi bé vừa lọt lòng, thay vì chuyển đi xa, bé được đặt nằm sấp da kề da trên ngực mẹ, lưng được phủ bằng một tấm đắp chuyên dụng để hạn chế tối đa việc hạ thân nhiệt. Việc hồi sức, hỗ trợ hô hấp bằng máy hỗ trợ thở qua ngạnh mũi, kẹp cắt rốn muộn được thực hiện ngay trên cơ thể người mẹ. Trong vòng 2 mét so với bàn sinh, một ê-kíp gồm bác sĩ sơ sinh và điều dưỡng túc trực chuẩn bị sẵn sàng nội khí quản, máy thở hỗ trợ nếu trẻ ngưng thở dài. Sự hiện diện của hơi ấm người mẹ hòa quyện cùng công nghệ hồi sức hiện đại đã tạo nên lá chắn vững chắc bảo vệ sinh mệnh mong manh của trẻ. Sự sáng tạo nằm ở chỗ không phải đưa trẻ đến phòng hồi sức mà đem cả phòng hồi sức hiện đại đến ngay trên lồng ngực ấm áp của người mẹ.

Sáng kiến này đã tiết kiệm nhiều chi phí cho tiền vật tư y tế, giảm thiểu chi phí máy thở đắt đỏ, rút ngắn thời gian điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực sơ sinh. Sáng kiến không chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt về kinh phí mà còn giải tỏa áp lực tâm lý cho người mẹ, khơi dậy bản năng làm mẹ và tăng tỷ lệ nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn. Đứa trẻ được sưởi ấm bằng tình yêu thương ngay từ giây phút đầu đời, giảm thiểu tối đa các di chứng tâm lý và thần kinh về sau.

Thành công từ mô hình của bác sĩ Trần Thị Hoàng không chỉ dừng lại ở phạm vi nội bộ. Cùng với thành tựu trong chăm sóc sơ sinh thiết yếu sớm và chăm sóc bà mẹ Kangaroo cho những trẻ rất non. Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng trở thành địa chỉ đáng tin cậy về chăm sóc sơ sinh được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế công nhận, gửi nhân viên y tế từ các nước và các tỉnh thành về học tập. Nhiều đoàn công tác y khoa quốc tế từ Pakistan, Maroc, Trung Quốc, Mông Cổ, Lào, Vanuatu và Solomon đã đến tham quan, học tập và đánh giá rất cao mô hình sáng tạo mang tính đột phá này.

Bác sĩ Hoàng chia sẻ: “Mình và mọi người trong ê-kip rất vui vì cảm thấy những điều mình làm được lan tỏa, được chia sẻ và bản thân mình rất mong mỏi nhiều nước cùng làm phương pháp chăm sóc bà mẹ Kangaroo để nhiều đứa trẻ và bà mẹ được hưởng lợi”.

Bác sĩ Hoàng (người đứng trong hình) đang tập huấn về hồi sức trẻ sơ sinh. Ảnh: Tác giả cung cấp.

Phép màu được dệt bằng hơi ấm

Sáng kiến của bác sĩ Hoàng không chỉ nằm trên những trang giấy báo cáo thành tích, mà hiện hữu sống động qua từng hơi thở, từng nụ cười của các gia đình.

Câu chuyện về bé gái sinh non khi mới 25 tuần 3 ngày, chỉ nặng 750 gram, mẹ là lao động từ Đài Loan về nước tránh dịch COVID-19, là một ví dụ xúc động. Em bé được lau khô ngay sau sinh, kích thích nhẹ nhàng, đặt lên ngực mẹ và phủ tấm ni – lông cách nhiệt chuyên dụng. Chỉ vài phút sau, điều kỳ diệu đã xảy ra: Dưới hơi ấm nồng nàn và nhịp tim thân quen của người mẹ, em bé đã tự khởi phát được nhịp thở, làn da tím tái dần chuyển sang hồng hào trên ngực mẹ và vượt qua lưỡi hái tử thần một cách diệu kỳ.

“Nhìn những giọt nước mắt người mẹ lăn dài khi ôm đứa con đỏ hỏn, nhỏ xíu bằng bàn tay vào lòng, nghe nhịp tim của con hòa cùng nhịp tim của mẹ, tụi chị biết mình đã đi đúng hướng”, bác sĩ Hoàng nghẹn ngào.

Sáng kiến của bác sĩ Hoàng đã biến một ca sinh non đầy rủi ro giữa mùa dịch trở thành một khúc ca khải hoàn của sự sống. Đứa trẻ ấy không cần phải đặt nội khí quản xâm lấn, không phải chịu nỗi đau của máy thở cơ học mà lớn lên từng ngày nhờ dòng sữa mẹ và phương pháp chăm sóc bà mẹ Kangaroo. Sáng kiến này đã biến môi trường bệnh viện lạnh lẽo đầy tiếng máy móc trở thành nơi tràn ngập hơi ấm tình người. Đó là sự cứu rỗi, giải thoát tinh thần cho những bậc làm cha, làm mẹ trong những khúc cua ngặt nghèo nhất của số phận.

PGS.TS.BS Trần Thị Hoàng chính là người thắp lửa niềm tin, biến những điều tưởng chừng như không thể thành có thể. Sáng kiến của chị đã chứng minh một chân lý sâu sắc: Khoa học công nghệ tiên tiến nhất chỉ phát huy tối đa giá trị khi nó được dẫn dắt bởi một trái tim giàu lòng nhân ái, không chỉ cứu sống những sinh mệnh mà còn hồi sinh niềm tin, dệt nên những câu chuyện cổ tích giữa đời thường, góp phần xây dựng thành phố Đà Nẵng đáng sống - không chỉ đẹp bởi cảnh quan mà còn ấm áp, rạng ngời bởi tình người.