Lao động tự do có được bảo đảm quyền an toàn lao động?

Anh X, công nhân ở TP. Đà Nẵng hỏi: Tôi làm nghề bốc vác thuê, công việc không ký hợp đồng lao động với doanh nghiệp. Tôi muốn hỏi người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động có được pháp luật bảo vệ về an toàn, vệ sinh lao động hay không?

Ảnh minh họa: AI.

Trao đổi về vấn đề này, Thạc sĩ, luật sư Phạm Thị Bích Hảo (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết, hiện nay lực lượng lao động tự do, lao động làm việc không theo hợp đồng lao động chiếm số lượng lớn trong nhiều lĩnh vực. Đây là nhóm lao động có nguy cơ gặp tai nạn lao động nhưng lại thường thiếu điều kiện bảo đảm an toàn, thiếu thông tin pháp lý cũng như ít có cơ hội tiếp cận các chính sách bảo vệ về lao động.

Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015 đã quy định khá cụ thể quyền và nghĩa vụ về an toàn, vệ sinh lao động đối với người lao động, trong đó có cả người làm việc không theo hợp đồng lao động.

Cụ thể, theo luật sư Hảo, người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động có quyền được làm việc trong điều kiện bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động. Đồng thời, Nhà nước, xã hội và gia đình có trách nhiệm tạo điều kiện để người lao động được làm việc trong môi trường an toàn.

Bên cạnh đó, người lao động còn có quyền được tiếp nhận thông tin, được tuyên truyền, giáo dục về công tác an toàn, vệ sinh lao động. Đối với những công việc có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn, vệ sinh lao động, người lao động phải được huấn luyện an toàn lao động trước khi thực hiện công việc theo quy định của pháp luật.

Theo luật sư Hảo, việc huấn luyện, phổ biến kiến thức về an toàn lao động có ý nghĩa rất quan trọng đối với lao động tự do bởi nhiều trường hợp tai nạn xảy ra do người lao động thiếu kỹ năng xử lý tình huống, chưa được hướng dẫn đầy đủ về quy trình làm việc an toàn hoặc chưa nhận diện hết các nguy cơ trong quá trình lao động.

Luật cũng quy định người lao động làm việc không theo hợp đồng lao động được tham gia bảo hiểm tai nạn lao động theo hình thức tự nguyện do Chính phủ quy định. Đây được xem là một cơ chế nhằm hỗ trợ người lao động tự do có thêm điểm tựa tài chính nếu không may xảy ra tai nạn trong quá trình lao động, đặc biệt đối với những trường hợp bị suy giảm khả năng lao động hoặc phải điều trị trong thời gian dài.

Theo luật sư, căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng ngân sách nhà nước trong từng thời kỳ, Chính phủ sẽ quy định cụ thể việc hỗ trợ tiền đóng bảo hiểm tai nạn lao động tự nguyện cho người lao động.

Ngoài ra, khi quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng, người lao động có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện theo quy định của pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Luật sư cho rằng, dù làm việc theo hình thức tự do hay không có hợp đồng lao động, người lao động vẫn cần chủ động tìm hiểu các quy định về an toàn, vệ sinh lao động, trang bị kỹ năng phòng ngừa rủi ro và nâng cao ý thức tự bảo vệ bản thân trong quá trình làm việc. Bên cạnh đó, việc cân nhắc tham gia các hình thức bảo hiểm phù hợp cũng là giải pháp cần thiết nhằm giảm bớt khó khăn về tài chính nếu không may xảy ra tai nạn lao động.