Pháp luật quy định thế nào về xử lý vi phạm an toàn, vệ sinh lao động?

Anh Q, là người lao động tại TP. Đà Nẵng hỏi: Pháp luật hiện nay quy định thế nào về việc xử lý người sử dụng lao động hoặc cá nhân vi phạm các quy định về an toàn, vệ sinh lao động? Trường hợp doanh nghiệp không bảo đảm an toàn lao động có thể bị xử lý ra sao?

Ảnh minh họa: AI.

Thạc sĩ, luật sư Phạm Thị Bích Hảo (Đoàn Luật sư Hà Nội) cho biết: Theo Điều 90 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, việc xử lý vi phạm pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động được quy định khá cụ thể nhằm nâng cao trách nhiệm của người sử dụng lao động, người lao động và các tổ chức, cá nhân có liên quan trong quá trình lao động, sản xuất.

Theo đó, người có hành vi vi phạm pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Trường hợp gây thiệt hại thì còn phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.

Theo luật sư Hảo, quy định này nhằm tăng tính răn đe, phòng ngừa các hành vi vi phạm trong quá trình tổ chức lao động, thi công, sản xuất hoặc vận hành máy móc, thiết bị. Trên thực tế, nhiều vụ tai nạn lao động xảy ra xuất phát từ việc không bảo đảm điều kiện an toàn lao động, không huấn luyện an toàn lao động đầy đủ, không trang bị phương tiện bảo hộ hoặc không tuân thủ quy trình kỹ thuật trong quá trình làm việc.

Đặc biệt, tại các lĩnh vực có nguy cơ cao như xây dựng, cơ khí, khai thác, sản xuất công nghiệp, điện lực hay hóa chất, chỉ một sơ suất nhỏ hoặc việc xem nhẹ quy định an toàn lao động cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe, tính mạng người lao động và gây thiệt hại cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, khoản 2 Điều 90 Luật An toàn, vệ sinh lao động cũng quy định trường hợp người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn để vi phạm quy định của luật, xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử lý kỷ luật hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Ngoài ra, khoản 3 Điều 90 Luật An toàn, vệ sinh lao động cũng quy định người sử dụng lao động có hành vi trốn đóng, chậm đóng bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp từ 30 ngày trở lên thì ngoài việc phải đóng đủ số tiền chưa đóng, chậm đóng và bị xử lý theo quy định của pháp luật còn phải nộp số tiền lãi bằng hai lần mức lãi suất đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội bình quân của năm trước liền kề tính trên số tiền và thời gian chậm đóng.

Theo luật sư Hảo, trường hợp người sử dụng lao động không thực hiện nghĩa vụ đóng số tiền chậm đóng và tiền lãi theo quy định thì theo yêu cầu của người có thẩm quyền, ngân hàng, tổ chức tín dụng khác hoặc kho bạc nhà nước có trách nhiệm trích từ tài khoản tiền gửi của người sử dụng lao động để nộp vào tài khoản của cơ quan bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.

Liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an toàn, vệ sinh lao động, luật sư Hảo cho biết hiện nay hành vi, hình thức và mức xử phạt được quy định tại Nghị định số 12/2022/NĐ-CP của Chính phủ.

Cụ thể, theo Điều 21 Nghị định số 12/2022/NĐ-CP, người sử dụng lao động có hành vi không lập hồ sơ vệ sinh môi trường lao động đối với các yếu tố có hại, phòng chống bệnh nghề nghiệp theo quy định có thể bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng.

Đối với các hành vi như không xây dựng, ban hành hoặc không tổ chức thực hiện kế hoạch, nội quy, quy trình bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động; không bố trí người làm công tác an toàn, vệ sinh lao động; không bố trí lực lượng sơ cứu, cấp cứu hoặc không tổ chức huấn luyện sơ cứu, cấp cứu tại nơi làm việc theo quy định thì có thể bị phạt từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng.

Ngoài ra, các hành vi vi phạm nghiêm trọng hơn như không định kỳ kiểm tra, bảo dưỡng máy móc, thiết bị; không trang bị thiết bị an toàn lao động; không xây dựng kế hoạch xử lý sự cố; không điều tra hoặc khai báo tai nạn lao động theo quy định; không trang bị phương tiện ứng cứu, sơ cứu khi xảy ra sự cố kỹ thuật gây mất an toàn lao động nghiêm trọng có thể bị phạt từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.

Theo luật sư, việc tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn, vệ sinh lao động không chỉ là trách nhiệm mà còn là giải pháp quan trọng nhằm phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, bảo vệ sức khỏe, tính mạng người lao động và bảo đảm hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định, bền vững.