Bài 1: Yêu cầu cấp thiết từ một giai đoạn phát triển mới

Bước vào giai đoạn phát triển mới với không gian rộng lớn hơn, động lực tăng trưởng mạnh mẽ hơn và khát vọng vươn lên trở thành cực tăng trưởng của cả nước, Đà Nẵng đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại, lớn mạnh, có trình độ, bản lĩnh chính trị vững vàng và khả năng thích ứng cao. Đây không chỉ là nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn mà còn là chiến lược phát triển nguồn nhân lực, tạo nền tảng quan trọng để thành phố thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển nhanh, bền vững và hội nhập quốc tế trong giai đoạn 2025 - 2030.

Từ thuận lợi…

Đà Nẵng đang bước vào một chặng đường phát triển mới với nhiều thời cơ và vận hội lớn. Việc hợp nhất đơn vị hành chính, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo điều kiện để tái cơ cấu nguồn lực, phát huy tiềm năng, lợi thế của toàn vùng. Cùng với đó, mục tiêu xây dựng Đà Nẵng trở thành cực tăng trưởng của cả nước, trung tâm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, logistics, tài chính và kinh tế biển của miền Trung theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ I Đảng bộ thành phố nhiệm kỳ 2025 - 2030 đặt ra những yêu cầu mới đối với chất lượng nguồn nhân lực, nhất là đội ngũ công nhân lao động.

Trong bức tranh phát triển ấy, giai cấp công nhân tiếp tục giữ vai trò nòng cốt, là lực lượng trực tiếp tạo ra của cải vật chất, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Xây dựng đội ngũ công nhân hiện đại, lớn mạnh vì vậy không chỉ là yêu cầu của sự phát triển công nghiệp mà còn là điều kiện tiên quyết để hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh và bền vững của thành phố trong giai đoạn mới. Khác với trước đây, người công nhân trong thời đại mới không chỉ làm việc trên những dây chuyền sản xuất truyền thống mà đang từng bước trở thành những lao động tri thức, làm chủ công nghệ, thích ứng với quá trình chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế. Năng lực học tập suốt đời, khả năng sáng tạo, tinh thần trách nhiệm và ý thức công dân đang trở thành những tiêu chí mới của giai cấp công nhân hiện đại.

Sản xuất tại Công ty TNHH Daiwa Việt Nam (Khu công nghiệp Hòa Khánh, Đà Nẵng). Ảnh: Tác giả cung cấp.

Tại thành phố Đà Nẵng, trong những năm qua, có thể thấy nhận thức của các cấp ủy, chính quyền, doanh nghiệp và toàn xã hội về vai trò của giai cấp công nhân ngày càng được nâng lên. Công tác xây dựng giai cấp công nhân, phát triển tổ chức công đoàn và chăm lo đời sống người lao động được quan tâm hơn, tạo nền tảng quan trọng cho sự phát triển của thành phố.

Sau khi thực hiện chủ trương kết thúc hoạt động công đoàn trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp hưởng 100% lương từ ngân sách nhà nước theo Nghị quyết số 60-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, hệ thống tổ chức công đoàn thành phố tiếp tục được củng cố, sắp xếp theo hướng tinh gọn, tập trung nguồn lực cho khu vực sản xuất, kinh doanh và địa bàn có đông công nhân, lao động. Đến tháng 5/2026, toàn thành phố có 1.775 công đoàn cơ sở với 221.261 đoàn viên trên tổng số 244.813 công nhân, viên chức, lao động. Giai đoạn 2023 - 2025, các cấp công đoàn đã kết nạp mới 106.812 đoàn viên, thành lập 448 công đoàn cơ sở. Những con số đó không chỉ phản ánh sự phát triển về quy mô mà còn cho thấy sức hút và vai trò ngày càng rõ nét của tổ chức công đoàn trong đại diện, chăm lo và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động.

Đặc biệt, việc nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp cho công nhân lao động đã đạt nhiều kết quả tích cực. Hơn 149.000 lượt đoàn viên được học tập, quán triệt các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; trên 67.000 lượt công nhân, viên chức, lao động được đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Có hơn 97.000 lượt người lao động tham gia học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp; gần 30.000 lượt đoàn viên đăng ký tự học tập, nâng cao trình độ chuyên môn. Điều đó cho thấy tinh thần học tập suốt đời, ý thức thích ứng với những biến đổi của thị trường lao động và khát vọng vươn lên đang ngày càng lan tỏa trong đội ngũ công nhân thành phố. Đây chính là yếu tố quan trọng để xây dựng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển của nền kinh tế số và hội nhập quốc tế.

Một điểm sáng đáng ghi nhận khác là phong trào thi đua lao động sáng tạo ngày càng phát triển sâu rộng. Chỉ trong giai đoạn 2023 - 2025, các sáng kiến, cải tiến kỹ thuật của công nhân lao động đã mang lại giá trị làm lợi hơn 185 tỷ đồng. Đó không chỉ là hiệu quả kinh tế mà còn phản ánh sự chuyển biến về chất của đội ngũ công nhân, từ lao động giản đơn sang lao động tri thức, từ người thực hiện sang người chủ động sáng tạo và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất.

… đến thách thức

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình xây dựng giai cấp công nhân Đà Nẵng vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức cần được nhìn nhận thẳng thắn.

Đại dịch Covid-19 cùng những biến động của kinh tế thế giới đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, việc làm và thu nhập của người lao động. Quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện hợp nhất đơn vị hành chính trong thời gian ngắn cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý, tập hợp và chăm lo cho công nhân lao động.

Trong khi đó, Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra với tốc độ nhanh chưa từng có. Trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, tự động hóa, sản xuất thông minh và kinh tế xanh đang làm thay đổi sâu sắc cơ cấu việc làm, đặt ra yêu cầu người lao động phải liên tục học tập, nâng cao trình độ chuyên môn và kỹ năng số.

Đối với Đà Nẵng, nơi đang định hướng trở thành trung tâm công nghệ cao, đổi mới sáng tạo, logistics và kinh tế biển của miền Trung, yêu cầu ấy càng trở nên cấp thiết hơn. Bởi vậy, xây dựng giai cấp công nhân hiện đại không còn là nhiệm vụ mang tính lâu dài đơn thuần mà đã trở thành đòi hỏi cấp bách của quá trình phát triển.

Một thành phố muốn phát triển nhanh và bền vững phải có một lực lượng công nhân đủ mạnh về số lượng, cao về chất lượng và vững vàng về bản lĩnh chính trị. Song, thực tế cho thấy chất lượng nguồn nhân lực ở một số lĩnh vực vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển mới. Kỹ năng số, trình độ ngoại ngữ, khả năng thích ứng với công nghệ hiện đại của một bộ phận người lao động còn hạn chế; đời sống của công nhân tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao, lao động nhập cư, lao động phi chính thức và người có thu nhập thấp vẫn còn nhiều khó khăn.

Đến hết tháng 3/2026, toàn thành phố còn 3.368 đơn vị chậm đóng bảo hiểm xã hội từ một tháng trở lên, với tổng số tiền chậm đóng lên tới 447 tỷ đồng, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người lao động. Bên cạnh đó, nhu cầu về nhà ở, trường học, nhà trẻ, thiết chế văn hóa, chăm sóc sức khỏe và các dịch vụ an sinh xã hội cho công nhân tuy đã được quan tâm nhưng vẫn chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tiễn.

Quá trình vận hành chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức quản lý nhà nước đối với lao động, việc làm và hoạt động công đoàn theo hướng tinh gọn, hiệu quả, gần dân, sát cơ sở hơn. Đây vừa là thách thức, vừa là cơ hội để nâng cao chất lượng phục vụ người lao động, giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, xây dựng môi trường lao động ổn định, hài hòa và tiến bộ.

Việc mở rộng địa giới hành chính sau hợp nhất cũng tạo ra sự dịch chuyển mạnh mẽ về cơ cấu lao động giữa khu vực đô thị, công nghiệp, dịch vụ với các địa bàn nông thôn, miền núi và ven biển. Điều này đòi hỏi thành phố phải có chiến lược phát triển nguồn nhân lực đồng bộ, bảo đảm mọi người lao động đều có cơ hội tiếp cận đào tạo nghề, việc làm bền vững và các chính sách an sinh xã hội.

Trong bối cảnh đó, xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh không chỉ là chăm lo cho một lực lượng lao động mà chính là đầu tư cho tương lai phát triển của thành phố. Khi người công nhân được trang bị đầy đủ tri thức, kỹ năng, được bảo đảm quyền lợi và có cơ hội phát triển toàn diện, họ sẽ trở thành động lực quan trọng thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của Đà Nẵng trong giai đoạn mới.