Đà Nẵng siết xử lý doanh nghiệp chây ì đóng bảo hiểm xã hội

Gần 878 tỷ đồng bảo hiểm bị chậm đóng

Cơ quan BHXH khuyến cáo công nhân phản ánh sớm khi phát hiện doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng hoặc trốn đóng bảo hiểm.

Ngày 28/5, UBND thành phố Đà Nẵng công khai danh sách các đơn vị chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN tháng 4/2026.

Ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc Bảo hiểm xã hội thành phố Đà Nẵng, cho biết, tính đến hết tháng 4/2026, tổng số tiền chậm đóng BHXH, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế trên địa bàn thành phố gần 878 tỷ đồng, chiếm 5,24% số phải thu. Trong đó, số tiền chậm đóng tính lãi hơn 471 tỷ đồng, chiếm 2,81%.

Con số này tuy thấp hơn tỉ lệ chậm đóng tính lãi BHXH Việt Nam giao hết quý 2/2026, nhưng vẫn là khoản tiền rất lớn nếu nhìn từ quyền lợi của từng người lao động. Bởi chỉ một doanh nghiệp nợ kéo dài cũng có thể khiến hàng chục, hàng trăm công nhân bị ảnh hưởng khi cần giải quyết chế độ.

Ông Nguyễn Trí Đại, Giám đốc Bảo hiểm xã hội thành phố Đà Nẵng, khuyến cáo người lao động chủ động theo dõi quá trình đóng bảo hiểm qua ứng dụng VssID.

Việc công khai danh sách không chỉ nhằm thu hồi tiền nợ, mà còn tạo sức ép xã hội đối với doanh nghiệp. Bởi nợ bảo hiểm không đơn thuần là nợ một khoản tài chính với cơ quan chức năng. Đó là phần quyền lợi gắn trực tiếp với từng người lao động, từng gia đình công nhân.

Theo BHXH Đà Nẵng, việc các đơn vị chậm đóng BHXH, BHYT, BHTN, nhất là những trường hợp kéo dài, số tiền lớn, là hành vi vi phạm pháp luật, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi người lao động và là nỗi lo trong thực hiện chính sách an sinh xã hội.

Thực tế, có doanh nghiệp vẫn hoạt động, vẫn trả lương, nhưng nghĩa vụ bảo hiểm lại bị kéo dài từ tháng này qua tháng khác. Một lao động có thể đi làm đều, hằng tháng vẫn bị trừ phần đóng BHXH trên bảng lương, nhưng chưa chắc doanh nghiệp đã nộp đầy đủ cho cơ quan bảo hiểm. Đến khi sinh con, đau ốm, nghỉ việc hoặc chuyển nơi làm mới, họ mới phát hiện quyền lợi của mình bị "kẹt".

Luật mới siết doanh nghiệp chây ì

Trong khi đó, theo ông Nguyễn Quí Quý, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, pháp luật đã quy định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp trong thực hiện chế độ tiền lương, tiền công, BHXH cho người lao động. Tuy nhiên, tình trạng chậm đóng bảo hiểm vẫn còn xảy ra ở một số doanh nghiệp, làm ảnh hưởng trực tiếp đến công nhân.

Ông Nguyễn Quí Quý, Phó Giám đốc Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng.

Theo ông Quý, thời gian qua, cơ quan chức năng đã thanh tra, kiểm tra một số doanh nghiệp nợ BHXH, xử phạt hành chính và yêu cầu khắc phục. Có doanh nghiệp khó khăn thật do sản xuất kinh doanh, dòng tiền hoặc đầu tư dàn trải. Nhưng cũng có trường hợp kéo dài, chây ì, khiến người lao động chịu thiệt.

Một vướng mắc trước đây là Luật BHXH 2014 chủ yếu hướng đến xử lý hình sự đối với hành vi trốn đóng BHXH. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp trên thực tế lại dừng ở tình trạng "chậm đóng", khiến việc chuyển hồ sơ sang cơ quan tố tụng gặp khó.

Theo ông Quý, Luật BHXH 2024 đã mở rộng cơ sở xử lý. Trường hợp doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng BHXH, đã bị kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính nhưng không thực hiện, sau thời hạn nhất định có thể bị xem xét là trốn đóng BHXH. Khi đó, cơ quan chức năng có cơ sở củng cố hồ sơ, chuyển sang cơ quan tố tụng để xử lý theo quy định.

Đây là điểm thay đổi quan trọng. Nếu trước đây nhiều doanh nghiệp xem chậm đóng BHXH như một cách "giãn dòng tiền", thì nay việc cố tình kéo dài, không khắc phục có thể dẫn đến hậu quả pháp lý nghiêm trọng hơn.

Đồng thời, BHXH Đà Nẵng cho biết sẽ tiếp tục rà soát, phân loại đơn vị chậm đóng; đôn đốc thu hằng tháng qua điện thoại, tin nhắn, văn bản; cử cán bộ làm việc trực tiếp với doanh nghiệp. Thành phố cũng tập trung kiểm tra các đơn vị chậm đóng từ 3 tháng trở lên, số tiền lớn; xử phạt vi phạm hành chính để làm cơ sở xử lý các bước tiếp theo đối với trường hợp chây ì, cố tình trốn đóng.

Khi phát hiện hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự, cơ quan BHXH sẽ phối hợp, chuyển thông tin đến Công an thành phố để điều tra, xử lý. Với trường hợp đã bị xử phạt hành chính mà vẫn tiếp tục vi phạm, hồ sơ sẽ được củng cố để kiến nghị xử lý hình sự.

Với người lao động, điều quan trọng là không chờ đến khi mất việc, đau ốm hoặc làm hồ sơ hưởng chế độ mới kiểm tra quá trình đóng bảo hiểm.

Mỗi công nhân cần chủ động cài đặt, sử dụng ứng dụng VssID để theo dõi quá trình đóng BHXH, BHYT, BHTN của doanh nghiệp. Đồng thời, cần lưu giữ bảng lương, hợp đồng lao động, quyết định nghỉ việc và các giấy tờ liên quan để làm căn cứ bảo vệ quyền lợi khi cần thiết.

Khi phát hiện doanh nghiệp có dấu hiệu chậm đóng hoặc trốn đóng bảo hiểm, người lao động nên phản ánh sớm đến cơ quan BHXH, công đoàn hoặc cơ quan quản lý lao động để được kiểm tra, xử lý.

Nguồn: Tạp chí điện tử Người đưa tin Pháp luật