Giữ lửa niềm tin công đoàn trên hành trình đổi mới

Từ cơ sở, thêm hiểu sâu về người lao động

Trong câu chuyện cùng chúng tôi, ông Hà Trọng Thắng, Chủ tịch Công đoàn Đường sắt Việt Nam không nói nhiều về bản thân. Khi được hỏi dấu ấn trong công tác công đoàn thời gian gần đây, ông thường chuyển câu chuyện sang người lao động, đội ngũ đang ngày đêm làm việc trên các tuyến đường sắt, trong các nhà ga, tổ tuần đường, cung trạm thông tin tín hiệu hay trên những đoàn tàu xuôi ngược khắp đất nước. Có lẽ, sự quan tâm ấy không phải ngẫu nhiên.

Đồng chí Đặng Sỹ Mạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (đứng giữa) giới thiệu mô hình tàu cao tốc trong khuôn khổ Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam với đồng chí Nguyễn Xuân Thắng, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương. Ảnh: CĐĐS.

Hơn 30 năm công tác trong ngành đường sắt, trưởng thành từ các vị trí chuyên môn và quản lý ở cơ sở, ông Thắng hiểu khá rõ đặc thù của từng lĩnh vực sản xuất, vận hành. Ông đồng cảm với những người công nhân tuần đường phải bám tuyến giữa nắng gắt mùa hè hay giá rét mùa đông; thấu cảm những đêm trắng của nhân viên thông tin tín hiệu khi xảy ra sự cố; rưng rưng trước nỗi nhớ nhà của người lao động theo tàu trong những dịp lễ, Tết, và hiểu cả áp lực của những vị trí mà chỉ sơ suất nhỏ cũng có thể ảnh hưởng đến an toàn chạy tàu.

Hành trình đi lên từ cơ sở giúp ông có cách nhìn gần gũi và thực tế về công tác công đoàn. “Muốn chăm lo tốt cho người lao động thì trước hết phải hiểu được họ đang cần hay lo lắng, mong muốn điều gì”, ông Thắng bày tỏ. Đó cũng là điều chúng tôi cảm nhận rõ trong suốt cuộc trò chuyện. Dường như sau mỗi câu chuyện về đổi mới, sản xuất kinh doanh hay các mục tiêu phát triển của ngành, ông đều quay trở lại với yếu tố con người.

Ngành đường sắt mang nét đặc thù riêng so với nhiều lĩnh vực sản xuất khác. Gần 24.000 nhân sự của ngành không tập trung tại một hay một vài địa điểm mà trải dài khắp đất nước. Có những người làm việc ở ga lớn giữa đô thị đông đúc, cũng có những nhân sự gắn bó với từng cung đường heo hút nơi đèo cao, vực sâu; những tổ công tác chỉ vài ba người giữa núi rừng hoặc vùng ven biển, ngày đêm bảo đảm an toàn cho từng chuyến tàu. Ở những nơi ấy, công đoàn vẫn luôn nắm bắt được gốc rễ mọi vấn đề.

Những năm vừa qua, liên tục các đoàn công tác của Công đoàn Đường sắt Việt Nam vượt hành trình hàng trăm, hàng nghìn ki-lô-mét đến thăm người lao động tại các cung đường, khu ga, đơn vị sản xuất. Có những chuyến đi diễn ra giữa thời tiết khắc nghiệt hay ngay thời điểm vừa xảy ra thiên tai… và với những người làm công đoàn, đó là công việc thầm lặng mà cần thiết. Bên cạnh niềm sẻ chia qua những phần quà hỗ trợ hay các chương trình chăm lo cụ thể, quan trọng hơn còn giúp người lao động cảm nhận được sự quan tâm và đồng hành của tổ chức như gia đình lớn.

Ông Hà Trọng Thắng ôn lại một số kỷ niệm về những chuyến đi cơ sở với cảm xúc, suy ngẫm riêng. Nhiều công nhân mấy chục năm bám tuyến trong điều kiện sinh hoạt còn khó khăn. Nhiều gia đình người lao động gặp biến cố, bệnh tật hoặc hoàn cảnh đặc biệt cần được giúp đỡ. Bao tâm tư đời thường xoay quanh công việc, gia đình, con cái, cha mẹ… và nhất là những dịp quan trọng không thể đoàn tụ cùng gia đình vì nhiệm vụ.

“Người lao động đường sắt vốn quen với nỗi hy sinh thầm lặng. Điều anh chị em mong muốn không phải điều gì lớn lao mà là sự sẻ chia, động viên đúng lúc”, ông nói. Trong suy nghĩ của người đứng đầu tổ chức Công đoàn ngành, chăm lo là cần xây dựng được cảm giác gắn bó để mỗi đoàn viên, người lao động đều cảm nhận mình là một phần của mái nhà chung. Bởi thế, cùng với các chương trình hỗ trợ đoàn viên khó khăn, chăm lo nhà ở, thăm hỏi người lao động gặp hoạn nạn, Công đoàn Đường sắt Việt Nam còn đặc biệt chú trọng các hoạt động văn hóa, thể thao, gặp mặt, đối thoại và lắng nghe tâm tư từ cơ sở. Xét đến cùng, sự gắn kết, niềm tin được hình thành từ việc làm cụ thể, sự có mặt của tổ chức công đoàn ở những thời điểm người lao động cần nhất.

Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng LĐLĐ Việt Nam Ngọ Duy Hiểu tham quan gian trưng bày của Công đoàn Đường sắt Việt Nam trong khuôn khổ Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam. Ảnh: CĐĐS.

Nhắc đến điều này, chúng tôi nhớ vần thơ về Công đoàn Đường sắt: “Phải đâu chỉ lúc sum vầy/ Mà khi hoạn nạn, đắng cay cũng gần”. Đó cũng là nét khái quát giản dị, nồng ấm về vai trò của tổ chức Công đoàn hôm nay. Trên những tuyến đường sắt nối dài đất nước, phía sau mỗi chuyến tàu an toàn là biết bao con người đang âm thầm cống hiến. Và phía sau những con người ấy luôn cần điểm tựa tinh thần đủ vững chắc để họ yên tâm gắn bó với nghề. Với ông Thắng, đó cũng là điều ông trăn trở mỗi khi nhắc về trách nhiệm của người làm công đoàn. “Điều đáng quý nhất của ngành đường sắt vẫn là con người”, ông nói chậm rãi. “Giữ được người lao động, có được niềm tin của họ cũng chính là giữ gìn nguồn lực quý giá nhất cho sự phát triển của ngành trong tương lai”.

Hòa vào khát vọng đổi mới

Song hành cùng quá trình chuyển mình mạnh mẽ của ngành đường sắt, hình ảnh những đoàn tàu mới, hệ thống sản phẩm du lịch sáng tạo hay các ứng dụng công nghệ hiện đại đã thu hút sự quan tâm của xã hội. Trong câu chuyện cởi mở, ông Thắng nhiều lần nhấn mạnh, điều đáng quý nhất của ngành đường sắt chính là tinh thần hy sinh, dám đổi mới của người lao động. Theo ông, mọi thành quả hôm nay đều bắt đầu từ những con người đang trực tiếp làm việc tại nhà ga, cung đường, đầu máy, phân xưởng hay trên mỗi chuyến tàu. Ông càng cảm nhận rất rõ sau thời gian đảm nhận cương vị Chủ tịch Công đoàn Đường sắt Việt Nam. Đi nhiều, gặp gỡ nhiều, ông càng thấu hiểu những áp lực mà người lao động đang đối diện trong bối cảnh ngành bước vào giai đoạn chuyển đổi sâu rộng. Trong bối cảnh ấy, nhiệm vụ của tổ chức công đoàn cần phải đồng hành với người lao động trong quá trình thích ứng và phát triển.

“Người lao động chính là chủ thể của đổi mới sáng tạo. Muốn phát triển ngành đường sắt trong giai đoạn mới, phải giúp anh chị em có điều kiện học tập, nâng cao trình độ, làm chủ công nghệ và phát huy sáng kiến trong công việc hằng ngày”, ông chia sẻ. Nhìn từ thực tiễn ngành đường sắt, yếu tố ấy càng trở nên rõ nét. Nhiều sản phẩm mới được xã hội đón nhận được hình thành từ chính thực tiễn lao động sản xuất. Đó có thể là một sáng kiến cải tiến kỹ thuật trong phân xưởng, giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ hành khách hay những đề xuất tận dụng giá trị văn hóa, cảnh quan địa phương để tạo nên sản phẩm du lịch mới.

Các văn nghệ sĩ được ngành Đường sắt mời gặp gỡ, tiếp xúc với người lao động. Ảnh: Lữ Mai.

Theo ông, mỗi sáng kiến dù lớn hay nhỏ đều đáng được trân trọng bởi phía sau đó là tình yêu nghề, trách nhiệm và khát vọng cống hiến của người lao động. Trong các cuộc gặp gỡ công nhân, người lao động tại cơ sở, ông thường dành nhiều thời gian để lắng nghe. Từ thực tiễn, các phong trào thi đua lao động sáng tạo trong toàn ngành tiếp tục được duy trì và đổi mới. Bên cạnh hướng tới mục tiêu nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất kinh doanh, các phong trào còn góp phần tạo dựng môi trường làm việc tích cực, khơi dậy tinh thần chủ động và ý thức làm chủ của người lao động. Đội ngũ làm công đoàn ý thức sâu sắc tương lai của ngành đường sắt sẽ được quyết định bởi chất lượng nguồn nhân lực và sức sáng tạo của hàng vạn con người đang âm thầm giữ cho những đoàn tàu lăn bánh an toàn trên khắp dải đất hình chữ S thân thương.

Mái nhà chung che chở nỗi niềm riêng

Trưởng thành từ cơ sở rồi tiếp tục hành trình trở về cơ sở trong cương vị lãnh đạo, đọng lại trong tâm tư ông còn là bao câu chuyện đời thường phía sau bộ đồng phục công nhân đường sắt, bao hoàn cảnh mà nếu không trực tiếp đến tận nơi, không thấu hiểu và coi anh chị em như người thân rất khó thấm thía hết nỗi nhọc nhằn họ đang gồng gánh. Dọc những cung đường xa, từ các ga nhỏ vùng núi đến những tổ đội tuần đường, thông tin tín hiệu hay công nhân duy tu cầu đường, công nhân gác đường ngang cuộc sống của không ít người lao động vẫn còn nhiều vất vả. Công việc đặc thù khiến họ thường xuyên xa gia đình, làm việc trong điều kiện khắc nghiệt, chịu áp lực trách nhiệm cao để bảo đảm an toàn chạy tàu từng giờ, từng phút. Có những gia đình công nhân nhiều năm liên tiếp chống chọi với bệnh tật. Có những người lao động vừa hoàn thành ca trực đêm lại tất tả trở về chăm sóc người thân đau ốm. Có những đứa trẻ mang trong mình bệnh hiểm nghèo, trở thành nỗi lo thường trực của cha mẹ vốn đã chật vật với cuộc sống.

Người lái tàu trong chuyến khởi hành Bắc - Nam. Ảnh: CĐĐS.

“Đi cơ sở mới thấy còn nhiều hoàn cảnh rất khó khăn”, ông Thắng xúc động bày tỏ trong cuộc trò chuyện. Ông tâm sự, có những chuyến công tác mà sau khi thăm hỏi người lao động, đoàn công tác ra về nhưng lòng vẫn nặng trĩu, bởi chương trình hỗ trợ của công đoàn dù rất cần thiết, đã được trao bằng tất cả tinh thần tương thân tương ái mà chưa thể khỏa lấp hết khó khăn, nỗi niềm của các gia đình đang phải đối diện. Có những trường hợp con em người lao động mắc bệnh hiểm nghèo phải điều trị kéo dài. Chi phí thuốc men, viện phí vượt xa khả năng của gia đình. Có những người lao động vừa cố gắng bám nghề, vừa vay mượn khắp nơi để duy trì sự sống cho người thân.... Trước những hoàn cảnh ấy, điều công đoàn có thể làm là huy động mọi nguồn lực để hỗ trợ, kết nối những tấm lòng nhân ái, giúp người lao động có thêm điểm tựa trong những thời điểm khó khăn nhất.

Nhiều năm qua, Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã triển khai nhiều chương trình hỗ trợ đoàn viên, người lao động có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn; xây dựng nhà ở, trợ cấp đột xuất, thăm hỏi người lao động bị tai nạn lao động, mắc bệnh hiểm nghèo hoặc gia đình gặp biến cố. Riêng trong các đợt công tác tại cơ sở thời gian gần đây, hàng tỷ đồng từ nguồn kinh phí công đoàn và các nguồn xã hội hóa đã được chuyển tới người lao động.

“Có những lúc anh chị em thực sự chỉ cần cảm nhận được rằng mình không bị bỏ quên”, câu nói thể hiện rõ tinh thần của tổ chức Công đoàn trong ngành đường sắt. Ở nhiều nơi, người lao động làm việc trong điều kiện đặc thù, xa trung tâm, ít có cơ hội bày tỏ tâm tư nguyện vọng. Cuộc gặp gỡ, cái bắt tay thân tình hay lời hỏi thăm đúng lúc mang ý nghĩa tinh thần rất lớn. Phía sau những nỗ lực trong công việc là nỗi niềm và giấc mơ bình dị đang cần được nâng đỡ. Từ đó, đồng chí cho rằng công đoàn không nên chỉ dừng ở vai trò chăm lo theo chế độ, chính sách mà quan trọng hơn là phải thực sự trở thành chỗ dựa tin cậy để người lao động tìm đến khi gặp khó khăn.

Trong hành trình đổi mới của ngành đường sắt với diện mạo mới, công nghệ ngày càng hiện đại hơn, với người làm công đoàn, giá trị cần gìn giữ là tinh thần nhân văn, tình cảm ấm áp, đó cũng là truyền thống của ngành suốt nhiều thế hệ. Trên những cung đường ray trải dài đất nước, nơi còn những người lao động đang âm thầm vượt qua khó khăn để giữ cho những đoàn tàu lăn bánh an toàn, Công đoàn Đường sắt Việt Nam vẫn đang nỗ lực để hơi ấm của mái nhà chung lan tỏa cụ thể trong từng hoàn cảnh, cuộc đời và dấu ấn nghề nghiệp, tương lai.

Ông Thắng tâm sự, bản thân ông cũng như nhiều đồng chí trong Ban lãnh đạo ngành đường sắt đều có những năm tháng công tác xa gia đình. Trải qua nhiều hoàn cảnh, họ càng thấu hiểu những hy sinh thầm lặng của người lao động. “Tuy nhiên, mỗi lần đến với cơ sở, hiểu hơn hoàn cảnh anh chị em, chúng tôi lại thấy những khó khăn của mình dường như vẫn còn rất nhỏ”, ông bộc bạch. Từ sự thấu hiểu, trách nhiệm chăm lo cho người lao động không còn dừng lại ở biên độ của nhiệm vụ công tác mà theo lẽ tự nhiên nhất đã trở thành niềm thôi thúc từ trái tim, để những người làm công đoàn luôn tự nhắc mình mỗi ngày nỗ lực nhiều hơn nữa.

Khép lại cuộc trò chuyện, chúng tôi nhớ mãi hình ảnh người cán bộ công đoàn không quen nói nhiều về mình mà luôn sau mỗi tiếng còi tàu là biết bao nỗi niềm thầm lặng. Chúng tôi chợt nghĩ đến những vần thơ: “Ga tàu sáng giữa sương bay/ Lòng người lặng lẽ đong đầy niềm tin”. Niềm tin luôn được bồi đắp từ sự thấu hiểu, tận tụy của hành trình hướng về người lao động. Và có lẽ, điều đẹp nhất đọng lại sau mỗi chuyến tàu hướng tới tương lai là hơi ấm ân tình của mái nhà chung.