Khi “trao quyền” trở thành năng lực cốt lõi của thế hệ trẻ: Góc nhìn từ TEDxHUS 2025

Hành trình này không bắt đầu bằng hào quang. Nó khởi nguồn từ những câu chuyện rất đời, những nỗi đau tưởng như cá nhân, những khoảnh khắc “tình cờ” nếu không có tri thức và trách nhiệm thì sẽ dễ dàng bị bỏ lỡ.

Chính các câu chuyện ấy, khi được kết nối, đã làm nổi bật một vấn đề: trao quyền không chỉ là hành động, mà là cách xây dựng hệ sinh thái mà mỗi người đều có thể trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của mình.

TEDxHUS là một sự kiện TEDx độc lập, được tổ chức và dẫn dắt bởi chính sinh viên Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, ĐHQGHN.

Trao quyền: Từ hiểu lầm phổ biến đến bản chất sâu xa

Trong xã hội, không ít người mặc nhiên gán cho “trao quyền” sắc thái của sự ban phát, giữa một bên mạnh một bên yếu. Diễn giả Đỗ Duy Vị, người từng là trẻ đường phố và nay là Co-CEO của Blue Dragon Children’s Foundation, chỉ ra sự nhầm lẫn lớn nhất: Trao quyền là giúp con người trở thành chính người mà họ mong muốn, không phải người chúng ta muốn họ trở thành”.

Cách tiếp cận này đặt nền tảng cho một mô hình phát triển mang tính bình đẳng và tôn trọng. Trao quyền vì thế không nằm ở việc đưa cho người yếu một giải pháp đóng gói, mà ở việc trả lại cho họ quyền lựa chọn, quyền tự quyết – những quyền đôi khi bị mặc định lấy đi bởi hoàn cảnh.

Từ câu chuyện của một đứa trẻ đường phố được nhìn nhận bằng sự tôn trọng, cho đến người đàn ông 20 năm bảo vệ trẻ em yếu thế, hành trình của anh Vị cho thấy: được trao quyền là điều kiện tiên quyết để một cá nhân có thể trao quyền trở lại cho người khác. Sức mạnh lớn nhất không phải là nguồn lực, mà là khả năng khơi dậy niềm tin về giá trị bản thân.

Nhà báo Trần Mai Anh chia sẻ tại sự kiện.

Khi lòng tốt trở thành hệ thống: Bài học từ Hành trình Thiện Nhân

Câu chuyện của nhà báo Trần Mai Anh, mẹ nuôi bé Thiện Nhân đẩy vấn đề trao quyền lên một tầng nghĩa mới: từ cảm xúc cá nhân chuyển hóa thành hệ thống bền vững.

Bắt đầu bằng khoảnh khắc “đầu hàng trước nỗi đau”, quyết định nhận nuôi một đứa trẻ bị bỏ rơi không phải là kế hoạch, mà là phản ứng bản năng trước tiếng nói lương tri. Nhưng hành trình gian nan đưa Thiện Nhân vượt qua nhiều ca phẫu thuật quốc tế đã mở ra cho chị một nhận thức: Lòng tốt chỉ thực sự trở thành sức mạnh khi nó được hệ thống hóa.

Khi mời các chuyên gia quốc tế đến Việt Nam đào tạo bác sĩ trong nước, “Hành trình Thiện Nhân & Những người bạn” không chỉ cứu một đứa trẻ. Họ trao quyền cho cả cộng đồng y khoa, để không một em bé nào phải nghe câu: “Chúng ta không thể làm gì cho con”.

Cách làm này đặt ra vấn đề quan trọng với xã hội Việt Nam hôm nay: làm sao biến những nỗ lực cá nhân thành hệ sinh thái bền vững để khả năng giúp đỡ được nhân lên?

Sự tò mò trong khoa học và vai trò của tri thức

Nhà khoa học Nguyễn Thanh Sơn đưa ra một góc nhìn khác: trao quyền thông qua tri thức.

Câu chuyện phát hiện loài bọ biển Bathynomus vaderi bắt đầu từ một tình cờ: vài mẫu vật lạ trong cửa hàng hải sản. Một người không có nền tảng khoa học có thể bỏ qua. Nhưng với tri thức và sự tò mò khoa học, TS. Sơn đã nhận ra những khác biệt bất thường, cộng tác quốc tế để xác nhận đây là loài mới. Khám phá này sau đó lan tỏa toàn cầu, được BBC, CNN đăng tải, 22.000 lượt đọc trong hai tuần.

Thông điệp mà ông gửi đi không chỉ là câu chuyện khoa học:“Sự tò mò chính là quyền năng của mọi nhà khoa học.”

Vấn đề đặt ra: Trong giáo dục hiện nay, liệu chúng ta đã thực sự coi trọng sự tò mò yếu tố nền tảng để người trẻ “đặt câu hỏi” và tự trao quyền khám phá cho chính mình? Câu chuyện Bathynomus vaderi cho thấy, trao quyền không chỉ là hành động xã hội mà còn là năng lực khám phá, mở rộng giới hạn hiểu biết của nhân loại.

Nghệ thuật cũng trở thành liệu pháp trao quyền.

Nếu khoa học cho thấy sức mạnh của tri thức, câu chuyện của nghệ sĩ viola Nguyệt Thu lại mở ra một hướng tiếp cận hoàn toàn khác: trao quyền bằng nghệ thuật và cảm xúc.

Từ sân khấu lớn đến phòng trị liệu cho trẻ tự kỷ, âm nhạc trong tay chị trở thành một công cụ kết nối, chữa lành và mở cửa thế giới nội tâm. Đây không còn là biểu diễn thuần túy, mà là một cách vận dụng nghệ thuật để trao quyền cảm xúc – một dạng empowerment ít được gọi tên nhưng vô cùng cần thiết trong xã hội áp lực cao hiện nay.

Trao quyền – vấn đề của thời đại

Sinh viên Khoa học Tự nhiên không chỉ là người tổ chức TEDxHUS từ 2020, mà còn là những người chọn một chủ đề đầy chiều sâu về tâm lý – xã hội – nhân văn. Điều này đặt ra câu hỏi: Phải chăng xã hội đã quá quen nhìn sinh viên khoa học như những con người khô khan, xa rời các vấn đề cộng đồng?

TEDxHUS 2025 phá vỡ định kiến ấy một cách thuyết phục. Lựa chọn Empower(ed) cho thấy sinh viên Khoa học Tự nhiên không chỉ nghiên cứu, mà còn chủ động đối thoại với các vấn đề lớn của xã hội: từ quyền trẻ em, y tế, nhân văn, đa dạng sinh học đến trị liệu tâm lý.

Người trẻ ngày nay đã dịch chuyển khỏi mô hình “tri thức tách rời trách nhiệm xã hội”. Họ hiểu rằng tri thức chỉ trở nên có giá trị khi được dùng để kết nối, chữa lành và phụng sự cộng đồng.

Nhìn tổng thể, Empower(ed) không chỉ là chủ đề của một chương trình, mà là vấn đề cấp thiết của xã hội hiện nay: Trao quyền để vượt qua định kiến; Trao quyền để chuyển hóa nỗi đau thành hệ thống hỗ trợ; Trao quyền để tri thức không dừng lại ở giảng đường; Trao quyền để mỗi người trẻ hiểu mình thuộc về đâu trong thế giới này.

Chị Nguyễn Đỗ Khánh Linh - Trưởng Ban tổ chức TEDxHUS 2025 chia sẻ: Sức mạnh giải phóng từ một cá nhân sẽ không dừng lại ở đó. Nó trở thành nguồn nâng đỡ và tiếp sức cho những người xung quanh.

Đó là dấu hiệu của một thế hệ biết dùng tri thức để sống tử tế, biết dùng cảm xúc để chữa lành, biết dùng sự tò mò để khám phá, và biết dùng trách nhiệm để phụng sự cộng đồng.