Liệu xe điện Trung Quốc giá rẻ có 'biến mất' khi nước này đưa ra luật cấm mới?

Trung Quốc đang tăng cường nỗ lực nhằm chấm dứt cuộc chiến giá kéo dài trong ngành ô tô nội địa, trong bối cảnh dữ liệu mới cho thấy lượng tiêu thụ sụt giảm mạnh ngay từ đầu năm. Trong một động thái được xem là tín hiệu siết chặt rõ ràng nhất từ trước đến nay, cơ quan quản lý đã ban hành các biện pháp mới nhằm giới hạn mức giá thấp nhất mà các hãng xe có thể áp dụng.

Các hướng dẫn vừa được công bố bởi Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Nhà nước Trung Quốc (State Administration for Market Regulation) nêu rõ việc cấm doanh nghiệp bán xe dưới giá thành sản xuất nếu mục đích là độc chiếm thị trường hoặc loại bỏ đối thủ cạnh tranh. Động thái này phản ánh mối lo ngại ngày càng lớn của giới hoạch định chính sách trước thực tế nhiều năm giảm giá mạnh đã bào mòn lợi nhuận toàn ngành và làm méo mó môi trường cạnh tranh.

Cuộc chiến giá là một hiện tượng kéo dài trong vài năm gần đây ở thị trường xe điện Trung Quốc

Theo Hiệp hội Các nhà phân phối Ô tô Trung Quốc (China Automobile Dealers Association), cuộc chiến giá đã khiến ngành ô tô Trung Quốc thiệt hại khoảng 471 tỷ nhân dân tệ, tương đương 68 tỷ USD, trong ba năm qua. Dữ liệu ngành cho thấy lượng tiêu thụ tháng 1 giảm 19,5% so với cùng kỳ năm trước, mức giảm nhanh nhất trong gần hai năm. Tính theo tháng, lượng xe giao đến tay khách hàng giảm sâu hơn, lao dốc 36% từ 2,2 triệu xe trong tháng 12/2025 xuống còn 1,4 triệu xe trong tháng 1, theo số liệu được CTV News dẫn lại.

Làn sóng siết chặt lần này diễn ra sau nhiều năm cạnh tranh khốc liệt, đặc biệt trong phân khúc xe điện. Từ đầu năm 2023, các hãng dẫn đầu thị trường như BYD và Tesla đã liên tục giảm giá tại Trung Quốc, kéo theo hàng loạt đợt điều chỉnh tương tự từ các thương hiệu nội địa và liên doanh. Cho dù chiến lược này giúp kích cầu trong ngắn hạn, nhưng nhiều tổ chức phân tích quốc tế như JPMorgan hay UBS đã cảnh báo rằng việc giảm giá kéo dài có thể làm suy yếu bảng cân đối tài chính, thu hẹp biên lợi nhuận và đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc, sàng lọc trong ngành.

Một số dự báo hiện cho rằng nhu cầu xe du lịch tại Trung Quốc có thể giảm tới 3% trong năm nay, phản ánh đà tăng trưởng kinh tế chậm lại và tâm lý tiêu dùng thận trọng. Tuy nhiên, các hãng xe Trung Quốc đang tích cực đẩy mạnh xuất khẩu để bù đắp thị trường nội địa suy yếu. Ví dụ, BYD đặt mục tiêu xuất khẩu 1,3 triệu xe thuần điện và plug-in hybrid trong năm nay, tăng so với mức 1,05 triệu xe của năm trước, cho thấy tầm quan trọng ngày càng lớn của các thị trường Đông Nam Á, Mỹ Latin và Châu Âu.

Cơ quan quản lý thị trường cảnh báo các doanh nghiệp không tuân thủ quy định mới có thể đối mặt với “rủi ro pháp lý nghiêm trọng”, dù chưa công bố cụ thể các hình thức xử phạt. Theo Luật Chống độc quyền và Luật Chống cạnh tranh không lành mạnh của Trung Quốc, các biện pháp có thể bao gồm phạt tiền, yêu cầu khắc phục vi phạm hoặc các động thái cưỡng chế công khai.

Hình ảnh số xe chờ vận chuyển tại một trung tâm của Changan Auto

Rút ngắn chu kỳ thanh toán cho nhà cung cấp

Lệnh cấm bán dưới giá thành chỉ là một phần trong nỗ lực rộng hơn nhằm lập lại kỷ luật tài chính trong toàn bộ chuỗi cung ứng ô tô. Dưới áp lực giám sát chặt chẽ hơn, nhiều hãng xe lớn tại Trung Quốc đã rút ngắn mạnh chu kỳ thanh toán cho nhà cung cấp, giảm từ mức trung bình khoảng 300 ngày xuống dưới 60 ngày.

Theo South China Morning Post, trước đây một số hãng xe Trung Quốc thường kéo dài thời gian thanh toán để duy trì lượng tiền mặt, qua đó có thêm nguồn lực cho nghiên cứu phát triển và duy trì chiến lược giảm giá quyết liệt. Môi trường giám sát mới dường như đang hạn chế thực tiễn này.

“Các kết quả cho thấy sự can thiệp của chính phủ đã phát huy tác dụng, khi các tập đoàn ô tô lo ngại họ có thể đối mặt với hình phạt nghiêm khắc nếu không tuân thủ yêu cầu của cơ quan chức năng”, ông Chen Jinzhu, Giám đốc điều hành hãng tư vấn Shanghai Mingling Auto Service, nhận định. “Nếu không còn trì hoãn thanh toán cho nhà cung cấp, họ sẽ không có đủ tiền mặt để duy trì các cuộc chiến giảm giá”.