Trộm cáp sạc, vấn nạn đáng lo mới khi hạ tầng xe điện trở nên phổ biến

Độ tin cậy của các trạm sạc nhanh DC đã được cải thiện đáng kể theo thời gian, tuy nhiên vẫn còn một vấn đề dai dẳng mà các bản cập nhật phần cứng hay phần mềm không thể giải quyết triệt để đó là: Nạn trộm cáp sạc.

Hầu hết các trạm sạc nhanh DC đều sử dụng dây cáp có lõi đồng - một kim loại có giá trị cao, từ đó trở thành mục tiêu hấp dẫn của kẻ trộm. Hệ quả là nhiều người dùng xe điện có thể đến trạm sạc tưởng chừng vẫn hoạt động bình thường trên ứng dụng, nhưng thực tế lại không thể sạc được vì dây cáp đã bị cắt hoặc đánh cắp.

Các trạm sạc xe điện InstaVolt tại Vương quốc Anh sẽ được tích hợp thiết bị định vị GPS để tăng cường an ninh chống trộm cáp sạc

Để đối phó với vấn đề này, nhiều nhà vận hành hạ tầng sạc trên thế giới đang áp dụng các biện pháp tăng cường an ninh. Tại Mỹ, các công ty như Electrify America, ChargePoint và Tesla đã bổ sung hệ thống camera giám sát, hợp tác với các trung tâm tái chế, đồng thời sử dụng loại vỏ cáp đặc biệt có khả năng chống cắt hoặc khó bán lại trên thị trường phế liệu.

Tại Vương quốc Anh, InstaVolt, nhà vận hành mạng lưới sạc nhanh lớn nhất nước này, đã tiến thêm một bước khi tích hợp thiết bị định vị GPS vào bên trong dây cáp sạc. Ngoài ra, công ty còn trang bị vỏ cáp chống cắt có phủ thuốc nhuộm pháp y giúp lực lượng chức năng dễ dàng xác định và truy vết vật chứng khi có hành vi trộm cắp xảy ra.

Những thiết bị theo dõi này sẽ được triển khai trên toàn bộ mạng lưới hơn 2.000 trạm sạc nhanh DC của InstaVolt tại Anh. Khi dây cáp bị di chuyển ra khỏi khu vực được cài đặt hàng rào ảo (geofence), hệ thống sẽ lập tức gửi cảnh báo và cập nhật vị trí theo thời gian thực chỉ trong vài giây.

“Bằng việc ứng dụng công nghệ GPS, chúng tôi đang thiết lập những tiêu chuẩn mới trong việc ngăn chặn tội phạm, bảo vệ cơ sở hạ tầng và hỗ trợ cơ quan thực thi pháp luật,” ông Delvin Lane, CEO của InstaVolt, cho biết.

“Nạn trộm cáp sạc đang là thách thức lớn của ngành, ảnh hưởng đến niềm tin của người dùng và làm suy giảm đầu tư vào hạ tầng sạc. Việc áp dụng hệ thống theo dõi GPS trực tiếp, hợp tác cùng Trackit247, là bước đi quyết đoán nhằm bảo vệ mạng lưới và hỗ trợ cảnh sát trong công tác phòng chống tội phạm”.

Trộm cáp sạc là một tình trạng đang có chiều hướng lan rộng khi hạ tầng sạc xe điện trở nên phổ biến hơn

Các nhà cung cấp hạ tầng sạc khác trên thế giới cũng đang hành động tương tự. ChargePoint đã giới thiệu loại dây cáp chống cắt được làm bằng vật liệu đặc biệt, kết hợp hệ thống cảnh báo ChargePoint Protect có khả năng phát hiện hành vi phá hoại theo thời gian thực.

Trong khi đó, nhà sản xuất thiết bị sạc Kempower đã triển khai giải pháp chống trộm pháp y CableGuard, có thể phun ra chất lỏng truy vết nếu dây cáp bị xâm phạm, giúp cơ quan chức năng dễ dàng xác định nguồn gốc tang vật.

Tình trạng trộm cáp sạc không chỉ xảy ra ở một quốc gia duy nhất. Tại Đức, các báo cáo cho biết mỗi ngày có tới 70 điểm sạc bị cắt trộm dây để bán đồng phế liệu; còn ở Mỹ, nhiều trạm sạc tại các bang như California, Texas hay Washington cũng đã ghi nhận những vụ việc tương tự. Những hành vi này không chỉ gây thiệt hại tài chính lớn cho các nhà vận hành mà còn làm gián đoạn dịch vụ sạc và ảnh hưởng đến niềm tin của người tiêu dùng đối với hệ thống hạ tầng xe điện.

Dù các công nghệ tân tiến có thể giúp giảm rủi ro, vấn đề trộm cáp sạc vẫn cho thấy một thực tế rõ ràng là hệ sinh thái xe điện phụ thuộc mạnh mẽ vào tính ổn định và tin cậy của hạ tầng sạc công cộng. Khi hạ tầng trở thành mục tiêu của trộm cắp hoặc phá hoại, tiến trình phổ cập xe điện có thể bị chậm lại và gây ra những tổn thất lan rộng trên toàn chuỗi cung ứng năng lượng sạch.

Hiện nay, Việt Nam chưa ghi nhận các vụ trộm cáp sạc xe điện, tuy nhiên nước ta đã từng xảy ra nhiều vụ trộm dây điện, dây tiếp đất và dây chiếu sáng công cộng có lõi đồng trong hệ thống lưới điện, cầu đường hoặc khu đô thị.

Khi mạng lưới trạm sạc xe điện ngày càng mở rộng và phát triển mạnh mẽ trong tương lai, nguy cơ tương tự có thể sẽ xuất hiện. Vì vậy, việc chủ động tăng cường giám sát, sử dụng vật liệu chống cắt, tích hợp cảnh báo và xây dựng tiêu chuẩn an toàn cho trạm sạc sẽ là những bước đi cần thiết để đảm bảo tính an toàn, ổn định và bền vững cho hạ tầng sạc tại Việt Nam trong giai đoạn tới.