Giảm tử vong sơ sinh: Nền móng cho sự phát triển toàn diện của trẻ em Việt Nam

TS. Trần Đăng Khoa, Phó Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ (hàng trên, ngoài cùng bên trái) tại sự kiện chạy vì trẻ sinh non năm 2024. Ảnh: NVCC.

Trong một cuộc trao đổi gần đây với TS. Trần Đăng Khoa, Phó Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em, Bộ Y tế, chúng tôi đã có cơ hội tìm hiểu sâu hơn về các thách thức và giải pháp trong công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh tại Việt Nam.

PV: Thưa ông, ông có thể chia sẻ về những thách thức lớn nhất trong công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh hiện nay?

TS. Trần Đăng Khoa: Hiện nay, công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh vẫn đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn và vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Người dân ở những khu vực này thường chưa chú trọng đến việc chăm sóc sức khỏe thai kỳ. Tỷ lệ phụ nữ mang thai không khám thai đầy đủ hoặc vẫn sinh tại nhà còn cao. Đời sống khó khăn cùng chế độ dinh dưỡng thiếu thốn là nguyên nhân khiến các chỉ số tử vong mẹ, tử vong trẻ sơ sinh và suy dinh dưỡng trẻ em cao gấp 2-3 lần so với các vùng đồng bằng.

Bên cạnh đó, mặc dù Bộ Y tế đã ban hành nhiều hướng dẫn chuyên môn và triển khai các can thiệp tăng cường chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em, sức khỏe sinh sản nhằm hướng tới mục tiêu giảm tử vong mẹ, giảm tử vong trẻ em và giảm suy dinh dưỡng trẻ em.

Tuy nhiên khó khăn, thách thức hiện nay là việc thực hiện các can thiệp chuyên môn này tại y tế cơ sở huyện, xã chưa được tích cực như mong muốn, thiếu nhân lực y tế chuyên ngành về sản, nhi, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, miền núi, hải đảo, vùng dân tộc thiểu số.

PV: Vậy theo ông, làm thế nào để nâng cao nhận thức và kỹ năng chăm sóc trẻ sơ sinh cho các gia đình?

TS. Trần Đăng Khoa: Bộ Y tế đã xây dựng nhiều tài liệu truyền thông để cải thiện kiến thức về chăm sóc trẻ sơ sinh, như: Dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời, nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và kéo dài đến 2 tuổi, chăm sóc sức khỏe trẻ nhỏ...

Điều quan trọng là truyền thông phải đến đúng đối tượng, đặc biệt là các bà mẹ, ông bố và người chăm sóc trẻ. Hình thức truyền thông cần linh hoạt, từ tư vấn trực tiếp tại các cơ sở y tế, thôn bản đến các câu lạc bộ cộng đồng. Khi trẻ đến khám sức khỏe định kỳ hoặc tiêm chủng, cán bộ y tế cần tận dụng cơ hội để tư vấn trực tiếp, hỗ trợ gia đình chăm sóc trẻ tốt hơn.

Đồng thời, kết hợp truyền thông, tư vấn trực tiếp cho gia đình thông qua các hình thức, các câu lạc bộ sinh hoạt tại cộng đồng, khi đưa trẻ đến khám sức khỏe định kỳ, tiêm chủng… tại các cơ sở y tế, cán bộ y tế thôn bản, cô đỡ thôn bản đến thăm khám tại hộ gia đình kết hợp tư vấn và hướng dẫn trực tiếp chăm sóc sức khỏe và nuôi dưỡng trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

PV: Để trẻ em được phát triển toàn diện ngay từ giai đoạn sơ sinh, cần những giải pháp đột phá nào, thưa ông?

TS. Trần Đăng Khoa: Để đảm bảo trẻ em phát triển toàn diện từ giai đoạn sơ sinh, trong lĩnh vực y tế cần thực hiện các giải pháp sau:

Thứ nhất: Chăm sóc dinh dưỡng cho bà mẹ và trẻ em trong 1.000 ngày đầu đời:

Đây là giai đoạn quan trọng để đảm bảo dinh dưỡng đầy đủ, cân bằng và hợp lý từ khi trẻ còn trong bào thai đến lúc 2 tuổi, giúp trẻ khỏe mạnh và phát triển toàn diện về thể chất lẫn tinh thần. Bộ Y tế cùng các cơ quan liên quan đang triển khai tích cực Quyết định số 1896/QĐ-TTg ngày 25/12/2019 của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình "Chăm sóc dinh dưỡng 1.000 ngày đầu đời nhằm phòng chống suy dinh dưỡng bà mẹ, trẻ em, nâng cao tầm vóc người Việt Nam".

Đối với phụ nữ mang thai, chế độ dinh dưỡng cần được điều chỉnh theo từng giai đoạn thai kỳ: 3 tháng đầu, 3 tháng giữa, và 3 tháng cuối. Phần mềm "Ngân hàng thực đơn cân bằng dinh dưỡng" được Bộ Y tế ban hành tại Quyết định số 4976/QĐ-BYT ngày 30/11/2020 là công cụ hỗ trợ hiệu quả, giúp phụ nữ mang thai, bà mẹ cho con bú và trẻ từ 7 đến 60 tháng tuổi xây dựng khẩu phần ăn hợp lý. Người dân có thể truy cập miễn phí tại địa chỉ: https://dinhduongmevabe.com.vn.

Thứ hai: Thực hiện các can thiệp chuyên môn để tăng cường chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em:

Chăm sóc thai kỳ toàn diện với các hướng dẫn chuyên môn như: khám thai định kỳ ít nhất 4 lần trong thai kỳ, sinh con tại cơ sở y tế, chăm sóc trẻ sơ sinh bằng phương pháp Kangaroo, thực hiện da kề da ngay sau sinh và nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ.

Tiêm chủng đầy đủ các loại vắc xin theo lịch để phòng ngừa bệnh cho trẻ.

Thứ ba: Đẩy mạnh truyền thông và nâng cao nhận thức:

Tuyên truyền, vận động phụ nữ mang thai nhận thức rõ tầm quan trọng của việc chăm sóc sức khỏe bản thân và con cái.

Thúc đẩy thay đổi hành vi tích cực, khuyến khích hành động chăm sóc sức khỏe dựa trên các khuyến nghị y tế.

"Để thế hệ trẻ Việt Nam phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần, và trí tuệ, sự chung tay của toàn xã hội là điều vô cùng cần thiết," TS. Trần Đăng Khoa nhấn mạnh. Những giải pháp trên không chỉ giúp giảm tử vong mà còn tạo nền tảng cho một thế hệ khỏe mạnh và hạnh phúc hơn.

Mời xem thêm video:

Tìm ra giải pháp chung cư an toàn và hạnh phúc cho trẻ em là trách nhiệm của cả cộng đồng Ngày 2/8/2024, Tạp chí Trẻ em Việt Nam và Diễn đàn Người mua nhà đã tổ chức tọa đàm với chủ đề “Nhận diện tiêu ...

Bí quyết cải thiện chỉ số thông minh, giúp trẻ phát triển toàn diện Để trẻ em được phát triển toàn diện, cần phải hỗ trợ can thiệp những năm đầu đời, mang tính đa ngành, toàn diện và ...

Cải thiện sức khỏe bà mẹ và trẻ sơ sinh trong cộng đồng dân tộc thiểu số TS. Trần Đăng Khoa, Phó Vụ trưởng Vụ Sức khỏe Bà mẹ - Trẻ em, Bộ Y tế, cho biết tỷ lệ tử vong mẹ ...