Phụ nữ sinh đủ 2 con có thể được ưu tiên mua nhà ở xã hội

Cũng theo dự thảo này, phụ nữ sinh đủ hai con tại các khu công nghiệp, khu chế xuất và tỉnh, thành có mức sinh thấp sẽ được hỗ trợ về nhà ở xã hội.

Mục tiêu của đề xuất là duy trì mức sinh thay thế và thu hẹp chênh lệch về mức sinh giữa các vùng, nhóm dân cư. Chính sách này được kỳ vọng giúp ổn định chỗ ở cho các gia đình, tạo điều kiện tốt hơn trong việc nuôi dạy con, đồng thời phù hợp với nguồn lực và bối cảnh hiện nay.

Chị Lê Thị Bình, công nhân tại Khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội), đã có gần 10 năm thuê trọ ở nơi này. Vì quê ở Nghệ An nên gia đình chị vẫn luôn ao ước có một tổ ấm ổn định để đi làm và cho các con đi học.

Chị tâm sự: “Sinh hai con xong mà vẫn chưa dám nghĩ đến việc mua nhà, vì tốn nhiều chi phí quá. Nếu được hỗ trợ mua nhà ở xã hội nhờ chính sách sinh đủ hai con, đó sẽ là động lực rất lớn cho những gia đình công nhân như chúng tôi”.

Nhiều công nhân vẫn nuôi con nhỏ trong căn phòng trọ vỏn vẹn 10m2. Ảnh minh họa: BĐT.

Theo Bộ Y tế, mức sinh tại Việt Nam đang giảm xuống dưới mức thay thế. Nguyên nhân chủ yếu là điều kiện sống ngày càng cải thiện, trình độ học vấn tăng, người trẻ – đặc biệt là phụ nữ – có xu hướng ưu tiên phát triển sự nghiệp.

Bên cạnh đó, chi phí nuôi con, nhà ở, giáo dục, cùng với áp lực kinh tế khiến nhiều cặp vợ chồng trì hoãn hoặc không muốn sinh thêm con.

Ngoài ra, tình trạng vô sinh, nhất là vô sinh thứ phát, và phá thai cũng gia tăng, trong khi các chính sách hỗ trợ gia đình có con nhỏ còn hạn chế.

Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy mong muốn có hai con vẫn phổ biến. Vì vậy, theo Bộ Y tế, cần có các chính sách cụ thể để hỗ trợ cặp vợ chồng đảm bảo điều kiện sinh và nuôi dạy con tốt.

Nhà ở xã hội là loại hình nhà ở có sự hỗ trợ của Nhà nước, dành cho các nhóm ưu tiên với giá thấp hơn thị trường. Thực tế giá nhà ở xã hội còn cao so với thu nhập người lao động.

Giá bán hiện khoảng 25 triệu đồng/m2, trong khi nhiều người chỉ thu nhập dưới 15 triệu đồng/tháng. Giá thuê cũng không dễ tiếp cận, với mức 6 triệu đồng mỗi tháng.

Hiện mức sinh ở Việt Nam đang ở mức thấp kỷ lục, dưới mức sinh thay thế rất sâu. Ảnh: KTĐT

Chị Lê Khánh Linh, cán bộ làm công tác sinh viên tại một trường Đại học ở Hà Nội cho biết: “Trước tôi chỉ có một mình thì chấp nhận thuê một căn trọ nhỏ được. Vì với mức lương chỉ 6-7 triệu đồng/tháng, nếu thuê nơi tiện nghi hơn thì không còn để tiết kiệm. Nhưng giờ đã con, mới 1 bé thôi nhưng tìm thuê trọ cũng khiến tôi đau đầu vì giá cao quá, rồi đủ thứ chi phí phát sinh. Do vậy cũng chưa dám nghĩ đến chuyện sinh con thứ hai nếu chưa ổn định nơi ở”.

Đây không phải lần đầu tiên có đề xuất ưu tiên nhà ở xã hội cho gia đình sinh đủ hai con được nêu ra. Trước đó, Hội Môi giới bất động sản Việt Nam từng kiến nghị hỗ trợ một lần khi mua nhà ở xã hội cho nhóm đối tượng này.

Cũng trong dự thảo Luật Dân số, Bộ Y tế đề xuất Chính phủ định kỳ công bố tình trạng mức sinh để địa phương xây dựng chính sách phù hợp. Với địa phương có mức sinh quá thấp, Chính phủ có thể báo cáo Quốc hội để đề xuất biện pháp can thiệp kịp thời. Ngoài ra, Bộ cũng đề xuất nâng thời gian nghỉ thai sản cho lao động nữ sinh con thứ hai từ 6 lên 7 tháng.

Các chuyên gia cũng đánh giá mức sinh Việt Nam đã giảm thấp nhất trong lịch sử, dự báo tiếp tục giảm trong tương lai. Xu hướng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, song chủ yếu là áp lực kinh tế.

Việc lo ngại về chỗ ở và hàng loạt chi phí sinh hoạt như sữa bỉm, học phí, y tế,... trong bối cảnh trượt giá, khiến nhiều người trì hoãn và từ chối sinh con. Đơn cử, tại Hà Nội giá nhà ở, căn hộ tăng mức báo động, việc mua hay thuê đều không hề dễ dàng, chi phí chỗ ở rất tốn kém.

Việc gắn chính sách dân số với an sinh nhà ở cho thấy một cách tiếp cận mới – thực tế và sát với đời sống hơn. Tuy nhiên, để những đề xuất này thực sự đi vào cuộc sống, cần có cơ chế triển khai rõ ràng, minh bạch và khả thi, nhất là trong khâu xét duyệt đối tượng và kiểm soát giá nhà ở xã hội.

Với những người lao động thu nhập thấp, đặc biệt là công nhân tại các khu công nghiệp – nơi mức sinh thấp cũng đang diễn ra – thì hỗ trợ nhà ở không chỉ là biện pháp khuyến khích sinh con mà còn là yếu tố căn bản đảm bảo cuộc sống gia đình.

Song song với chính sách ưu tiên, Nhà nước cũng cần kiểm soát giá cả, mở rộng quỹ đất và đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ở xã hội phù hợp với khả năng chi trả thực tế.

Sinh đủ hai con là quyền và mong muốn của nhiều cặp vợ chồng, nhưng thực tế kinh tế mới là yếu tố quyết định. Chính sách, nếu không đi kèm với giải pháp tài chính khả thi, dễ rơi vào hình thức. Còn nếu làm tốt, nó sẽ là bước đệm tạo dựng niềm tin, góp phần giải bài toán dân số – một trong những thách thức lớn của phát triển bền vững trong thập kỷ tới.