Công đoàn Dầu khí Việt Nam - “lá chắn mềm” của người lao động trong kỷ nguyên AI

AI - từ văn phòng đến giàn khoan

Trong dòng chảy mạnh mẽ của Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành lực đẩy trung tâm, định hình lại nhiều ngành công nghiệp trụ cột. Đối với ngành dầu khí và năng lượng - lĩnh vực vốn được xem là “xương sống” của nền kinh tế - AI không chỉ là công cụ hỗ trợ sản xuất, mà đã trở thành yếu tố sống còn trong hành trình chuyển đổi số, tối ưu hóa vận hành, giảm chi phí và nâng cao an toàn.

Đoàn viên, người lao động thuộc Công đoàn PTSC tham gia tập huấn về AI. Ảnh: CĐ

Nếu như trước đây AI thường được nhắc đến nhiều trong các ứng dụng văn phòng - như tự động hóa quy trình (RPA), trợ lý ảo, chatbot hay phân tích dữ liệu - thì nay công nghệ này đã mở rộng phạm vi ảnh hưởng sang những lĩnh vực công nghiệp nặng đòi hỏi độ chính xác và chi phí khổng lồ như dầu khí, năng lượng.

Theo báo cáo McKinsey (2023), AI có thể nâng hiệu suất lao động hành chính lên 40%. Nhưng ở các nhà máy lọc dầu, mỏ khai thác hay lưới điện quốc gia, AI còn giúp dự báo nhu cầu, tối ưu hóa chuỗi cung ứng và giảm thiểu rủi ro vận hành. Một nghiên cứu của RSIS International (2024) chỉ ra rằng, việc ứng dụng AI trong logistics dầu khí đã tiết kiệm tới 25% chi phí, đồng thời tăng độ chính xác trong dự báo sản lượng.

Trên thế giới, các tập đoàn như BP, Shell, Aramco hay ADNOC đã đầu tư hàng tỷ USD cho AI, robot, drone và bản sao số nhằm quản lý khai thác theo thời gian thực. Tại Trung Đông, Aramco chi hơn 3 tỷ USD để phát triển hệ thống phân tích địa chất thông minh. ADNOC ứng dụng AI để tối ưu quy trình khai thác, giảm thất thoát năng lượng và tăng hiệu quả vận hành.

Ở lĩnh vực năng lượng tái tạo, AI còn trở thành “bộ não” điều phối lưới điện thông minh, dự báo sản lượng điện gió, điện mặt trời, giảm tổn thất tới 15%. Rõ ràng, AI không chỉ là công nghệ, mà là chiến lược toàn diện cho ngành năng lượng toàn cầu.

Ứng dụng AI trong ngành Dầu khí. Ảnh: AI

Petrovietnam và bước đi số hóa

Năm 1975, đất nước vừa thống nhất, kinh tế kiệt quệ, cơ sở vật chất nghèo nàn, hạ tầng gần như bị tàn phá. Việt Nam còn bị cấm vận, nguồn vốn vay gần như đóng băng, thiết bị công nghệ lạc hậu, nhân lực khan hiếm. Tuy nhiên, trong bộn bề khó khăn, ngày 3/9/1975, Tổng cục Dầu khí Việt Nam, tiền thân của Petrovietnam, đã được thành lập. 50 năm qua, Petrovietnma đã chứng minh cho tầm nhìn chiến lược, thể hiện ý chí, khát vọng tự lực, tự cường của Đảng, Nhà nước ta.

Trong chặng đường mới, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (Petrovietnam) đã có những bước đi chiến lược để chuyển đổi năng lượng, phát triển bền vững. Trong đó, Viện Dầu khí Việt Nam (VPI - đơn vị thuộc Tập đoàn) đã phát triển hệ sinh thái Oilgas AI, thu thập và phân tích dữ liệu địa chất, khai thác, vận hành mỏ. Một trong những kết quả đáng chú ý là mô hình AI phát hiện đứt gãy trong đá móng với độ chính xác 80%, rút ngắn đáng kể thời gian khảo sát địa chấn.

Công đoàn Dầu khí Việt Nam tham dự Hội nghị Ban Chấp hành Công đoàn IndustriALL có nội dung về tác động của AI đến đời sống việc làm của người lao động. Ảnh: CĐ

AI cũng được ứng dụng để tối ưu hóa chiến lược gaslift, dự báo chế độ làm việc của giếng, phát hiện bất thường theo thời gian thực và nghiên cứu bản sao số cho các mỏ dầu khí trong nước. Trường Đại học Dầu khí Việt Nam (PVU) phối hợp cùng VPI đã triển khai nhiều chương trình đào tạo AI cho cán bộ, kỹ sư trong ngành, xây dựng nguồn nhân lực thích ứng với kỷ nguyên số.

Những bước đi ấy khẳng định Petrovietnam không đứng ngoài làn sóng công nghệ, mà đang nắm bắt để chuyển đổi toàn diện, hiện đại hóa hoạt động quản trị, vận hành và sản xuất.

Tuy nhiên, AI không chỉ mang đến cơ hội. Deloitte (2024) cảnh báo 45% hệ thống AI trong công nghiệp nặng từng gặp sự cố do sai lệch dữ liệu. Rủi ro an ninh mạng ngày càng lớn khi AI cần truy cập hệ thống trọng yếu.

Đặc biệt, nỗi lo lớn nhất nằm ở con người. Tự động hóa có thể thay thế nhiều công việc tay chân và lặp đi lặp lại. Theo dự báo của Công đoàn IndustriALL, 23% công việc toàn cầu có thể thay đổi, dẫn đến mất khoảng 14 triệu việc làm. Ngành dầu khí, với đặc thù lao động kỹ thuật cao và cường độ lớn, càng dễ chịu tác động.

Chủ tịch Công đoàn Dầu khí Việt Nam Nghiêm Thuỳ Lan trao đổi với Chủ tịch Công đoàn IndustriALL Marie Nilson. Ảnh: CĐ

Chính vì vậy, để ứng dụng AI hiệu quả, doanh nghiệp cần một chiến lược đồng bộ: đầu tư hạ tầng số, ban hành khung pháp lý về dữ liệu và an toàn mạng, quản trị thay đổi nhân sự, và đặc biệt là đào tạo, tái đào tạo nguồn nhân lực. Đây cũng là nơi vai trò của Công đoàn trở nên nổi bật.

Công đoàn Dầu khí Việt Nam - “lá chắn mềm” trong kỷ nguyên AI

Trong bối cảnh AI đang thay đổi cấu trúc việc làm và quan hệ lao động, Công đoàn Dầu khí Việt Nam không chỉ đồng hành, mà còn đi trước một bước để bảo vệ quyền lợi và nâng cao năng lực cho đoàn viên.

Tại Hội nghị Ban Chấp hành Công đoàn IndustriALL toàn cầu, Chủ tịch Công đoàn Petrovietnam Nghiêm Thùy Lan đã nhấn mạnh, AI có thể làm biến mất một số công việc, nhưng đồng thời mở ra nhiều vị trí mới đòi hỏi kỹ năng số, phân tích dữ liệu, quản lý hệ thống tự động. Vì vậy, Công đoàn cần chủ động đào tạo, bảo vệ quyền riêng tư dữ liệu, đàm phán để phân chia công bằng lợi ích từ AI mang lại, cũng như thúc đẩy đối thoại xã hội nhằm bảo đảm quá trình chuyển đổi công bằng.

Một minh chứng cụ thể là chương trình tập huấn “Ứng dụng ChatGPT trong hoạt động công đoàn” do Công đoàn Dầu khí Việt Nam tổ chức tháng 4/2024 tại Vũng Tàu. Hơn 100 cán bộ công đoàn đã được trang bị kỹ năng sử dụng AI để soạn thảo văn bản, quản lý báo cáo, hỗ trợ đoàn viên và làm truyền thông nội bộ. Phó Chủ tịch Công đoàn Petrovietnam Vũ Anh Tuấn khẳng định: “Đây là bước đi thiết thực để công đoàn viên không bị tụt lại trong kỷ nguyên số, đồng thời nâng cao năng lực chăm lo cho người lao động”.

Cán bộ công đoàn thamg gia tập huấn về ứng dụng ChatGPT ứng dụng trong công đoàn. Ảnh: CĐ

Không chỉ dừng ở kỹ năng công nghệ, Công đoàn Dầu khí Việt Nam còn đặt trọng tâm vào việc bảo vệ quyền lợi căn bản của người lao động trong môi trường AI: quyền riêng tư, an toàn dữ liệu, điều kiện làm việc công bằng. Bằng đối thoại và thương lượng tập thể, công đoàn hướng tới việc người lao động được chia sẻ thành quả từ năng suất tăng trưởng nhờ AI, thông qua chế độ lương, thưởng, hoặc thậm chí quyền sở hữu cổ phần.

Với phương châm “Tiên phong - Thích ứng - Sáng tạo”, Công đoàn Petrovietnam không chỉ là người bảo vệ quyền lợi, mà còn dẫn dắt người lao động bước vào thời đại AI.

Trong hành trình này, Công đoàn Dầu khí Việt Nam giữ vai trò là “lá chắn mềm”: bảo vệ, định hướng và tiếp sức cho người lao động. Bằng các chương trình đào tạo, tập huấn, bằng tiếng nói tại bàn đối thoại chính sách, công đoàn không chỉ giúp đoàn viên yên tâm hơn trước sự thay đổi, mà còn biến thách thức thành động lực để phát triển.

Dự thảo định hướng một số nhiệm vụ trọng tâm hoạt động công đoàn năm 2026 Thực hiện Chương trình công tác năm 2025 của Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn, Thường trực Đoàn Chủ tịch đã chỉ đạo xây dựng ...

Mục tiêu phong trào thi đua yêu nước ngành Dệt May giai đoạn 2025–2030 Bước sang giai đoạn 2025 đến 2030, ngành Dệt May Việt Nam đặt mục tiêu tiếp tục đổi mới phong trào thi đua gắn với ...

Dự kiến tăng giá trị quà Tết Bính Ngọ 2026: Công đoàn hướng đến thiết thực, lan tỏa Tại Hội nghị Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam lần thứ 13, khóa XIII, Đoàn Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao ...