Đoàn viên đề xuất hai trụ cột trong phòng, chống tác hại của thuốc lá

Cá thể hóa thông điệp - Chìa khóa thay đổi hành vi

Theo chị Nguyễn Thị Hường - đoàn viên Công ty TNHH Đỉnh Vàng, LĐLĐ TP Hải Phòng, công tác tuyên truyền cần phân nhóm cụ thể để “đánh trúng” từng đối tượng.

Với người chưa hút thuốc, trọng tâm là củng cố kiến thức và ngăn ngừa việc bắt đầu hút. Với người đang hút, cần tập trung vào thông điệp khuyến khích cai thuốc, đồng thời cung cấp hỗ trợ cụ thể, như tư vấn, điều trị thay thế nicotin, và mô hình nhóm bạn đồng hành. Còn với người đã cai thành công, cần có hoạt động tôn vinh, duy trì cam kết và lan tỏa câu chuyện truyền cảm hứng.

Theo chị Hường, cần khuyến khích đoàn viên bỏ thuốc lá. Ảnh minh họa

“Việc sử dụng các phương pháp và kênh truyền thông phù hợp với từng nhóm đối tượng giúp thông điệp được truyền tải một cách cá nhân hóa, gần gũi và có tác động mạnh mẽ hơn. Đó là cách để biến tuyên truyền từ khẩu hiệu thành hành động thực chất”, chị Hường nhấn mạnh.

Không chỉ là câu chuyện y tế, phòng chống tác hại thuốc lá còn đem lại lợi ích kinh tế và xã hội rõ rệt. Một môi trường làm việc không khói thuốc giúp giảm chi phí y tế do các bệnh liên quan đến thuốc lá, cả cho cá nhân lẫn quỹ bảo hiểm của cơ quan. Năng suất lao động tăng do giảm số ngày nghỉ ốm, tăng khả năng tập trung và hạn chế gián đoạn công việc.

Về lâu dài, doanh nghiệp “không khói thuốc” cũng nâng cao hình ảnh và uy tín, thể hiện trách nhiệm xã hội, thu hút nhân tài và tạo thiện cảm với khách hàng, đối tác. Môi trường làm việc trong lành, an toàn chính là nền tảng của văn hóa doanh nghiệp tích cực và chuyên nghiệp - điều mà mọi tổ chức đều hướng tới.

Việc xây dựng các doanh nghiệp không khói thuốc là cần thiết. Ảnh: AI

“Doanh nghiệp không khói thuốc 360 độ”: Mô hình toàn diện từ cơ sở

Từ góc nhìn thực tiễn, anh Nguyễn Hữu Tùng - cán bộ công đoàn cơ sở - đề xuất mô hình “Doanh nghiệp không khói thuốc lá 360 độ” nhằm triển khai hiệu quả công tác phòng chống thuốc lá trong môi trường lao động.

Trụ cột thứ nhất: Chính sách nghiêm ngặt và thực thi minh bạch

Doanh nghiệp cần ban hành Quy định nội bộ về môi trường làm việc không khói thuốc với các nguyên tắc rõ ràng: xác định khu vực cấm hút thuốc (bao gồm toàn bộ khuôn viên, kể cả ngoài trời), quy định chế tài xử lý vi phạm và phân định trách nhiệm cụ thể.

Các biển báo “Khu vực cấm hút thuốc” phải được bố trí dễ nhìn tại mọi lối vào, hành lang, khu sinh hoạt chung. Đồng thời, công ty cần rà soát và cập nhật định kỳ quy định cho phù hợp thực tế. Việc thực thi nghiêm túc, không có ngoại lệ là chìa khóa để quy định đi vào đời sống và hình thành thói quen văn minh trong môi trường làm việc.

Trụ cột thứ hai: Giáo dục và nâng cao nhận thức chuyên sâu

Song song với chính sách, công tác giáo dục - truyền thông giữ vai trò then chốt. Doanh nghiệp nên tổ chức ít nhất hai buổi/năm tập huấn chuyên đề về tác hại của thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, với sự tham gia của chuyên gia y tế.

Cán bộ công đoàn tuyên truyền về tác hại thuốc lá tại doanh nghiệp. Ảnh: Mỹ Bình.

Các buổi tập huấn không chỉ cung cấp kiến thức y học mà còn làm rõ tác động kinh tế, xã hội, tâm lý và ảnh hưởng đến gia đình, đồng nghiệp. Từ đó, mỗi người lao động hiểu rằng việc bỏ thuốc không chỉ vì sức khỏe cá nhân, mà còn là hành động có trách nhiệm với cộng đồng.

Việt Nam trong dòng chảy toàn cầu chống thuốc lá

Trên thế giới, Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá (FCTC) đã trở thành nền tảng hợp tác quốc tế quan trọng, giúp giảm mạnh tỷ lệ sử dụng thuốc lá ở nhiều quốc gia. Tính đến nay, khoảng 5,6 tỷ người – tương đương 71% dân số thế giới - được bảo vệ bởi ít nhất một chính sách kiểm soát thuốc lá theo FCTC.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo ngành công nghiệp thuốc lá đang tái cấu trúc chiến lược tiếp thị, đặc biệt nhắm đến giới trẻ qua mạng xã hội, sản phẩm có hương vị “thời thượng” và bao bì hấp dẫn. Thách thức mới này đòi hỏi các quốc gia phải kiên định chính sách và tăng cường phối hợp liên ngành, nhằm ngăn ngừa thế hệ trẻ tiếp cận sản phẩm gây nghiện.

Lao động trẻ tham gia chiến dịch "Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá và thuốc lá điện tử". Ảnh: Bộ Y tế

Tại Việt Nam, với sự chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, công tác phòng chống tác hại thuốc lá đã đạt nhiều kết quả nổi bật. Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá (2012) và việc thành lập Quỹ Phòng, chống tác hại thuốc lá (2013) là hai mốc quan trọng, khẳng định cam kết mạnh mẽ của Nhà nước.

Theo bà Phan Thị Hải - Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế), Quỹ hoạt động theo cơ chế đa ngành, minh bạch và dựa trên bằng chứng. Nguồn kinh phí được trích từ đóng góp bắt buộc của các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu thuốc lá, phân bổ theo kết quả đầu ra và được giám sát chặt chẽ. Nhờ đó, các chương trình can thiệp được triển khai hiệu quả, công bằng và khoa học.

Những nỗ lực này đã mang lại kết quả rõ rệt: Tỷ lệ hút thuốc ở người trưởng thành giảm từ 23,8% (2010) xuống 20,8% (2021). Tỷ lệ phơi nhiễm khói thuốc thụ động tại nơi làm việc giảm từ 73,1% xuống 45,6%. Tháng 11/2024, Quốc hội thông qua Nghị quyết số 173/2024/QH15, cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025. Tháng 6/2025, Quốc hội tiếp tục phê chuẩn Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), với lộ trình tăng thuế thuốc lá liên tục đến năm 2031, nhằm giảm tiêu thụ và tăng nguồn thu ngân sách phục vụ y tế cộng đồng.

Đại diện Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam khẳng định: “Tăng thuế là biện pháp can thiệp hiệu quả nhất để giảm sử dụng thuốc lá. Thuế thuốc lá giống như một loại vaccine kinh tế - xã hội, ngăn ngừa thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc và bảo vệ thế hệ tương lai khỏi vòng xoáy nghiện ngập, bệnh tật.”

Củng cố hai trụ cột - Củng cố niềm tin vào sức mạnh cộng đồng

Phòng chống tác hại của thuốc lá không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà là nhiệm vụ của toàn xã hội, trong đó công đoàn, doanh nghiệp và người lao động đều là mắt xích quan trọng.

Hai trụ cột được các đoàn viên đề xuất - chính sách nghiêm ngặt và giáo dục chuyên sâu - nếu được triển khai đồng bộ, sẽ trở thành nền tảng vững chắc giúp xây dựng môi trường làm việc xanh, sạch, an toàn, nơi mỗi người đều được sống và làm việc không khói thuốc.

Đó cũng là cách để Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế của mình trong cuộc chiến toàn cầu vì một tương lai không khói thuốc, nơi lợi ích không chỉ nằm ở sức khỏe, mà còn ở năng suất, uy tín và phẩm giá của con người lao động hiện đại.