Nói không với thuốc lá vì sức khoẻ người lao động

Bà Phan Thị Huệ, Chủ tịch Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam trao đổi với Tạp chí Lao động Đoàn thể về lộ trình hiện thực hóa mục tiêu phòng, chống tác hại thuốc lá trong toàn ngành.

- Ngành Nông nghiệp và Môi trường có địa bàn hoạt động rất rộng, từ văn phòng đến các nông trường, vùng sâu, vùng xa. Vậy, Công đoàn ngành đã có hành động gì để đưa các nội dung phòng chống tác hại thuốc lá đến tận tay từng đoàn viên ở cơ sở, thưa bà?

Trong lĩnh vực Nông nghiệp và Môi trường, thuốc lá vẫn tồn tại như một thói quen ăn sâu trong đời sống sinh hoạt hằng ngày, đặc biệt là nam giới trong độ tuổi lao động.

Điều đáng nói là ở những nơi đời sống kinh tế còn nhiều khó khăn, thu nhập chủ yếu dựa vào sản xuất thủy sản, nông, lâm nghiệp nhỏ lẻ, thói quen hút thuốc đang trở thành một trong những nguyên nhân âm thầm duy trì vòng luẩn quẩn nghèo đói, cản trở nỗ lực thoát nghèo bền vững của nhiều hộ gia đình.

Bà Phan Thị Huệ - Chủ tịch Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam. Ảnh: NVCC

Thuốc lá không chỉ lấy đi sức khỏe, mà còn âm thầm rút cạn nguồn lực kinh tế của những gia đình nông thôn vốn đã khó khăn. Với đặc thù địa bàn hoạt động rất rộng, từ văn phòng đến các nông trường, vùng sâu, vùng xa, hải đảo; nhiều lao động trong lĩnh vực này có nhận thức và trình độ hạn chế.

Để phòng, chống và giảm thiểu tác hại của thuốc lá trong ngành, Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường đã ban hành Kế hoạch để triển khai thực hiện các chủ trương của Đảng và quy định pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá để triển khai trong toàn hệ thống với các hoạt động phù hợp.

Cụ thể, xác định mục tiêu tiếp tục hoàn thiện và nhân rộng các mô hình “công sở không khói thuốc” trong toàn bộ các đơn vị trực thuộc. Việc xây dựng môi trường không khói thuốc được xem là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe đoàn viên và người lao động, đồng thời góp phần thực hiện nghiêm Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Đẩy mạnh công tác truyền thông nhằm nâng cao nhận thức về phòng, chống tác hại của thuốc lá. Công đoàn phối hợp với các cơ quan báo chí tăng cường truyền thông về tác hại của thuốc lá và các biện pháp phòng, chống tác hại của thuốc lá phù hợp với từng nhóm đối tượng, đồng thời xây dựng, triển khai và nhân rộng các mô hình điểm về cơ quan, tổ chức không có khói thuốc lá. Tổ chức thi tìm hiểu pháp luật về phòng chống tác hại của thuốc là trong toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Xây dựng các chuyên mục, chuyên trang, sản phẩm báo chí và truyền thông về phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ được xây dựng và đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường và trên các cổng thông tin, trang tin, bản tin của các đơn vị trực thuộc.

Đoàn công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường giám sát việc triển khai các quy định về phòng chống tác hại thuốc lá tại Trường Đại học Lâm nghiệp. Ảnh: ĐVCC

Đồng thời, các tài liệu truyền thông trực quan như tờ rơi, pano, áp phích cổ động, sách và tài liệu hướng dẫn về phòng, chống tác hại của thuốc lá sẽ được biên tập, sản xuất và cấp phát tới các cơ quan, đơn vị, trường học, bệnh viện và doanh nghiệp.

Đặt ra yêu cầu duy trì, hoàn thiện và nhân rộng mô hình “công sở không khói thuốc”, “trường học không khói thuốc” tại các đơn vị trực thuộc. Các đơn vị được yêu cầu thực hiện nghiêm các quy định của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, đồng thời tổng kết, đúc rút kinh nghiệm để nhân rộng các mô hình hiệu quả, cách làm hay.

Tăng cường chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra và giám sát công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại các công đoàn trực thuộc. Công đoàn sẽ phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường xây dựng, triển khai và nhân rộng các mô hình điểm về cơ quan, tổ chức không có khói thuốc lá.

Với các hoạt động nêu trên tôi kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của đoàn viên, người lao động trong toàn ngành, từng bước xây dựng môi trường làm việc và học tập an toàn, lành mạnh, không khói thuốc. Tôi luôn tâm niệm “nhận thức thay đổi thì hành động sẽ dần thay đổi”.

- Theo bà, làm thế nào để Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường thay đổi tư duy "hút thuốc là thói quen của nhà nông" và thay thế bằng một nếp sống văn minh, đảm bảo an toàn vệ sinh lao động và môi trường?

Nông nghiệp và Môi trường là lĩnh vực đặc thù, nhiều công việc làm trong môi trường rất khó khăn, nguy hiểm và áp lực, một số nghề người lao động làm việc theo kinh nghiệm, theo thói quen do đó việc thực hiện theo quy trình, quy định nhiều lúc không được áp dụng, do đặc thù công việc như vậy nên việc hút thuốc từ lâu đã dần trở thành thói quen của người nông dân.

Đoàn thanh niên Trường Đại học Thủy lợi triển khai gián các pano, áp phích tuyên truyền về phòng, chống tác hại thuốc lá. Ảnh; ĐVCC

Để thay đổi thói quen hút thuốc của người nông dân là thách thức lớn, bởi thói quen là vòng lặp đi lặp lại của hành vi tự động trong não bộ và thói quen này cũng được hình thành do đặc thù nghề nghiệp.

Tôi cho rằng, để thay đổi tư duy "hút thuốc là thói quen của nhà nông" và thay thế bằng một nếp sống văn minh, đảm bảo an toàn vệ sinh lao động và môi trường thì cần phải thay đổi nhận thức của người lao động, bởi chỉ khi nhận thức thay đổi thì hành vi mới có thể thay đổi được.

Đơn cử, tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục ở mọi lúc, mọi nơi, đặc biệt là trong mỗi gia đình và từng đơn vị.

Việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục, vận động từ đoàn viên, người lao động bỏ thói quen hút thuốc là phải sử dụng nhiều hình thức khác nhau như: thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa xã, phường, thôn, bản, trường học, đơn vị, cơ quan, tổ chức.

Tổ chức các cuộc thi, sân khấu hóa, câu lạc bộ và phát động các phong trào, sáng kiến như: xây dựng ngôi nhà không khói thuốc, môi trường làm việc không khói thuốc nhằm nâng cao hiểu biết của người dân về phòng chống tác hại thuốc lá; treo biển cấm hút thuốc tại nơi làm việc, trong phòng làm việc không có gạt tàn thuốc, không còn hiện tượng hút thuốc lá trong phòng họp, lúc đang làm việc.

Nội dung tuyên truyền phải ngắn gọn, dễ hiểu, dễ làm theo, dễ ghi nhớ, phải nêu rõ được tác hại của thuốc lá đối với sức khỏe của mỗi cá nhân và của cộng đồng.

Kịp thời khen thưởng, động viên những người làm tốt và kiên quyết xử lý những người không thực hiện theo quy định. Chú trọng công tác nêu gương, nhân rộng các sáng kiến, giải pháp, mô hình thiết thực, câu lạc bộ về phòng, chống tác hại thuốc lá có hiệu quả, vinh danh các tổ chức, cá nhân tiêu biểu thực hiện “nói không với thuốc lá”. Đặc biệt, đưa tiêu chí không hút thuốc vào tiêu chuẩn thi đua khen thưởng hàng năm.

Khuyến khích người nông dân tham gia vào các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể chất, tập trung vào lợi ích sức khỏe để giúp người nông dân dần thay đổi thói quen hút thuốc.

Tăng thuế đối với thuốc lá để nâng giá thành sản phẩm, điều này sẽ hạn chế nông dân hút thuốc bởi vượt quá khả năng kinh tế, khi kinh tế không đáp ứng được thì người nông dân dần sẽ phải thay đổi thói quen và bỏ hút thuốc lá.

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các cơ quan hữu quan nhằm kịp thời chấn chỉnh, ngăn ngừa việc hút thuốc lá tại đơn vị và khu vực công cộng.

- Trong thời gian qua, Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã triển khai các hoạt động gì để nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá cho công nhân, viên chức, lao động trong ngành, thưa bà?

Để nâng cao nhận thức về tác hại của thuốc lá cho công nhân viên chức và lao động trong ngành, trong thời gian qua, Công đoàn Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam đã đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, phổ biến đến công nhân, viên chức và lao động trong ngành về tác hại của thuốc lá, như chỉ đạo, hướng dẫn, theo dõi, giám sát các đơn vị trực thuộc triển khai các quy định về phòng, chống tác hại thuốc lá.

Đoàn thanh niên Trường Đại học Thủy lợi triển khai gián các pano, áp phích tuyên truyền về phòng, chống tác hại thuốc lá. Ảnh: ĐVCC

Phối hợp với Báo Nông nghiệp và Môi trường tổ chức thi tìm hiểu về pháp luật phòng chống tác hại của thuốc lá trong toàn ngành Nông nghiệp và Môi trường.

Tham gia các đoàn kiểm tra, giám sát các đơn vị trực thuộc Bộ trong việc thực hiện các quy định về phòng, chống tác hại thuốc lá do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức, qua đó nắm bắt tình hình thực tiễn về việc thực hiện các quy định phòng, chống tác hại thuốc lá để kịp thời đề xuất các giải pháp để khắc phục những tồn tại, hạn chế phát hiện được qua kiểm tra, giám sát.

Tổ chức nhiều buổi nói chuyện chuyên đề cho công nhân viên chức và lao động trong ngành về tác hại của thuốc lá.

Thường xuyên tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, báo bài, Website của Ngành của các đơn vị, lan tỏa thông điệp phòng chống tác hại thuốc lá qua âm nhạc, qua các buổi sinh hoạt tại đơn vị, cộng đồng dân cư.

- Với vai trò là lãnh đạo công đoàn, bà kỳ vọng gì vào sự chuyển biến trong sức khỏe và đời sống của người lao động khi toàn ngành quyết tâm nói "không" với thuốc lá?

Sức khỏe của đoàn viên và người lao động là tài sản quý giá nhất cần được bảo vệ, đặc biệt là trong kỷ nguyên mới, thời kỳ hội nhập quốc tế.

Học viện nông nghiệp Việt Nam tổ chức tuyên truyền về phòng, chống tác hại thuốc lá. Ảnh: ĐVCC

Với sự quyết tâm, nỗ lực của từng cán bộ công đoàn gắn với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị, tổ chức đặc biệt là thế hệ trẻ hiện nay có nhận thức sâu sắc về tác hại của thuốc lá.

Tôi kỳ vọng sẽ là một làn sóng chuyển đổi tích cực về nhận thức của công nhân viên chức và lao động trong ngành về tác hại của thuốc lá. Tôi cho rằng, “nhận thức thay đổi, hành động sẽ thay đổi” từ cam kết sẽ chuyển sang thực chất, từ những mô hình đơn kẻ sang một hệ sinh thái xanh, sạch, tôn trong sức khỏe con người và môi trường.

Sức khỏe của đoàn viên, người lao động trong ngành sẽ được bảo vệ khi toàn ngành quyết tâm nói "không" với thuốc lá. Nói không với thuốc lá là bảo vệ chính mình, những người xung quanh và cả cộng đồng.

- Trân trọng cảm ơn bà!