Khi “không khói thuốc” trở thành chuẩn mực văn hóa công sở hiện đại

Thay đổi tư duy từ kiểm soát sang đồng hành

Thực tế cho thấy, việc lắp đặt biển cấm hay ký cam kết mới chỉ là "phần nổi" của tảng băng chìm. Tại một số đơn vị, khói thuốc vẫn hiện diện do hành vi chưa được thay đổi căn cơ.

Theo ông Đoàn Thịnh Trường - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức (Hà Nội), mấu chốt nằm ở tư duy quản lý: Tiếp cận người hút thuốc như những cá nhân cần sự hỗ trợ thay vì đối tượng cần bị kiểm soát.

Điểm sáng trong chuyển đổi này là mô hình "Chấm dứt khói thuốc 21 ngày". Đây là một sáng kiến nhân văn của tổ chức Công đoàn, biến quá trình bỏ thuốc thành một thử thách tích cực. Bằng cách chia nhỏ mục tiêu, ghi nhận tiến trình và khích lệ bằng những phần thưởng thiết thực, áp lực tâm lý được giải tỏa, thay vào đó là cảm giác được tôn trọng và tiếp sức từ tập thể.

Việc xây dựng môi trường không khói thuốc gắn với môi trường xanh - sạch - an toàn. Ảnh: AI

Kiến tạo "không gian xanh" đẩy lùi áp lực

Theo Thạc sĩ Phạm Hồng Quân - Cố vấn chiến lược Trung tâm Bảo vệ môi trường và Ứng phó biến đổi khí hậu, ngành công nghiệp thuốc lá không chỉ tàn phá sức khỏe mà còn thải ra 840.000 tấn đầu lọc nhựa mỗi năm – những “quả bom độc” nicotine và arsenic hủy hoại hệ sinh thái.

Để giải quyết tận gốc cơn thèm thuốc do áp lực công việc, nhiều đơn vị đã tiên phong xây dựng “Khu vườn thư giãn”. Việc thay thế góc hút thuốc bằng không gian xanh, nơi người lao động có thể tập yoga văn phòng, thiền ngắn hoặc thư giãn giữa giờ, đã tạo ra một lựa chọn lành mạnh thay thế. Khi môi trường làm việc trở nên nhân văn, nhu cầu tìm đến thuốc lá để giải tỏa căng thẳng tự động giảm dần.

Cán bộ, nhân viên y tế Bệnh viện Đa khoa Hoài Đức chú trọng xây dựng môi trường làm việc an toàn, không khói thuốc. Ảnh: BV

Nếu quy định là "xương sống" thì các mạng lưới hỗ trợ sức khỏe chính là "mạch máu" nuôi dưỡng môi trường không khói thuốc. Tại nhiều cơ sở, các tổ tuyên truyền và nhóm xung kích không đóng vai trò giám sát đơn thuần mà trở thành những "người cố vấn sức khỏe".

Sự hiện diện của các mạng lưới này giúp kết nối người lao động với chuyên gia y tế, cung cấp kiến thức khoa học về cai thuốc và dinh dưỡng. Chính sự thấu hiểu và sẻ chia từ đồng nghiệp đã làm “mềm hóa” các quy định cứng, biến việc không hút thuốc thành một chuẩn mực văn hóa tự giác.

Không gian xanh không khói thuốc tại Khoa Hô hấp - Bệnh viện Sản Nhi tỉnh Phú Thọ. Ảnh: D. Ngân

Khi câu chuyện thật chạm đến cảm xúc

Công tác tuyên truyền hiện nay đã thoát ly khỏi những khẩu hiệu khô khan để tiến tới hình thức đa phương tiện.

Tại các "Góc không khói thuốc", thông tin được truyền tải qua video ngắn, infographic trực quan trên hệ thống màn hình nội bộ và bảng điện tử.

Đặc biệt, việc lan tỏa những câu chuyện "người thật, việc thật" về hành trình bỏ thuốc thành công đã tạo ra sức mạnh cộng hưởng lớn. Những chia sẻ về thay đổi tích cực của sức khỏe, niềm vui của gia đình và sự trân trọng của đồng nghiệp đã tác động trực tiếp đến cảm xúc, giúp thông điệp đi sâu vào đời sống thay vì chỉ dừng lại ở mặt giấy tờ.

Thực tiễn triển khai tại các bệnh viện, viện nghiên cứu lớn cho thấy, môi trường làm việc không khói thuốc chỉ bền vững khi được xây dựng trên ba trụ cột: quy định rõ ràng, giải pháp nhân văn và sự tham gia chủ động của người lao động.

Việc ban hành nội quy, gắn biển cấm hút thuốc, ký cam kết cá nhân, đưa tiêu chí không hút thuốc vào đánh giá thi đua cuối năm là cần thiết. Nhưng quan trọng hơn, các quy định ấy phải được “thổi hồn” bằng truyền thông sáng tạo, hỗ trợ thực chất và khen thưởng kịp thời.

Khi không hút thuốc trở thành một chuẩn mực văn hóa - gắn với hình ảnh đơn vị văn minh, chuyên nghiệp, thân thiện - mỗi cán bộ, nhân viên sẽ tự giác tuân thủ, không phải vì sợ bị xử phạt, mà vì ý thức bảo vệ sức khỏe chung.

Xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc không phải là nhiệm vụ ngắn hạn, càng không thể hoàn thành chỉ bằng mệnh lệnh hành chính. Đó là một quá trình lâu dài, đòi hỏi sự kiên trì, sáng tạo và đồng lòng của cả hệ thống, trong đó tổ chức công đoàn giữ vai trò nòng cốt trong vận động, tuyên truyền và bảo vệ quyền được làm việc trong môi trường an toàn, lành mạnh của người lao động.

Từ những mô hình, sáng kiến đã và đang được triển khai, có thể khẳng định: khi con người được đặt ở trung tâm, khi chính sách đi cùng sự thấu hiểu và hỗ trợ, môi trường làm việc không khói thuốc sẽ không chỉ là mục tiêu, mà trở thành giá trị bền vững trong văn hóa công sở hiện đại.