Xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc: Cách làm “đi vào thực chất” từ công đoàn doanh nghiệp FDI

PV: Thưa ông, với đặc thù doanh nghiệp có đông lao động nam, việc xây dựng môi trường không khói thuốc tại công ty được đặt ra như thế nào?

Ông Lưu Đức Hùng - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH UACV: Công ty chúng tôi hiện có hơn 1.300 đoàn viên công đoàn, trong đó khoảng 80% là nam. Đây là yếu tố khiến vấn đề thuốc lá trở thành một nội dung cần được quan tâm rất sớm và rất nghiêm túc.

Ngay từ đầu, ban lãnh đạo và công đoàn đã xác định: phòng, chống tác hại thuốc lá không chỉ là câu chuyện sức khỏe cá nhân, mà còn liên quan trực tiếp đến môi trường làm việc, an toàn sản xuất và văn hóa doanh nghiệp.

Chính vì vậy, chúng tôi không xem đây là phong trào mang tính vận động chung chung, mà đưa thành một nội dung quản lý cụ thể, có quy định, có giám sát và có chế tài rõ ràng. Vai trò của công đoàn trong việc đồng hành, tuyên truyền và giám sát được thể hiện khá rõ trong toàn bộ quá trình này.

Ông Lưu Đức Hùng - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH UACV (ngoài cùng bên phải) trong sự kiện giải cầu lông do Công đoàn Công ty tổ chức. Ảnh: ĐV.

- Một số nơi thường gặp khó trong việc cân bằng giữa cấm hút thuốc và quyền cá nhân. Công ty đã xử lý vấn đề này ra sao?

Chúng tôi chọn cách tiếp cận thực tế và linh hoạt. Thay vì cấm tuyệt đối, công ty bố trí khu vực riêng dành cho người hút thuốc. Điều này giúp quản lý tốt hơn, hạn chế tình trạng hút thuốc tràn lan trong nhà xưởng, hành lang hay khu vực làm việc chung.

Việc phân khu rõ ràng giúp người lao động hiểu rằng: không phải bị cấm đoán hoàn toàn, nhưng phải tuân thủ quy định vì lợi ích chung. Khi có không gian riêng, việc kiểm soát cũng dễ dàng hơn, đồng thời giảm thiểu ảnh hưởng đến những người không hút thuốc.

Tuy nhiên, đi kèm với đó là nguyên tắc rất rõ: các khu vực sản xuất, khu vực có nguy cơ cháy nổ, nơi làm việc chung đều là khu vực cấm tuyệt đối.

- Công đoàn đã làm gì để nâng cao nhận thức của người lao động về tác hại thuốc lá?

Công tác tuyên truyền được chúng tôi thực hiện thường xuyên và theo hướng trực quan, dễ tiếp cận. Không chỉ là các buổi phổ biến nội quy, công đoàn còn phối hợp xây dựng các bảng thông tin, hình ảnh minh họa đặt tại nhiều vị trí trong công ty.

Nội dung tuyên truyền không dừng lại ở việc “hút thuốc có hại cho sức khỏe”, mà cụ thể hơn: ảnh hưởng đến bản thân, đến người xung quanh, đến gia đình, đặc biệt là nguy cơ đối với môi trường làm việc tập thể, an toàn cháy nổ.

Chúng tôi cũng lồng ghép nội dung này vào các buổi sinh hoạt công đoàn, các hoạt động nội bộ, để việc tuyên truyền không bị khô cứng mà trở thành một phần tự nhiên trong đời sống công nhân.

- Bên cạnh tuyên truyền, chế tài xử lý vi phạm tại công ty được áp dụng như thế nào?

Đây là điểm mà chúng tôi xác định phải làm nghiêm thì mới có hiệu quả. Trong nội quy lao động và thỏa ước lao động tập thể, hành vi hút thuốc sai quy định - tức là hút tại nơi cấm, nơi làm việc hoặc khu vực có biển cấm - sẽ bị xử lý rất nặng, cao nhất là chấm dứt hợp đồng lao động.

Nghe thì có thể thấy nghiêm khắc, nhưng thực tế, khi quy định rõ ràng ngay từ đầu, người lao động hiểu và chấp hành. Điều quan trọng là sự công bằng và nhất quán: đã vi phạm thì xử lý, không có ngoại lệ.

Chúng tôi cũng luôn giải thích rõ lý do của quy định này. Trong môi trường sản xuất, đặc biệt có yếu tố liên quan đến kim loại, thiết bị, nguy cơ cháy nổ là có thật. Vì vậy, đây không chỉ là kỷ luật lao động mà còn là yêu cầu về an toàn.

- Có thể nói đây là sự kết hợp giữa “mềm” và “cứng”. Theo ông, yếu tố nào tạo nên hiệu quả thực sự?

Đúng vậy, nếu chỉ tuyên truyền mà không có chế tài thì khó duy trì lâu dài. Ngược lại, nếu chỉ siết chặt kỷ luật mà không giải thích, không tạo điều kiện thì sẽ gây phản ứng.

Hiệu quả đến từ việc kết hợp hai yếu tố: nâng cao nhận thức và thiết lập kỷ luật rõ ràng. Người lao động hiểu vì sao phải làm, đồng thời biết rõ hậu quả nếu vi phạm. Khi hai yếu tố này đi cùng nhau, việc thực hiện trở nên tự giác hơn.

Ngoài ra, vai trò nêu gương của cán bộ, quản lý và cán bộ công đoàn cũng rất quan trọng. Khi người đứng đầu nghiêm túc thực hiện, tập thể sẽ có xu hướng làm theo.

Người lao động Công ty UACV trong một hoạt động ngoài trời, thắt chặt tình đoàn kết. Ảnh: ĐV.

- Một điểm đáng chú ý là công đoàn tổ chức nhiều hoạt động thể thao. Điều này liên quan thế nào đến việc giảm hút thuốc?

Đây là cách làm mà chúng tôi thấy rất hiệu quả. Thực tế, nhiều người hút thuốc không hẳn vì nghiện nặng, mà do thói quen, đặc biệt là trong thời gian nghỉ ngắn, lúc rảnh tay.

Vì vậy, công đoàn chủ động “lấp khoảng trống” đó bằng các hoạt động thể dục thể thao như bóng đá, cầu lông và một số hoạt động thể thao khác ngoài trời. Khi người lao động tham gia luyện tập, họ vừa cải thiện sức khỏe, vừa giảm thời gian và nhu cầu hút thuốc.

Không khí tập thể, tinh thần thi đấu, sự gắn kết giữa các bộ phận cũng giúp người lao động có thêm động lực thay đổi thói quen. Nhiều trường hợp sau một thời gian tham gia thể thao đã tự giảm hoặc bỏ hẳn thuốc lá.

- Từ thực tế triển khai, ông đánh giá đâu là “cách làm” có thể nhân rộng?

Theo tôi, có ba điểm đáng chú ý.

Thứ nhất là phân khu rõ ràng: không cấm một cách cực đoan, nhưng kiểm soát chặt chẽ không gian hút thuốc. Điều này vừa đảm bảo quyền cá nhân, vừa bảo vệ môi trường chung.

Thứ hai là tuyên truyền trực quan, liên tục. Không phải nói một lần rồi thôi, mà phải duy trì, làm mới cách truyền đạt để người lao động không cảm thấy nhàm chán.

Thứ ba là tạo hoạt động thay thế, ở đây là thể thao. Khi người lao động có lựa chọn tích cực hơn, họ sẽ dần rời xa thói quen cũ.

Và tất nhiên, tất cả phải được đặt trên nền tảng kỷ luật rõ ràng, minh bạch.

Ông Lưu Đức Hùng - Chủ tịch Công đoàn Công ty TNHH UACV (thứ hai, từ trái) thay mặt công đoàn công ty nhận cờ thi đua đơn vị xuất sắc năm 2025. Ảnh: ĐV

- Trong thời gian tới, công đoàn sẽ có những định hướng gì để tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả?

Chúng tôi xác định sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, gần gũi hơn với người lao động. Có thể là các hình thức truyền thông nội bộ sinh động, các cuộc thi, hoặc hoạt động gắn với đời sống hàng ngày.

Bên cạnh đó, các hoạt động thể thao sẽ được duy trì và mở rộng, tạo thêm sân chơi lành mạnh. Chúng tôi cũng nghiên cứu thêm những mô hình mới để thu hút người lao động tham gia.

Về kỷ luật, vẫn giữ nguyên nguyên tắc theo nội quy. Tuy nhiên, song song với đó là sự hỗ trợ, đồng hành để người lao động thay đổi thói quen theo hướng tích cực.

- Xin cảm ơn ông!