Đột phá khoa học công nghệ, chuyển đổi số và sứ mệnh mới của tổ chức Công đoàn

Nhận diện cơ hội từ cuộc cách mạng KHCN đối với người lao động

Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, với trụ cột là KHCN và chuyển đổi số, đang diễn ra với tốc độ vũ bão, mang đến những cơ hội phát triển chưa từng có nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức đối với thị trường lao động và người lao động.

Cụ thể, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo (AI) có nguy cơ thay thế nhiều công việc truyền thống, đặc biệt là các công việc mang tính lặp đi lặp lại, đòi hỏi kỹ năng thấp. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thất nghiệp gia tăng, bất bình đẳng về thu nhập và nguy cơ tụt hậu về kỹ năng của một bộ phận lực lượng lao động. Bên cạnh đó, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ đòi hỏi người lao động phải liên tục cập nhật kiến thức, kỹ năng mới, gây áp lực không nhỏ lên quá trình đào tạo và đào tạo lại.

Công đoàn cần khuyến khích và hỗ trợ người lao động tham gia vào hoạt động đổi mới sáng tạo, nâng cao trình độ KHCN. Trong ảnh, lãnh đạo công đoàn một doanh nghiệp ở Đà Nẵng cùng người lao động vận hành máy móc yêu cầu trình độ cao trong sản xuất. Ảnh: VĂN LUẬN.

Mặt khác, KHCN và chuyển đổi số cũng mở ra những cơ hội to lớn để tạo ra những ngành nghề mới, những công việc có giá trị gia tăng cao hơn, đòi hỏi kỹ năng chuyên môn sâu hơn và khả năng sáng tạo. Nó cũng tạo điều kiện để nâng cao năng suất lao động, cải thiện điều kiện làm việc, giảm bớt sự vất vả và nguy hiểm trong một số ngành nghề.

Trong bối cảnh đầy biến động này, vai trò của tổ chức Công đoàn càng trở nên quan trọng và cấp thiết hơn bao giờ hết.

Những nhiệm vụ của tổ chức Công đoàn

Công đoàn không chỉ là tổ chức đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi của người lao động mà còn phải là lực lượng tiên phong, đồng hành cùng người lao động để thích ứng và phát triển trong kỷ nguyên KHCN.

Cụ thể, công đoàn cần tập trung vào những nhiệm vụ sau:

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và trang bị kiến thức về KHCN cho đoàn viên. Công đoàn cần chủ động phối hợp với các cấp chính quyền, doanh nghiệp và các tổ chức đào tạo để tổ chức các chương trình tuyên truyền, phổ biến kiến thức về KHCN, chuyển đổi số và những tác động của nó đến thị trường lao động. Điều này giúp đoàn viên công đoàn hiểu rõ hơn về xu hướng phát triển, nhận diện được những cơ hội và thách thức, từ đó có sự chuẩn bị tốt hơn về mặt tâm lý và kỹ năng.

Thứ hai, thúc đẩy đào tạo và nâng cao kỹ năng cho người lao động. Đây là nhiệm vụ sống còn để người lao động không bị bỏ lại phía sau trong cuộc cách mạng KHCN. Công đoàn cần tích cực tham gia vào quá trình xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo, đào tạo lại, bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề, đặc biệt là các kỹ năng mềm, kỹ năng số, kỹ năng tư duy phản biện và giải quyết vấn đề. Công đoàn có thể phối hợp với doanh nghiệp để tổ chức các buổi hội thảo chuyên đề, tạo điều kiện cho người lao động tiếp cận với những kiến thức và công nghệ mới nhất.

Thứ ba, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động trong quá trình chuyển đổi. Khi công nghệ thay đổi, các quy trình làm việc và cơ cấu tổ chức cũng sẽ có những biến đổi sâu sắc. Công đoàn cần chủ động tham gia vào quá trình này, đảm bảo rằng quyền lợi của người lao động không bị xâm phạm, các chính sách về tiền lương, thưởng, bảo hiểm, an toàn lao động được điều chỉnh phù hợp với tình hình mới. Công đoàn cần là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động, giải quyết kịp thời các tranh chấp lao động phát sinh trong quá trình chuyển đổi.

Thứ tư, khuyến khích và hỗ trợ người lao động tham gia vào hoạt động đổi mới sáng tạo. Người lao động là lực lượng trực tiếp thực hiện các quy trình sản xuất, kinh doanh, họ có những hiểu biết sâu sắc về những vấn đề tồn tại và những tiềm năng cải tiến. Công đoàn cần tạo ra một môi trường khuyến khích sự sáng tạo của người lao động, lắng nghe những ý tưởng đóng góp của họ, hỗ trợ họ hiện thực hóa những ý tưởng đó thông qua các phong trào thi đua, các cuộc thi sáng tạo. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh mà còn tạo ra sự gắn kết và tinh thần làm chủ của người lao động.

Công đoàn cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ một cách bài bản, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới. Trong ảnh, một chương trình đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ cho cán bộ công đoàn, người lao động. Ảnh: VĂN LUẬN.

Thứ năm, xây dựng đội ngũ cán bộ Công đoàn có đủ năng lực và trình độ. Bản thân đội ngũ cán bộ công đoàn cũng cần phải không ngừng học hỏi, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đặc biệt là kiến thức về KHCN, chuyển đổi số và quản lý sự thay đổi. Công đoàn cần có chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ một cách bài bản, đáp ứng yêu cầu của tình hình mới.

Thứ sáu, tăng cường đối thoại vì quyền lợi người lao động, phát triển KHCN. Công đoàn cần chủ động tham gia thảo luận và xây dựng các chính sách, pháp luật liên quan đến KHCN, chuyển đổi số và thị trường lao động, đảm bảo rằng quá trình chuyển đổi diễn ra một cách hài hòa, bền vững, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Trong phát biểu của mình, việc Tổng Bí thư Tô Lâm đề nghị Chính phủ bố trí đủ ít nhất 3% ngân sách để thực hiện nhiệm vụ và tiếp tục nâng tỷ lệ chi cho khoa học công nghệ lên 2% GDP trong 5 năm tiếp theo là một quyết định mang tính đột phá, thể hiện tầm nhìn chiến lược của Đảng và Nhà nước. Để mục tiêu này thực sự đi vào cuộc sống và mang lại hiệu quả thiết thực, vai trò giám sát và phản biện của công đoàn là vô cùng quan trọng.

Công đoàn cần chủ động theo dõi, đánh giá việc thực hiện các chính sách và chương trình đầu tư cho KHCN. Công đoàn cần lên tiếng phản biện những quyết định, những dự án đầu tư không hiệu quả, lãng phí, hoặc có nguy cơ gây ra những tác động tiêu cực đến người lao động và môi trường. Sự giám sát chặt chẽ của công đoàn sẽ góp phần đảm bảo nguồn lực được sử dụng một cách hiệu quả nhất, phục vụ đúng mục tiêu phát triển KHCN và mang lại lợi ích thiết thực cho người lao động.

Tóm lại, phát biểu chỉ đạo Tổng Bí thư Tô Lâm về vai trò then chốt của khoa học công nghệ trong sự phát triển thịnh vượng của đất nước đã mở ra một chương mới để Việt Nam bứt phá. Trong bối cảnh đó, tổ chức Công đoàn không thể đứng ngoài cuộc. Đây không chỉ là trách nhiệm mà còn là sứ mệnh của tổ chức Công đoàn trong giai đoạn phát triển đầy ý nghĩa này của đất nước.

Nền tảng cho kỷ nguyên vươn mình Vừa qua, ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng ...

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo: 'Chìa khóa vàng' cho khát vọng hùng cường Sáng ngày 13/1 tại Hà Nội, Tổng Bí thư Tô Lâm đã phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị toàn quốc về đột phá phát ...

7 nhiệm vụ trọng tâm phát triển đột phá khoa học, công nghệ, chuyển đổi số Tổng Bí thư Tô Lâm vừa ký ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa ...