Dấu ấn Công đoàn trong hành trình kiến tạo những công sở "Xanh - Sạch - Văn minh"

Những "liều vắc-xin" tinh thần thay đổi nhận thức

Trong bối cảnh tác hại của thuốc lá ngày càng hiện hữu, việc xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc không còn là khẩu hiệu suông mà đã trở thành yêu cầu cấp bách để bảo vệ nguồn nhân lực. Tuy nhiên, thay đổi một thói quen lâu năm chưa bao giờ là điều dễ dàng. Hiểu được tâm lý đó, tại Công ty TNHH Vietpower, công cuộc "cai thuốc" cho môi trường làm việc được bắt đầu bằng những bước đi mềm mại nhưng đầy toan tính.

Sáng kiến "Mỗi tuần một thông điệp - Nơi làm việc không khói thuốc" được đơn vị này triển khai như một cách tiếp cận tâm lý, "mưa dầm thấm lâu".

Đồng chí Nguyễn Hải Long - Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Ninh Bình (đứng phát biểu) thăm và làm việc với Công đoàn Công ty TNHH Viet Power - đơn vị thực hiện tốt công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá và chăm lo người lao động. Ảnh: CĐ

Chia sẻ về cách làm độc đáo này, chị Lê Thị Mừng, đoàn viên Công đoàn công ty cho biết: "Trước đây, việc cấm đoán thường gây tâm lý đối phó. Nhưng nay, chúng tôi chọn cách truyền thông thường xuyên, nhẹ nhàng để anh em tự thay đổi. Mỗi tuần, một thông điệp ngắn gọn, dễ nhớ sẽ được 'phủ sóng' đồng loạt từ bảng tin, email đến các nhóm chat Zalo công việc, thậm chí xuất hiện tại sảnh chờ, nhà ăn..."

Điều đặc biệt nằm ở nội dung truyền thông. Không chỉ là những lời cảnh báo khô khan về bệnh tật, các thông điệp đi sâu vào giải pháp: chia sẻ những mẹo nhỏ hỗ trợ cai thuốc, lợi ích kinh tế khi bỏ thuốc, và truyền cảm hứng bằng chính những câu chuyện người thật - việc thật của các đồng nghiệp đã cai thuốc thành công. Sự đồng cảm ấy đã dần gỡ bỏ rào cản tâm lý, giúp người lao động tiếp nhận thông tin một cách tự nhiên.

Công nhân Công ty TNHH Viet Power đến nhà máy làm việc và chung tay xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc lá. Ảnh: CT

"Hàng rào" kỹ thuật và kỷ luật thép

Song song với việc đả thông tư tưởng, yếu tố kỷ luật là mảnh ghép không thể thiếu để duy trì trật tự. Khi nhận thức đã dần chuyển biến, Công ty TNHH VietPower bắt đầu siết chặt quản lý bằng các quy định cụ thể.

Đơn vị đã ban hành quy định nội bộ cấm tuyệt đối hút thuốc tại nơi làm việc. Hệ thống biển báo "Cấm hút thuốc" được bố trí dày đặc, trực quan tại các "điểm nóng" như phòng làm việc kín, khu vực sản xuất và các không gian chung trong nhà. Tuy nhiên, điểm mấu chốt tạo nên hiệu quả thực tế chính là việc gắn trách nhiệm vào quyền lợi.

Công ty TNHH Viet Power luôn chú trọng xây dựng môi trường làm việc không khói thuốc. Ảnh: CT

Hoạt động kiểm tra, giám sát không diễn ra theo phong trào mà được lồng ghép chặt chẽ vào hoạt động thi đua hằng quý. Điểm chấm "môi trường làm việc văn hóa" sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp nếu phát hiện vi phạm. Cách làm này buộc mỗi cá nhân phải tự giác, đồng thời tạo ra áp lực tích cực từ tập thể để nhắc nhở nhau cùng thực hiện.

Không bỏ rơi người lao động trong cuộc chiến với nicotine, đơn vị còn chủ động phối hợp với cơ sở y tế tổ chức các buổi tư vấn chuyên đề, hỗ trợ miễn phí cho những ai có nhu cầu cai thuốc. Chính sự kết hợp giữa sự tôn trọng, hỗ trợ và kỷ luật nghiêm minh đã biến nhiệm vụ phòng chống thuốc lá từ một yêu cầu hành chính trở thành nét văn hóa đặc trưng của nhà máy.

Muôn cách làm sáng tạo từ cơ sở

Từ góc nhìn chuyên môn, quan sát bức tranh tổng thể tại nhiều đơn vị, bà Hoàng Thị Hoa – đoàn viên Công đoàn Viện Pasteur TP. Hồ Chí Minh nhận định: Vai trò của tổ chức Công đoàn đang trở thành nòng cốt trong việc lan tỏa các mô hình phòng chống tác hại thuốc lá hiệu quả.

Nổi bật trong số đó là mô hình "Tổ truyền thông tại chỗ". Tại nhiều công đoàn cơ sở, mỗi tổ công đoàn sẽ thành lập một nhóm nòng cốt từ 2-3 người. Nhiệm vụ của họ là trở thành những "tuyên truyền viên" thầm lặng nhưng bền bỉ: phổ biến chính sách qua các kênh nội bộ, lồng ghép khéo léo vào các buổi sinh hoạt chuyên môn. Cách nhắc nhở giữa đồng nghiệp với nhau bao giờ cũng nhẹ nhàng, gần gũi và dễ được chấp nhận hơn là sự chỉ đạo từ trên xuống.

Đoàn viên công đoàn Công ty tham gia nhiều sáng kiến cải tiến kỹ thuật, nâng cao năng suất lao động, cải thiện điều kiện làm việc và phòng, chống tác hại của thuốc lá. Ảnh: CĐ

Bên cạnh đó, sự tác động vào thị giác cũng được chú trọng thông qua mô hình "Góc không khói thuốc - Gợi nhớ trách nhiệm". Tại các khu vực tiếp khách hay hành lang chính, nhiều đơn vị đã thiết kế các không gian với poster, hình ảnh trực quan, clip ngắn sinh động. Thông điệp "Bạn đang trong khu vực không khói thuốc - hãy cùng bảo vệ sức khỏe cộng đồng" đập vào mắt mỗi ngày tạo ra hiệu ứng nhắc nhở hành vi vô cùng rõ rệt.

Để duy trì "lửa" cho phong trào, các hoạt động bề nổi như "Ngày không thuốc lá" định kỳ, các cuộc thi ảnh, video ngắn "Nói không với thuốc lá" hay việc vinh danh những gương mặt tiêu biểu trong phong trào cũng được tổ chức thường xuyên. Điều này giúp chuyển hóa nhận thức thành hành động tự giác, tạo không khí thi đua sôi nổi.

Chuẩn hóa quy trình

Để những nỗ lực trên không phải là phong trào "đánh trống bỏ dùi", tính quy chuẩn và pháp lý nội bộ là yếu tố sống còn.

Bà Nguyễn Ngọc Ánh Hoa, đại diện Công ty Cổ phần Cấp nước Tân Hòa (TP. Hồ Chí Minh) nhấn mạnh: "Để nâng cao hiệu quả, các đơn vị bắt buộc phải đưa nội dung này vào quy chế nội bộ, xây dựng mô hình 'Môi trường làm việc không khói thuốc lá' một cách bài bản. Đây là giải pháp mang tính lâu dài, là nền móng cho nếp sống văn minh nơi công sở".

Theo đó, một môi trường làm việc không khói thuốc đúng nghĩa phải đáp ứng hàng loạt tiêu chí khắt khe: Niêm yết quy định cấm hút thuốc rõ ràng tại các vị trí dễ thấy; hệ thống biển báo đầy đủ tại phòng họp, phòng ăn, hành lang, cầu thang; không còn hiện tượng hút thuốc, không còn đầu mẩu thuốc lá hay gạt tàn tại các khu vực cấm; nội dung không hút thuốc phải là một tiêu chí trong bình xét thi đua khen thưởng; phải có kế hoạch hoạt động phòng, chống tác hại thuốc lá định kỳ hằng năm.

Thực tiễn sinh động từ các doanh nghiệp đã chứng minh: Xây dựng nơi làm việc không khói thuốc không phải là việc làm quá tốn kém hay đao to búa lớn. Yếu tố quyết định nằm ở sự quyết tâm của lãnh đạo, sự bền bỉ của tổ chức Công đoàn và sự đồng thuận của người lao động. Khi những thông điệp nhỏ được duy trì đều đặn, khi kỷ luật đi kèm với sự sẻ chia, môi trường làm việc Xanh - Sạch - Văn minh sẽ trở thành chuẩn mực, là động lực để doanh nghiệp phát triển bền vững.