Khi dân IT sáng kiến phòng, chống tác hại của thuốc lá

Trong những văn phòng ngập tràn ánh sáng màn hình máy tính, nơi từng dòng code quyết định sự vận hành của cả hệ thống, áp lực vô hình khiến không ít dân IT tìm đến thuốc lá như một “lối thoát” tạm thời.

Nhưng cũng chính từ môi trường nhiều căng thẳng ấy, một sáng kiến độc đáo ra đời – mô hình “IT không khói thuốc - Code sạch, môi trường sạch”, mở ra hướng đi mới cho công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trong lĩnh vực công nghệ thông tin.

Công ty TNHH Viet Power. Ảnh: CT

Khi thuốc lá len lỏi vào môi trường IT

Đặc thù công việc của dân IT - cách gọi gần gũi dành cho những người làm công nghệ thông tin tại cơ quan, doanh nghiệp, nhà máy. Đây là nhóm lao động hầu như gắn bó cả ngày dài với máy tính, dữ liệu và hệ thống mạng. Công việc tưởng chừng “khô khan” này lại đòi hỏi sự tập trung và chính xác tuyệt đối, bởi chỉ một lỗi nhỏ trong dòng code cũng có thể khiến cả hệ thống ngưng trệ, gây thiệt hại khôn lường.

Không chỉ vậy, ngành IT còn phân nhánh đa dạng: từ lập trình phần mềm, quản trị mạng, an ninh mạng, phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo cho đến hỗ trợ kỹ thuật. Mỗi lĩnh vực có yêu cầu riêng, nhưng điểm chung là đều đòi hỏi tư duy logic, khả năng xử lý vấn đề nhanh nhạy và đặc biệt là tinh thần học hỏi liên tục. Thực tế cho thấy, kỹ năng hôm nay có thể hữu ích, nhưng chỉ sau vài năm đã trở nên lỗi thời.

Chính vì thế, deadline dồn dập, ca trực xuyên đêm cùng với sự thay đổi công nghệ từng ngày đã tạo nên áp lực khủng khiếp. Hệ quả là dân IT không chỉ đối diện nguy cơ stress, rối loạn giấc ngủ, béo phì do ngồi nhiều, mà còn dễ tìm đến những thói quen có hại như hút thuốc lá để duy trì sự tỉnh táo.

Người lao động tham gia hoạt động do công đoàn Công ty TNHH Viet Power phối hợp tổ chức. Ảnh: CT

Ở đây, thuốc lá xuất hiện như một “giải pháp tức thì” để giải tỏa căng thẳng. Thế nhưng, đằng sau những làn khói mỏng là vô vàn nguy cơ gây hại cho sức khỏe.

Trước hết, do đặc thù ngồi nhiều, ít vận động, nhiều nhân viên IT chọn hút thuốc như một cách “nghỉ giải lao”. Tiếp đó, việc làm ca đêm, lệch nhịp sinh học khiến họ mệt mỏi, phải dựa vào thuốc lá kết hợp cà phê, nước tăng lực để chống buồn ngủ. Không dừng lại ở đó, trong cộng đồng IT, thuốc lá đôi khi còn bị biến thành một “nghi thức xã giao” khi trao đổi ý tưởng. Điều này khiến người mới vào nghề dễ bắt chước đàn anh, vô tình biến thuốc lá thành một phần hình ảnh “coder”.

Tệ hại hơn, hậu quả lâu dài của thuốc lá lại cộng hưởng với bệnh nghề nghiệp sẵn có của dân IT. Vốn đã dễ mắc các chứng béo phì, đau lưng, rối loạn giấc ngủ, nếu cộng thêm hút thuốc, nguy cơ bệnh tim mạch, hô hấp, ung thư phổi càng tăng cao. Sức khỏe suy giảm không chỉ là vấn đề cá nhân, mà còn kéo lùi năng suất và sự sáng tạo của cả tập thể.

Người lao động của Công ty TNHH Viet Power tập thể dục nâng cao thể lực. Ảnh: CT

Sáng kiến "tự phòng vệ"

Chia sẻ về thực tế này, Nguyễn Văn Môn - Công ty TNHH Viet Power, LĐLĐ tỉnh Ninh Bình thẳng thắn nhìn nhận: “Trong môi trường làm việc của cán bộ IT - nơi thường xuyên tiếp xúc với máy tính, áp lực công việc lớn và cường độ tập trung cao - việc hút thuốc lá đôi khi được coi như một cách giải tỏa căng thẳng. Tuy nhiên, điều này không chỉ gây hại cho sức khỏe bản thân mà còn ảnh hưởng đến đồng nghiệp và không gian làm việc chung”.

Chính từ thực tế ấy, ý tưởng về một sáng kiến “tự phòng vệ” đã ra đời. Điều đáng ghi nhận là thay vì cam chịu, đội ngũ IT tại Công ty TNHH Viet Power đã chủ động khởi xướng mô hình “IT không khói thuốc - Code sạch, môi trường sạch”. Đây không chỉ là một phong trào mang tính nội bộ, mà còn thể hiện rõ tinh thần đổi mới, sáng tạo đặc trưng của dân IT.

Sáng kiến này được triển khai bài bản. Trước hết, doanh nghiệp tích hợp thông điệp phòng chống tác hại thuốc lá ngay trong công việc thường ngày: từ màn hình chờ máy tính, email công vụ cho đến bảng thông báo kỹ thuật. Kế đến, công đoàn phối hợp phòng nhân sự tổ chức “5 phút sức khỏe” đầu tuần, mời chuyên gia hoặc nhân viên từng bỏ thuốc thành công đến chia sẻ. Song song, công ty còn thiết kế khu vực thư giãn thay thế hành vi hút thuốc với ghế nghỉ, cây xanh, nước detox và bảng tin công nghệ, giúp nhân viên có cách nghỉ ngơi lành mạnh hơn.

Không dừng lại ở đó, đơn vị đề xuất trong thời gian tới sẽ đưa tiêu chí “Không hút thuốc nơi làm việc” vào nội quy văn hóa doanh nghiệp, đồng thời khen thưởng những cá nhân bỏ thuốc thành công hoặc tích cực lan tỏa lối sống lành mạnh.

Ý nghĩa lan tỏa từ một sáng kiến

Nhìn rộng hơn, mô hình “IT không khói thuốc” không chỉ dừng lại ở phạm vi một công ty. Nó mang nhiều ý nghĩa vượt ra ngoài:

Một là, tạo dựng văn hóa mới trong môi trường IT, thay thế hình ảnh “coder kèm điếu thuốc” bằng “coder khỏe mạnh, sáng tạo”.

Hai là, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm công nghệ, bởi khi sức khỏe được đảm bảo, tinh thần minh mẫn, ý tưởng cũng nảy nở nhiều hơn.

Ba là, mô hình này hoàn toàn có thể nhân rộng sang các ngành nghề khác, nhất là những môi trường văn phòng trẻ trung, năng động, nơi thói quen hút thuốc còn tồn tại.

Rõ ràng, trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đòi hỏi nguồn nhân lực chất lượng cao, sáng kiến này không chỉ mang ý nghĩa y tế cộng đồng mà còn là một phần của chiến lược phát triển bền vững.

Tuy nhiên, để sáng kiến này không chỉ là điểm sáng đơn lẻ, cần có sự đồng hành của chính sách. Theo đó, việc đưa quy định không hút thuốc vào văn hóa doanh nghiệp là rất cần thiết, coi đây là tiêu chí đánh giá môi trường làm việc hiện đại. Song song, công đoàn và các tổ chức y tế cần tăng cường truyền thông, đặc biệt nhắm tới nhóm lao động trí thức trẻ như IT - vốn dễ bị ảnh hưởng bởi áp lực và những hình ảnh sai lệch về thuốc lá.

Người làm IT vốn được ví như “kiến trúc sư của thế giới số”. Nhưng trước khi kiến tạo những hệ thống thông minh cho xã hội, họ cần một môi trường làm việc trong lành cho chính mình.

Sáng kiến “IT không khói thuốc - Code sạch, môi trường sạch” là minh chứng rằng: giải pháp cho một vấn đề xã hội lớn như thuốc lá không nhất thiết phải bắt đầu từ nghị quyết hay chiến dịch quốc gia, mà hoàn toàn có thể khởi phát từ chính những cộng đồng nghề nghiệp cụ thể.

Một dòng code sạch có thể cứu cả hệ thống khỏi sụp đổ. Một môi trường không khói thuốc có thể cứu cả thế hệ khỏi bệnh tật. Khi dân IT lên tiếng và hành động, họ không chỉ viết phần mềm cho tương lai, mà còn viết lại “code” cho sức khỏe cộng đồng - gọn gàng, trong sáng và bền vững.