Khi mọi hoạt động công đoàn đều có thể đo được

Những năm gần đây, đời sống và quan hệ lao động đã thay đổi rất nhanh. Người lao động không còn chỉ cần những món quà dịp lễ, Tết hay những cuộc thăm hỏi khi khó khăn. Họ cần nhiều hơn thế: cần được lắng nghe, được bảo vệ quyền lợi, được tham gia vào những vấn đề liên quan trực tiếp đến công việc và cuộc sống của mình.

Trong khi đó, các doanh nghiệp cũng đang vận hành trong môi trường cạnh tranh cao, với nhiều sức ép về năng suất, chi phí và hội nhập quốc tế. Điều này khiến quan hệ lao động ngày càng phức tạp hơn, đòi hỏi công đoàn phải thay đổi cách làm để theo kịp thực tiễn.

Chính từ yêu cầu đó, mô hình “Công đoàn cơ sở xã hội chủ nghĩa” được LĐLĐ TP Hải Phòng thí điểm như một cách làm mới để giúp hoạt động hiệu quả hơn, thực chất hơn.

Điểm dễ nhận thấy nhất của mô hình này là việc thay đổi cách đánh giá hoạt động Công đoàn. Trước đây, nhiều việc làm tốt nhưng khó đo lường, phụ thuộc nhiều vào sự nhiệt tình của cán bộ. Nay, mọi hoạt động đều có tiêu chí cụ thể, có thang điểm rõ ràng. Nói đơn giản, làm gì cũng phải “ra sản phẩm”, có kết quả nhìn thấy được.

Chẳng hạn, việc bảo vệ quyền lợi người lao động không còn dừng ở vận động, tuyên truyền, mà được “neo” vào những kết quả cụ thể như đối thoại định kỳ, thương lượng tập thể hay chất lượng thỏa ước lao động tập thể. Đây được xem là “xương sống” của hoạt động Công đoàn, bởi một bản thỏa ước tốt có thể mang lại quyền lợi lâu dài cho toàn bộ người lao động trong doanh nghiệp.

Cách làm này cũng giúp thay đổi một thói quen lâu nay: thiên về chăm lo mang tính hỗ trợ, đôi khi còn dàn trải. Thay vào đó, mô hình đặt trọng tâm vào việc xây dựng cơ chế để quyền lợi của người lao động được đảm bảo một cách bền vững, có tính ràng buộc.

Một điểm mới đáng chú ý nữa là các tiêu chí hoạt động được chia thành 4 nhóm rõ ràng: bảo vệ quyền lợi, phát triển con người, ổn định sản xuất và xây dựng tổ chức. Mỗi nhóm đều có điểm số cụ thể, tổng cộng 100 điểm.

Chăm lo, bảo vệ quyền lợi đoàn viên, người lao động (35 điểm): Giữ vai trò “xương sống”, tập trung vào đối thoại, thương lượng tập thể và thực thi quy chế dân chủ cơ sở.

Nâng cao đời sống văn hóa tinh thần cho đoàn viên (20 điểm): Hướng tới nâng cao chất lượng sống, từ sức khỏe, kỹ năng nghề nghiệp đến đời sống tinh thần.

Tổ chức, tham gia các phong trào thi đua (20 điểm): Gắn lợi ích người lao động với hiệu quả sản xuất và an toàn lao động.

Tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, tổ chức Công đoàn vững mạnh (25 điểm): Bảo đảm nguồn lực và định hướng hoạt động.

Cách chấm điểm này không chỉ để xếp loại, mà quan trọng hơn là để các công đoàn cơ sở tự soi lại mình: Đang mạnh ở đâu? Yếu ở đâu? Cần cải thiện điều gì?

Khi mọi thứ được lượng hóa, việc điều hành cũng trở nên rõ ràng, minh bạch hơn.

Đặc biệt, mô hình “công đoàn cơ sở xã hội chủ nghĩa” không chạy theo thành tích. Dù điểm số cao đến đâu, nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng trong quan hệ lao động hoặc đình công trái pháp luật, đơn vị đó cũng không được công nhận. Điều này buộc công đoàn phải bám sát thực tế, nắm chắc tình hình, giải quyết vấn đề từ sớm, từ cơ sở.

Sau thời gian triển khai thí điểm với 65 đơn vị, mô hình “công đoàn cơ sở xã hội chủ nghĩa” tại TP Hải Phòng bước đầu cho thấy một hướng đi phù hợp. Quan trọng hơn, nó gửi đi một thông điệp rất rõ ràng: Công đoàn muốn vững mạnh thì phải bắt đầu từ việc bảo vệ quyền lợi người lao động một cách thực chất.

Nói một cách giản dị, “xã hội chủ nghĩa” trong hoạt động công đoàn không phải là điều gì xa xôi. Đó là khi người lao động được đảm bảo quyền lợi cụ thể, được làm việc trong môi trường an toàn, được tôn trọng và có cơ hội phát triển.

Khi người lao động tin vào công đoàn, doanh nghiệp cũng sẽ nhìn thấy vai trò của công đoàn trong việc giữ ổn định sản xuất. Và đó chính là nền tảng để tổ chức Công đoàn tiếp tục phát triển vững chắc trong bối cảnh mới.