Kiến tạo từ gốc để chăm lo bền vững cho người lao động đường sắt

Chăm lo – nền tảng được “đo” bằng kết quả cụ thể

Giai đoạn 2023–2025, Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã thực hiện đầy đủ và có trách nhiệm vai trò đại diện, bảo vệ, chăm lo quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động.

Trong điều kiện hoạt động sản xuất kinh doanh còn nhiều khó khăn, thu nhập bình quân của người lao động toàn ngành vẫn đạt 12.425.000 đồng/người/tháng; việc làm cơ bản được bảo đảm; các chế độ, chính sách của người lao động được thực hiện đầy đủ.

Chỉ trong ba năm, Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã tổ chức cho 1.037 đoàn viên, người lao động tham gia các chương trình nghỉ dưỡng, điều dưỡng với tổng kinh phí 2,88 tỷ đồng; triển khai hiệu quả các chương trình lớn như “Bữa cơm Công đoàn”, “Tết sum vầy”, “Chợ Tết Công đoàn”.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước và lãnh đạo Công đoàn Việt Nam thăm gian trưng bày của Công đoàn Đường sắt Việt Nam tại Ngày hội lao động sáng tạo năm 2025. Ảnh: T. Vân

Đặc biệt, chương trình “Chuyến tàu Xuân” đã cùng các liên đoàn lao động địa phương đưa gần 20.000 đoàn viên công đoàn tại các khu công nghiệp phía Nam về quê ăn Tết với mức giá vé ưu đãi; chương trình phúc lợi đoàn viên tiếp tục được mở rộng với chính sách giảm giá vé tàu từ 5 – 10% cho đoàn viên cả nước, 20–40% cho đoàn viên, người lao động và thân nhân tại các đơn vị trong ngành.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra những yêu cầu mới, ngành đường sắt đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu mạnh mẽ theo Đề án cơ cấu lại Tổng công ty theo mô hình Tập đoàn giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn 2035, đồng thời thực hiện 02 nhiệm vụ chiến lược: Tổ chức quản lý, vận hành, bảo trì, khai thác đường sắt hiện hữu và chuẩn bị kỹ lưỡng, kịp thời để tham gia xây dựng, tiếp nhận, quản lý, vận hành, khai thác và bảo trì đối với các tuyến đường sắt mới.

Những thay đổi này tác động trực tiếp đến người lao động: yêu cầu trình độ, kỹ năng, kỷ luật lao động và tư duy đổi mới.

Trong bối cảnh đó, nếu công đoàn chỉ dừng lại ở việc trợ cấp, thăm hỏi hay hỗ trợ phúc lợi ngắn hạn, thì chưa đủ để người lao động yên tâm đồng hành cùng quá trình chuyển đổi của ngành.

Ông Mai Thành Phương, Chủ tịch Công đoàn Đường sắt Việt Nam tặng quà người lao động dịp Tết nguyên đán năm 2025. Ảnh: CĐCC

Chăm lo bền vững: kiến tạo cơ chế, tăng phúc lợi, giữ an toàn

Trong nhiệm kỳ qua, Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã xác định rõ vai trò tham gia từ đầu vào quá trình quản lý, điều hành và xây dựng quan hệ lao động. Một trụ cột của “kiến tạo” là tham gia sớm, tham gia sâu vào việc xây dựng cơ chế, quy chế liên quan trực tiếp đến người lao động. Trong giai đoạn 2023-2025, đã có 1.752 quy định, quy chế, nội quy của đơn vị, doanh nghiệp liên quan người lao động được xây dựng mới hoặc sửa đổi, bổ sung với sự tham gia của tổ chức công đoàn

Công đoàn chủ động đề xuất, phối hợp để thực hiện tốt, thực chất quy chế dân chủ ở cơ sở: thông qua hội nghị người lao động và cơ chế phối hợp, đã có 3.027 kiến nghị ở cơ sở và 212 kiến nghị cấp Tổng công ty được giải quyết. Đối thoại tại nơi làm việc không còn là hình thức. Toàn ngành đã tổ chức 254 cuộc đối thoại định kỳ và đột xuất; riêng cấp ngành tổ chức 02 cuộc đối thoại trực tiếp giữa lãnh đạo Tổng công ty với các nhóm lao động đặc thù như trưởng ga, trưởng tàu, nhân viên sửa – khám chữa toa xe, đầu máy, nhân viên lái máy. Đây chính là bước chuyển từ “nghe báo cáo” sang “nghe người lao động”, từ “xử lý phát sinh” sang “giải quyết từ gốc”.

Hội thi Nhân viên gác đường ngang giỏi lần thứ V - năm 2024. Ảnh: CĐCC

Nếu coi thỏa ước lao động tập thể là “hợp đồng xã hội” trong doanh nghiệp, thì nâng chất lượng thỏa ước chính là nâng nền tảng ổn định. Công đoàn đã hướng dẫn, hỗ trợ công đoàn cơ sở về quy trình, nội dung thương lượng; đặc biệt tập trung các nội dung liên quan đến tiền lương, ăn ca, phúc lợi. Công đoàn Đường sắt Việt Nam đã thương lượng và ký kết Thỏa ước lao động tập thể Công ty mẹ – Tổng công ty Đường sắt Việt Nam năm 2025, với những thỏa ước có lợi hơn cho người lao động so với quy định pháp luật; đồng thời đôn đốc, giám sát để thỏa ước “đi vào đời sống”

Đối với đường sắt, an toàn là mệnh lệnh, các tiêu chí về số vụ tai nạn, số người chết và số người bị thương hằng năm đều giảm. Kết quả đó đến từ nỗ lực tổng thể của cả hệ thống, trong đó có vai trò rất cụ thể của công đoàn ở cơ sở trong giám sát, tuyên truyền, vận động, phối hợp thực hiện an toàn, vệ sinh lao động.

Công đoàn thăm hỏi gia đình công nhân có hoàn cảnh khó khăn.

Những nhiệm vụ trọng tâm nhiệm kỳ mới

Nhiệm kỳ 2025–2030 đặt ra yêu cầu rõ ràng: tổ chức Công đoàn không chỉ chăm lo kịp thời mà còn phải giúp người lao động đứng vững trong quá trình tái cơ cấu, chuyển đổi và mở ra cơ hội phát triển mới của ngành Đường sắt. Vì vậy, Công đoàn Đường sắt Việt Nam tiếp tục giữ chăm lo là trọng tâm xuyên suốt, đồng thời đẩy mạnh kiến tạo từ gốc thông qua cơ chế, đối thoại và thương lượng – để quyền lợi, thu nhập và điều kiện làm việc được bảo đảm lâu dài. Trên tinh thần đó, các định hướng lớn trong nhiệm kỳ tới tập trung vào bốn nhóm giải pháp:

Thứ nhất, kiến tạo quan hệ lao động hài hòa bằng dân chủ cơ sở và đối thoại thực chất: Phấn đấu 100% doanh nghiệp nhà nước và 70% doanh nghiệp ngoài nhà nước tổ chức hội nghị người lao động; đồng thời 90% doanh nghiệp nhà nước và 70% doanh nghiệp ngoài nhà nước duy trì đối thoại định kỳ hằng năm. Mục tiêu là “gỡ vướng tại chỗ”, xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh, hạn chế điểm nóng, củng cố niềm tin và sự gắn bó của người lao động.

Ông Mai Thành Phương - Chủ tịch Công đoàn Đường sắt Việt Nam (bên phải) thăm hỏi công nhân làm nhiệm vụ khắc phục hậu quả bão lũ.

Thứ hai, kiến tạo việc làm bền vững và thu nhập ổn định bằng thương lượng tập thể: Kiên trì mục tiêu ít nhất 85% doanh nghiệp có thương lượng và ký kết thỏa ước lao động tập thể, tập trung vào các nội dung “chạm đúng đời sống” như tiền lương, ăn ca, phúc lợi, thời giờ làm việc – nghỉ ngơi…, gắn với hiệu quả sản xuất kinh doanh và đặc thù lao động đường sắt. Thỏa ước không chỉ là văn bản, mà phải trở thành “điểm tựa” cụ thể để chăm lo bền vững.

Thứ ba, nâng năng lực người lao động bằng học tập, bồi dưỡng và thi đua gắn đổi mới: Trong chuyển đổi, năng lực là nền tảng để người lao động giữ việc và tăng thu nhập. Công đoàn đặt mục tiêu tối thiểu 65% đoàn viên, người lao động được tuyên truyền, vận động tự học tập và tham gia học tập, bồi dưỡng nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp; chủ động nâng cao trình độ ngoại ngữ, tin học, chuyên môn, nghiệp vụ….đảm bảo đủ kiến thức tiếp nhận, vận hành công nghệ về đường sắt mới. Cùng với đó, phong trào “lao động giỏi, lao động sáng tạo” được đo bằng hiệu quả: phấn đấu bình quân 10 người/1 sáng kiến trong cả nhiệm kỳ, khuyến khích cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất và nâng chất lượng dịch vụ; nghiên cứu, đề xuất, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số vào hoạt động sản xuất kinh doanh và các hoạt động khác.

Thứ tư, xây dựng tổ chức Công đoàn vững mạnh từ cơ sở, đổi mới nội dung – phương thức hoạt động: Đổi mới phải bám sát thực tiễn và giải quyết đúng nhu cầu của đoàn viên, người lao động. Công đoàn tiếp tục hoàn thiện mô hình hoạt động theo hướng gần người lao động hơn, phản ứng nhanh hơn, đồng thời tăng ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số để nâng hiệu quả quản trị và chăm lo.

Cùng với các nhóm giải pháp trên, Công đoàn Đường sắt Việt Nam tập trung triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng bộ Tổng công ty ĐSVN lần thứ XIII, đồng thời quán triệt tinh thần đổi mới lề lối làm việc theo Chỉ thị 03-CT/ĐU ngày 22/9/2025: nói đi đôi với làm; trên – dưới đồng lòng, dọc – ngang thông suốt; việc hôm nay không để ngày mai; đề cao trách nhiệm người đứng đầu; khắc phục chồng chéo, đùn đẩy; chuyển từ tư duy “chấp hành” sang “kiến tạo” trong tổ chức thực hiện.

Từ thực tiễn cho thấy, chăm lo giúp người lao động vượt qua khó khăn; kiến tạo giúp họ có việc làm bền vững, thu nhập ổn định và con đường phát triển lâu dài cùng ngành đường sắt. Đó cũng là tinh thần xuyên suốt của Công đoàn Đường sắt Việt Nam nhiệm kỳ 2025–2030: đồng hành cùng doanh nghiệp, chăm lo thiết thực cho người lao động và kiến tạo những điều kiện bền vững để người lao động yên tâm gắn bó, trưởng thành trong giai đoạn phát triển mới.