Mạch ngầm cao nguyên - Bài 1: Những người giữ lửa bon làng

Dành cả thanh xuân cho "nhịp thở" của thôn

Đến Thôn 4, xã Lạc Dương (Lâm Đồng), chỉ cần hỏi về chị Liêng Jrang Di Gân – Bí thư Chi bộ, Trưởng ban Công tác Mặt trận, bất kỳ người dân nào cũng có thể kể về chị bằng sự trân trọng nhất.

Già làng Lơ Mu Ha Jri bộc bạch: “Chẳng kể nắng mưa, dù sớm tinh sương hay khi mặt trời đã khuất bóng, mọi việc lớn nhỏ của thôn đều có nó (chị Di Gân - PV) đi đầu làm gương để bà con noi theo”.

Chị Liêng Jrang Di Gân - Bí thư Chi bộ, Trưởng Ban Công tác Mặt trận thôn 4, xã Lạc Dương tỉnh Lâm Đồng luôn gần dân, lắng nghe dân. Ảnh: NVCC

Ông Lơ Mu Ha Jri nhớ lại, con đường chính vào thôn xưa kia vốn hẹp và nhếch nhác. Có được diện mạo trải nhựa khang trang, rộng đẹp như hôm nay là nhờ công sức vận động không mệt mỏi của chị Di Gân.

Chị đã kiên trì cùng các đoàn thể, già làng đến từng hộ dân để phân tích cái lợi của con đường mới. Thấu hiểu tâm huyết của chị, bà con đã tự nguyện hiến hàng ngàn mét vuông đất – một tài sản vô giá, để mở lối cho sự phát triển của quê hương.

Với nhiệt huyết tuổi trẻ cùng cách làm sáng tạo, chị Di Gân đã lấy trọn niềm tin của dân bản. Không khí sinh hoạt cộng đồng nơi đây nhờ đó mà khởi sắc với những mô hình thiết thực: Từ “Chống tảo hôn”, “Hiến đất làm đường” đến những “Đường cờ”, “Đường hoa” rực rỡ sắc màu.

Chị Di Gân chia sẻ, từ năm 18 tuổi chị đã bén duyên với công tác thôn. Sự nhiệt thành ấy được tổ chức ghi nhận, đưa chị đứng vào hàng ngũ của Đảng khi vừa tròn 21 tuổi. “Đó là niềm tự hào, là động lực nhắc nhở tôi gắn bó tận tụy suốt 23 năm qua”, chị xúc động nói.

Đường thôn, ngõ xóm ở xã Lạc Dương, tỉnh Lâm Đồng đều sạch đẹp, khang trang hơn, cuộc sống của người dân thôn 4 ấm no hơn. Ảnh: ĐL

Ngày ấy, quê chị nghèo lắm, đường sá lầy lội, hủ tục đè nặng. “Trai gái lớn lên là lấy vợ, lấy chồng. Thách cưới nặng nề khiến nhiều gia đình phải bán sạch nương rẫy”, chị nhớ lại.

Sớm nhận ra cái vòng luẩn quẩn của đói nghèo, cô gái trẻ Di Gân quyết tâm dấn thân vào công tác xã hội, vận động thanh niên đi học, đi làm, xóa bỏ tục tảo hôn và xây dựng lối sống văn minh, giữ gìn môi trường.

Năm tháng trôi qua, nhiều thế hệ đã trưởng thành, chị Di Gân vẫn bền bỉ là cầu nối giữa ý Đảng và lòng dân. Chị không nhớ nổi bàn chân mình đã bao lần chạm bậc thềm, bàn tay đã bao lần gõ cửa từng nhà để thấu hiểu từng hoàn cảnh. Chị tâm niệm: “Muốn bà con nghe theo, mình phải gần dân, đặt mình vào vị trí của họ”.

Toàn thôn có 225 hộ dân với 1.001 nhân khẩu, đến nay, 100% người dân đã có bảo hiểm y tế; tình trạng tảo hôn, cận huyết thống gần như bị xóa sổ. Đường thôn, ngõ xóm đều được bà con trồng hoa, làm vệ sinh sạch đẹp; mọi nhà đều khang trang hơn, cuộc sống ấm no hơn.

“Quê hương mình đã thật sự đổi thay”, chị tự hào nhìn những mái nhà khang trang giữa sắc hoa ngập tràn.

Bà Nguyễn Thụy Thu Thủy – Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Lạc Dương khẳng định: “Chị Di Gân là tấm gương đảng viên mẫu mực. Lời nói đi đôi với việc làm, chị ‘đi từng ngõ, rõ từng nhà’ để thắp lên ngọn lửa phong trào cho cả thôn 4”.

Gắn kết từ những nhịp chiêng đời thường

Cũng như chị Di Gân, bà Thị Thái ở bon Bu Kóh, xã Tuy Đức – người phụ nữ ở tuổi thất thập được xem là “linh hồn” không thể thiếu của cộng đồng.

Ông Điểu Hùng – Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Tuy Đức cho biết, bà Thị Thái là một “kho tàng sống” về văn hóa. Không chỉ gương mẫu, uy tín, bà còn hết lòng bảo tồn và lan tỏa tiếng vang của cồng chiêng Tây Nguyên.

Bà Thị Thái ở bon Bu Kóh, xã Tuy Đức, tỉnh Lâm Đồng (bên trái) truyền lại cho lớp trẻ đánh chiêng bằng chính ngọn lửa đam mê rực cháy của mình. Ảnh: NVCC

Tiếp xúc với bà Thị Thái, người ta dễ bị thu hút bởi nụ cười hiền hậu trên gương mặt sạm nắng. Người ta cũng dễ dàng cảm nhận được qua những câu chuyện mộc mạc chính là sự từng trải, cùng thứ năng lượng của núi rừng Tây Nguyên kết tinh trong con người chân chất ấy.

Với bà, tiếng chiêng không đơn thuần là biểu diễn; đó là hơi thở, là nhịp sống chảy trong máu thịt.

Bà thành thạo cả 6 chiêng từ khi còn rất trẻ, để rồi theo năm tháng, đôi bàn tay bà đã dệt nên “hồn chiêng” cho cả bon làng. Người dân nơi đây nói rằng, chỉ cần nghe tiếng chiêng là nhận ra bà Thái, bởi trong đó có cả tiếng vọng của ngàn xưa và hơi thở của đại ngàn.

Tiếng chiêng không chỉ để biểu diễn, mà còn mang ý nghĩa sâu xa của đời sống cộng đồng Tây Nguyên. Ảnh: ĐL

Nỗi trăn trở lớn nhất của bà là làm sao để lớp trẻ nối nghiệp. “Chiêng phải sống trong tay lớp trẻ thì mới thật sự trường tồn”, bà tâm sự. Nghĩ là làm, mỗi dịp lễ hội, bà lại tỉ mỉ hướng dẫn các bạn trẻ từng nhịp đánh, cách “nghe” và cảm nhận nhạc cụ dân tộc bằng cả trái tim.

Em Điểu Nhực (sinh năm 2008) chia sẻ, lúc đầu em sợ mình không làm được, nhưng nhờ bà Thái tận tình chỉ dạy, em đã tự tin hơn. Giờ em đã đánh được 2 chiêng và mong một ngày sẽ được đứng trong đội chiêng của các già làng.

Nhiều thanh niên trong bon nay đã thành thạo cả dàn 6 chiêng. Với sự bền bỉ đó, bà Thị Thái không chỉ là người thầy, mà còn là biểu tượng giữ nhịp cho tiếng chiêng mãi ngân vang giữa dòng chảy hối hả của cuộc sống hiện đại.