Từ “nhịp thở” của Quốc hội và đời sống

Vượt qua thách thức của “khó - khô - khổ”

Chúng tôi thấy thật may mắn và cũng rất tự hào khi trong hơn 3.500 tác phẩm dự thi năm nay, Ban tổ chức chỉ lựa chọn 5 giải A và loạt bài “Khi Quốc hội đi trước một bước về thể chế” đứng đầu bảng tạp chí. Điều đó có nghĩa là chúng tôi đã vượt qua rất nhiều tạp chí uy tín trong làng báo. Niềm vui mừng và hạnh phúc nhân đôi khi trong năm nay Quốc hội tổ chức nhiều hoạt động hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên của nước ta (6.1.1946 – 6.1.2026).

Từ khoảnh khắc bước lên sân khấu nhận giải cho đến tận bây giờ, tôi vẫn liên tục nhận được những cuộc gọi, những tin nhắn chúc mừng từ bạn bè, đồng nghiệp, người thân. Có lẽ, điều khiến tôi xúc động nhất là cảm giác được chia sẻ niềm vui nghề nghiệp với những người đã luôn đồng hành, tin tưởng và ủng hộ mình trong suốt quá trình làm báo. Khi bình tĩnh xem lại thước phim trong buổi lễ trao giải, khoảnh khắc khiến tôi nhớ nhất là lúc mình là người đầu tiên bước ra từ “ô cửa” bí mật. Tiếng vỗ tay vang lên, cảm giác ấy vừa hồi hộp, vừa hạnh phúc và thực sự rất khó quên.

So với nhiều đồng nghiệp theo dõi mảng Quốc hội, tôi có nhiều thiệt thòi hơn. Tôi không có điều kiện theo sát Quốc hội với tư cách phóng viên nghị trường, không trực tiếp dự các phiên họp tại phòng họp báo hay hành lang Quốc hội nhưng điều đó không có nghĩa là tôi đứng ngoài đời sống nghị trường. Mỗi kỳ họp Quốc hội diễn ra, tôi đều theo dõi rất kỹ: Hôm nay Quốc hội thảo luận nội dung gì, ai phát biểu, phát biểu theo hướng nào, vấn đề nào đang được quan tâm. Có thể nói, dù không trực tiếp đưa tin nhưng “nhịp đập” của Quốc hội thì tôi luôn cố gắng nắm bắt một cách đầy đủ và liên tục.

Viết về chính luận, đặc biệt là lĩnh vực lập pháp là một thách thức rất lớn với một phóng viên đến với nghề chưa đến chục năm như tôi. Nếu không có kiến thức đủ sâu, sự hiểu biết đủ lớn thì bài viết rất dễ trở thành sự sao chép, trích dẫn báo cáo khô cứng, sáo rỗng. Vì vậy, tôi luôn tự đặt cho mình một yêu cầu: Phải thoát ra khỏi báo cáo, phải nhìn các vấn đề lập pháp từ góc độ của đời sống, của người dân. Bởi phía sau mỗi bài viết là độc giả - những người không chỉ cần thông tin mà cần sự lý giải, dẫn dắt và “chế biến” của nhà báo để có thể hiểu và tiếp nhận những vấn đề tưởng chừng rất khô khan.

Có một câu cửa miệng trong giới báo chí từ lâu vẫn được truyền nhau: Viết về Đảng nói riêng, viết chính luận nói chung là “khó - khô - khổ”. Điều ấy không phải không có lý. Nhưng suy cho cùng, khi tình yêu với nghề đủ lớn, khi ý thức trách nhiệm với ngòi bút và với bạn đọc đủ sâu, thì cái “khó” trở thành thử thách, cái “khô” hóa thành chiều sâu, còn cái “khổ” lại là động lực để người cầm bút đi đến tận cùng của sự nghiêm cẩn và tử tế.

Ý tưởng đến từ lời chỉ đạo của Tổng Bí thư

Ý tưởng loạt bài “Khi Quốc hội đi trước một bước về thể chế” đến với tôi từ phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm trong buổi gặp mặt các thế hệ Đại biểu Quốc hội qua các thời kỳ nhân dịp kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2/9/1945 – 2/9/2025). Tổng Bí thư nhấn mạnh: “Quốc hội phải luôn đi trước một bước về thể chế, làm tốt vai trò kiến tạo, dẫn dắt, mở đường cho phát triển đất nước”. Cùng với đó là nhận định xuyên suốt, rất trúng và rất “đúng” của người đứng đầu Đảng ta: “Điểm nghẽn của điểm nghẽn chính là thể chế”. Thể chế là bộ xương của đời sống xã hội, nó tạo nên khung đỡ, hình hài và trật tự vận hành. Bộ xương có vững thì cơ thể mới đứng thẳng, mới chuyển động linh hoạt; thể chế có thông suốt, minh bạch thì xã hội mới phát triển lành mạnh, bền bỉ và có định hướng.

Quan sát thực tiễn hoạt động của Quốc hội Khóa XV, có thể thấy rõ tinh thần “đi trước một bước về thể chế” không chỉ dừng lại ở khẩu hiệu mà đã thấm sâu vào tư duy và phương thức lập pháp. Điều đó được thể hiện sinh động qua cách xây dựng các đạo luật theo hướng mở hơn, linh hoạt hơn, khuyến khích đổi mới và sáng tạo, đồng thời dứt khoát từ bỏ lối tư duy cũ “không quản được thì cấm”. Sự chuyển động ấy đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong nhận thức, hành động của cơ quan lập pháp và có thể xem là một điểm sáng nổi bật của Quốc hội Khóa XV trong tiến trình hoàn thiện thể chế và thúc đẩy phát triển.

Trong quá trình thực hiện loạt bài này, tôi còn có dịp đọc lại truyện ngắn “Ngày đắc thắng” của nhà báo, nhà thơ Thâm Tâm, đăng trên tờ báo Quốc hội đặc biệt ra nhân Ngày Tổng tuyển cử đầu tiên. Qua những dòng văn giàu hình ảnh ấy, không khí tổng tuyển cử cách đây 80 năm hiện lên vô cùng sinh động, hào hùng, với hình ảnh cử tri cả nước hồ hởi hướng về ngày hội lớn của non sông. Chính không khí ấy đã gợi lại trong tôi rất nhiều cảm xúc, thôi thúc tôi cầm bút viết loạt bài “Khi Quốc hội đi trước một bước về thể chế” bằng tất cả tình yêu nghề, ý thức trách nhiệm của một nhà báo và cũng là của một người công dân, một cử tri.

Tôi vẫn luôn ghi nhớ lời căn dặn của nhà báo Hồng Vinh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, nguyên Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam: “Làm báo chính luận không được viết máy móc, khô khan mà phải sinh động, hấp dẫn như viết một bài văn, thậm chí là một bài thơ”. Đó không chỉ là một lời khuyên về kỹ thuật viết mà còn là một chỉ dẫn về thái độ nghề nghiệp: Đưa hơi thở cuộc sống, chiều sâu tư duy và cảm xúc của người cầm bút vào những vấn đề lớn lao, nghiêm cẩn. Bởi khi chính luận biết rung lên nhịp điệu của đời sống, chạm được vào lý trí và cảm xúc của bạn đọc thì thông điệp chính trị mới thực sự lan tỏa, thuyết phục và ở lại lâu bền. Có lẽ, đó cũng là “bí quyết” lớn nhất mà tôi luôn cố gắng theo đuổi trong hành trình làm báo của mình để có những tuyến bài chính luận được giải cao trong các giải báo chí toàn quốc gần đây.

* Bài viết đăng trên Tạp chí Lao động Đoàn thể số tháng 1.2026.