Lương cơ sở 2,34 triệu chỉ đủ sống “bằng niềm tin”, kiến nghị tăng ngay từ ngày 1.1.2026

Mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng không còn phù hợp

Sáng 29/10/2025, trong phiên thảo luận tại hội trường Quốc hội về kết quả phát triển kinh tế - xã hội, đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Vĩnh Long) đã thẳng thắng bàn luận về điều mà nhiều công chức, viên chức trẻ vẫn e ngại: “Với mức lương cơ sở 2,34 triệu đồng/tháng, dù có nhân với hệ số cao hơn, thì thu nhập thực tế của nhiều công chức trẻ chỉ đủ… từ đầu tháng đến ngày thứ 20; còn 10 ngày cuối tháng phải sống bằng niềm tin và mì gói”.

Câu nói ví von nhưng chạm sâu vào thực tế đời sống của hàng triệu người trong khu vực công. Từ 1/7/2024, mức lương cơ sở được nâng lên 2,34 triệu đồng/tháng, một bước điều chỉnh được chờ đợi suốt nhiều năm. Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng áp dụng, con số ấy đã tỏ ra lạc nhịp so với mặt bằng giá sinh hoạt.

Đại biểu Trần Quốc Tuấn. Ảnh: Như Ý

Theo báo cáo của Chính phủ, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng đầu năm 2025 tăng 3,27% so với cùng kỳ. Giá của hầu hết nhóm hàng thiết yếu, từ lương thực, thực phẩm, điện, nước, học phí, đến chi phí thuê nhà, đều tăng. Tính trung bình, chỉ riêng chi phí sinh hoạt tối thiểu ở vùng đô thị đã vượt 4,5 – 5 triệu đồng/người/tháng.

Điều đó đồng nghĩa với việc, mức lương cơ sở hiện hành gần như không đủ bảo đảm nhu cầu sống tối thiểu cho cán bộ, công chức, viên chức – đặc biệt là những người trẻ, mới vào nghề.

Áp lực sau sáp nhập và tinh giản

Sau gần bốn tháng thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, nhiều địa phương phản ánh tình trạng “bộ máy nhẹ hơn, công việc nặng hơn”. Đại biểu Dương Văn Phước (đoàn TP Đà Nẵng) đánh giá cán bộ chưa được bố trí đồng bộ, đúng chuyên môn, chưa đồng đều về trình độ, năng lực và về số lượng.

Ông dẫn chứng phòng kinh tế và phòng văn hóa chỉ có năm đến sáu biên chế. “Nhiều người không có chuyên môn, chưa được bồi dưỡng nghiệp vụ nhưng phải gánh vác, đảm nhiệm công việc của bốn phòng chuyên môn cấp huyện trước đây” - ông Phước cho hay.

Mặt khác, định biên cho cấp xã chưa tính đến các yếu tố địa hình, vùng miền, điều kiện kinh tế - xã hội, do vậy, nhiều xã khối lượng công việc rất áp lực.

Đại biểu Dương Văn Phước. Ảnh: Như Ý

Ông Phước cũng nêu thực tế một số xã hiện nay thừa cán bộ, công chức có nơi đến vài chục người nhưng cũng có nhiều xã, nhiều địa bàn đang thiếu cán bộ nghiêm trọng, nhất là các xã khu vực miền núi khó khăn như biên giới, hải đảo.

“Hiện nay, có nhiều xã thiếu 7-14 cán bộ, rất khó để thực hiện những nhiệm vụ được giao” - ông Phước nói.

Ông cũng phản ánh ngân sách cấp xã hiện nay đang gặp khó khăn, chuyển giao chậm và không tương ứng với yêu cầu nhiệm vụ, chưa đảm bảo chi thường xuyên.

“Công chức cấp xã làm việc rất áp lực, làm việc gấp hai, ba lần nhưng chế độ chính sách không thay đổi, còn rất thấp, không khuyến khích, động viên được cán bộ yên tâm công tác, dốc lòng cống hiến ”- vẫn lời ông Phước.

Đại biểu cũng đề nghị Bộ Nội vụ sớm khảo sát thực tế, xây dựng vị trí việc làm, khung biên chế tối thiểu để làm cơ sở định biên cho cấp xã. Cùng đó, tham mưu Chính phủ ban hành các cơ chế tiền lương phù hợp để khuyến khích cán bộ, công chức cấp xã yên tâm công tác, thu hút cán bộ về công tác tại khu vực có điều kiện kinh tế khó khăn.

Kiến nghị tăng lương cơ sở ngay từ 1/1/2026

Từ thực tiễn đó, đại biểu Trần Quốc Tuấn tha thiết đề nghị Quốc hội và Chính phủ điều chỉnh tăng lương cơ sở ngay từ ngày 1/1/2026, thay vì chờ đến giữa năm như thông lệ.

“Đây không chỉ là câu chuyện về tiền lương, mà là sự gửi gắm của lòng dân, là nhịp đập chung của bộ máy đang cần được tiếp thêm động lực”.

Câu nói của ông Tuấn nhận được sự đồng tình từ nhiều đại biểu và cử tri. Bởi lẽ, tăng lương cơ sở không đơn thuần là “thêm vài trăm nghìn đồng”, mà là thông điệp về sự quan tâm, chia sẻ của Nhà nước với đội ngũ những người trực tiếp vận hành chính sách ở tuyến đầu.

Theo dự kiến, cải cách tiền lương theo Nghị quyết 27-NQ/TW sẽ được triển khai toàn diện từ năm 2026, hướng tới trả lương theo vị trí việc làm, chức danh và hiệu quả công việc. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo: nếu không kịp thời điều chỉnh, việc giữ chân nhân lực trong khu vực công sẽ ngày càng khó khăn.

Khi “đủ sống” trở thành ước mơ

Câu chuyện “sống bằng niềm tin và mì gói” không phải là lời than vãn, mà là thực trạng đáng suy ngẫm. Nguyễn Khánh Ly - một công chức trẻ tại TP Hà Nội chia sẻ:

“Tiền thuê trọ 3 triệu, ăn uống 2 triệu, đi lại và điện nước hơn 1 triệu. Mỗi tháng chỉ còn vài trăm nghìn để gửi về quê hoặc dự phòng. Chúng tôi không mong giàu, chỉ mong đủ sống để yên tâm làm việc”.

Theo Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, hơn 60% công chức trẻ cho rằng mức lương hiện tại “không đủ đáp ứng nhu cầu cơ bản”; gần 40% phải làm thêm việc ngoài giờ để bù đắp thu nhập. Điều này khiến năng lượng, tinh thần và lòng gắn bó với khu vực công bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Nếu không có cải cách kịp thời, khu vực công có thể mất dần sức hút đối với lao động có năng lực, đặc biệt là thế hệ trẻ, những người được kỳ vọng sẽ làm mới bộ máy hành chính trong thời kỳ chuyển đổi số.