Xây dựng Công đoàn Đà Nẵng của tương lai từ những vấn đề hôm nay

Trong dòng chảy phát triển của thành phố Đà Nẵng, đội ngũ công nhân, người lao động luôn là lực lượng giữ vai trò quan trọng trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Từ những dây chuyền sản xuất trong các khu công nghiệp, những công trình xây dựng đang ngày đêm hình thành diện mạo đô thị mới, đến những khách sạn, khu nghỉ dưỡng, trung tâm thương mại, bệnh viện, trường học,...ở đâu cũng có sự đóng góp thầm lặng của người lao động.

Đông đảo đoàn viên, người lao động thành phố Đà Nẵng tham gia một sự kiện do Công đoàn tổ chức.

Hiện nay, Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng đang quản lý 1.847 công đoàn cơ sở với hơn 227.000 đoàn viên trên tổng số hơn 247.000 người lao động. Đây là lực lượng đông đảo, đa dạng về ngành nghề, trình độ, điều kiện làm việc và nhu cầu thụ hưởng các chính sách xã hội.

Những năm qua, các cấp Công đoàn thành phố đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, triển khai nhiều chương trình chăm lo thiết thực, góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của đoàn viên, người lao động. Nhiều mô hình đã tạo được dấu ấn như các chương trình phúc lợi đoàn viên, Tháng Công nhân, Tết Sum vầy, Mái ấm Công đoàn, hỗ trợ đoàn viên khó khăn, chăm lo người lao động bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh và biến động kinh tế.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với tổ chức Công đoàn.

Một bộ phận doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nên nguồn lực dành cho các hoạt động chăm lo người lao động còn hạn chế. Nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa chưa có điều kiện tổ chức các hoạt động quy mô lớn. Người lao động làm việc theo ca kíp, thời gian lao động không đồng đều, đặc biệt trong các ngành công nghiệp, xây dựng, dịch vụ và du lịch khiến việc tập hợp, tổ chức hoạt động tập trung ngày càng khó khăn hơn.

Cùng với đó, cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi sâu sắc thị trường lao động. Những ngành nghề mới xuất hiện, nhiều công việc truyền thống đứng trước nguy cơ bị thay thế. Người lao động không chỉ cần được chăm lo về vật chất mà còn cần được hỗ trợ nâng cao kỹ năng, thích ứng với sự thay đổi và phát triển nghề nghiệp lâu dài.

Trong bối cảnh đó, tổ chức Công đoàn cũng đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn. Thách thức lớn nhất hiện nay không phải là thiếu hoạt động, mà là làm thế nào để mọi hoạt động thực sự chạm tới nhu cầu của người lao động đang thay đổi từng ngày.

Trên cơ sở đó, tôi có những đề xuất nhằm góp phần đổi mới phương thức tổ chức và hoạt động Công đoàn, xây dựng giai cấp công nhân Đà Nẵng ngày càng lớn mạnh trong tình hình mới.

Xây dựng “công đoàn số” trong lòng bàn tay người lao động

Đại hội Công đoàn thành phố Đà Nẵng lần thứ XI, nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã xác định xây dựng App Công đoàn Đà Nẵng là một trong những khâu đột phá quan trọng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo tôi, thành công của ứng dụng này không nằm ở số lượt tải hay số lượng tính năng được tích hợp, mà ở việc người lao động có thực sự sử dụng nó trong đời sống hằng ngày hay không.

Thực tế cho thấy, phần lớn người lao động hiện nay đều sử dụng điện thoại thông minh. Họ đặt xe, mua sắm, thanh toán hóa đơn và tìm kiếm thông tin chỉ bằng vài thao tác trên điện thoại. Trong khi đó, việc tiếp cận tổ chức Công đoàn ở nhiều trường hợp vẫn phụ thuộc vào các cuộc họp, văn bản giấy hoặc thông tin truyền đạt qua nhiều cấp trung gian.

Đó là khoảng cách cần được thu hẹp.

Theo tôi, App Công đoàn Đà Nẵng cần được xây dựng theo hướng trở thành một “trợ lý công đoàn số” dành cho mỗi đoàn viên.

Trước hết, ứng dụng cần có chuyên mục “Hỏi Công đoàn” hoạt động thường xuyên. Người lao động có thể đặt câu hỏi liên quan đến hợp đồng lao động, bảo hiểm xã hội, chế độ thai sản, trợ cấp thất nghiệp, tai nạn lao động hoặc các chính sách mới. Đối với những nội dung phổ biến, hệ thống có thể trả lời tự động dựa trên kho dữ liệu pháp luật được cập nhật thường xuyên. Những trường hợp cần tư vấn chuyên sâu sẽ được chuyển đến cán bộ công đoàn hoặc bộ phận chuyên môn xử lý.

Đây không chỉ là giải pháp hỗ trợ người lao động tiếp cận thông tin chính thống mà còn giúp hạn chế tình trạng tiếp nhận các thông tin thiếu chính xác trên mạng xã hội.

Bên cạnh đó, cần xây dựng mô hình “một cửa công đoàn điện tử” ngay trên ứng dụng. Thay vì phải tìm hiểu qua nhiều kênh khác nhau, đoàn viên có thể đăng ký tham gia các chương trình công đoàn, gửi hồ sơ đề nghị hỗ trợ, đăng ký tư vấn pháp luật hoặc theo dõi tiến độ giải quyết các yêu cầu của mình trên cùng một nền tảng.

Một nội dung quan trọng khác là xây dựng hồ sơ đoàn viên điện tử. Mỗi đoàn viên có thể tra cứu thông tin cá nhân, quá trình tham gia sinh hoạt công đoàn, các chương trình đã tham gia hoặc các chính sách đã được thụ hưởng. Việc quản lý tập trung không chỉ tạo thuận lợi cho đoàn viên mà còn giúp hệ thống công đoàn giảm đáng kể thời gian xử lý hồ sơ và cập nhật thông tin.

Đoàn viên khám sức khỏe miễn phí tại ngày hội do công đoàn phối hợp tổ chức.

Tôi cũng đề xuất tích hợp “Bản đồ dịch vụ công đoàn” trên ứng dụng. Thông qua tính năng định vị, người lao động có thể dễ dàng tìm kiếm điểm tư vấn pháp luật, các địa chỉ hỗ trợ công nhân, các cơ sở liên kết với tổ chức Công đoàn hoặc những địa điểm tổ chức hoạt động gần nơi sinh sống và làm việc.

Đối với nhiều công nhân làm việc theo ca hoặc thường xuyên thay đổi địa điểm làm việc, đây sẽ là công cụ hữu ích giúp họ tiếp cận các dịch vụ của Công đoàn nhanh chóng hơn.

Quan trọng hơn cả, App Công đoàn Đà Nẵng cần được xây dựng trên nguyên tắc lấy người lao động làm trung tâm. Mỗi tính năng được đưa vào phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của đoàn viên, không chạy theo số lượng chức năng hay hình thức công nghệ.

Bởi suy cho cùng, chuyển đổi số không phải là đưa hoạt động lên môi trường số cho hiện đại hơn, mà là giúp người lao động tiếp cận tổ chức Công đoàn thuận lợi hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn.

Xây dựng Trung tâm Dự báo việc làm và Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi nhanh chóng cơ cấu việc làm. Nhiều công việc giản đơn có nguy cơ bị thay thế, trong khi những ngành nghề mới liên tục xuất hiện với yêu cầu ngày càng cao về trình độ chuyên môn, kỹ năng số và khả năng thích ứng.

Đối với thành phố Đà Nẵng, quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng phát triển du lịch chất lượng cao, logistics, công nghệ thông tin, công nghiệp công nghệ cao, vi mạch bán dẫn và kinh tế số đang mở ra nhiều cơ hội việc làm mới. Tuy nhiên, quá trình đó cũng đặt ra không ít thách thức đối với người lao động, nhất là những nhóm lao động có trình độ tay nghề thấp hoặc làm việc trong các lĩnh vực có nguy cơ bị tác động mạnh bởi công nghệ.

Đồng chí Lê Văn Đại - Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng tặng quà cho công nhân, người lao động có hoàn cảnh khó khăn trong một sự kiện.

Thực tế cho thấy, những năm qua, tổ chức Công đoàn luôn quan tâm triển khai nhiều hoạt động chăm lo, hỗ trợ người lao động bằng các hình thức thiết thực, từ bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp đến hỗ trợ kịp thời khi đoàn viên gặp khó khăn. Qua đó, góp phần giúp người lao động yên tâm công tác, gắn bó với doanh nghiệp và từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống.

Theo tôi, trong giai đoạn mới, Công đoàn cần tiến thêm một bước, từ hỗ trợ người lao động vượt qua khó khăn sang giúp người lao động chủ động chuẩn bị cho những thay đổi của tương lai.

Từ thực tế đó, tôi đề xuất Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng nghiên cứu xây dựng Trung tâm Dự báo việc làm và Hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp dành cho đoàn viên, người lao động.

Trung tâm này không chỉ là nơi cung cấp thông tin tuyển dụng mà hướng đến trở thành đầu mối nghiên cứu, dự báo và kết nối các nguồn lực nhằm hỗ trợ người lao động thích ứng với những thay đổi của thị trường lao động.

Một trong những nhiệm vụ quan trọng là thường xuyên khảo sát nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp, theo dõi xu hướng phát triển các ngành nghề trọng điểm của thành phố, từ đó xây dựng các báo cáo dự báo về nhu cầu lao động trong từng lĩnh vực.

Thông qua các dữ liệu này, người lao động có thể biết ngành nghề nào đang phát triển, kỹ năng nào đang được doanh nghiệp cần, công việc nào có nguy cơ thu hẹp trong tương lai để chủ động chuẩn bị cho mình.

Bên cạnh đó, Trung tâm có thể phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trường đại học, doanh nghiệp và các tổ chức đào tạo để xây dựng các chương trình đào tạo lại, đào tạo nâng cao hoặc chuyển đổi nghề nghiệp cho người lao động.

Đặc biệt, đối với những trường hợp doanh nghiệp thu hẹp sản xuất, cắt giảm lao động hoặc chuyển đổi công nghệ dẫn đến thay đổi cơ cấu nhân sự, tổ chức Công đoàn có thể chủ động hỗ trợ người lao động tiếp cận các chương trình đào tạo phù hợp trước khi họ rơi vào tình trạng thất nghiệp.

Theo tôi, đây chính là sự khác biệt giữa tư duy hỗ trợ và tư duy phòng ngừa.

Một giải pháp khác cần được nghiên cứu là tích hợp chức năng tư vấn nghề nghiệp trên App Công đoàn Đà Nẵng. Thông qua hồ sơ đoàn viên điện tử, hệ thống có thể gợi ý các khóa đào tạo phù hợp, cập nhật nhu cầu tuyển dụng của thị trường lao động hoặc giới thiệu những kỹ năng mới cần thiết đối với từng nhóm nghề nghiệp.

Chương trình “Công nhân học tập suốt đời”

Nếu như trước đây, người lao động chủ yếu quan tâm đến việc làm ổn định và thu nhập đủ trang trải cuộc sống thì hiện nay, yêu cầu đặt ra đã khác. Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang làm thay đổi nhanh chóng cơ cấu việc làm cũng như yêu cầu về kỹ năng nghề nghiệp.

Nhiều công việc giản đơn đang dần được thay thế bởi máy móc và tự động hóa. Trong khi đó, những ngành nghề mới liên tục xuất hiện, đòi hỏi người lao động phải thường xuyên cập nhật kiến thức và nâng cao năng lực để thích ứng.

Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ đối với người lao động mà còn đối với tổ chức Công đoàn.

Theo tôi, trong giai đoạn hiện nay, một trong những hình thức chăm lo thiết thực và bền vững nhất chính là tạo điều kiện để người lao động được học tập, nâng cao trình độ và phát triển nghề nghiệp.

Bởi suy cho cùng, hỗ trợ một khoản kinh phí chỉ giúp người lao động giải quyết khó khăn trước mắt, nhưng trang bị kiến thức và kỹ năng sẽ giúp họ tạo ra giá trị lâu dài cho bản thân và gia đình.

Từ thực tế đó, tôi đề xuất Công đoàn thành phố Đà Nẵng nghiên cứu xây dựng Chương trình “Công nhân học tập suốt đời”.

Trước hết, cần đẩy mạnh các chương trình bồi dưỡng kỹ năng số cho người lao động. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra trên mọi lĩnh vực, kỹ năng sử dụng công nghệ không còn là lợi thế mà đang trở thành yêu cầu cơ bản đối với nhiều vị trí việc làm. Người lao động cần được tiếp cận các kiến thức về sử dụng phần mềm, làm việc trên môi trường số, bảo mật thông tin và ứng dụng công nghệ trong công việc hằng ngày.

Bên cạnh đó, Công đoàn có thể phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp và các đơn vị đào tạo để tổ chức các khóa học ngắn hạn về ngoại ngữ, kỹ năng mềm, kỹ năng quản lý thời gian, giao tiếp trong môi trường làm việc hiện đại và các kỹ năng nghề nghiệp mới.

Đặc biệt, đối với Đà Nẵng - thành phố định hướng phát triển mạnh về du lịch, logistics, công nghệ cao và kinh tế số - việc hỗ trợ người lao động tiếp cận những kỹ năng mới sẽ góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố trong tương lai.

Tôi cũng cho rằng, cần tận dụng nền tảng App Công đoàn Đà Nẵng để hình thành thư viện học tập số dành cho đoàn viên. Thông qua ứng dụng, người lao động có thể tiếp cận các khóa học trực tuyến, video hướng dẫn kỹ năng, tài liệu pháp luật lao động hoặc các chuyên đề nâng cao kiến thức nghề nghiệp vào bất kỳ thời gian nào phù hợp với điều kiện làm việc của mình.

Điều này đặc biệt phù hợp với những lao động làm việc theo ca kíp hoặc không có điều kiện tham gia các lớp học tập trung.

Một nội dung khác cần được quan tâm là xây dựng cơ chế khuyến khích học tập trong đoàn viên, người lao động. Các cấp Công đoàn có thể tổ chức các chương trình tôn vinh công nhân tự học, công nhân có sáng kiến cải tiến kỹ thuật hoặc những tấm gương không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn.

Khi việc học trở thành nhu cầu tự thân và được khuyến khích trong môi trường làm việc, chất lượng nguồn nhân lực sẽ từng bước được nâng cao.

Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm an toàn lao động từ cơ sở

An toàn, vệ sinh lao động luôn là một trong những nhiệm vụ quan trọng của tổ chức Công đoàn. Tuy nhiên, nhìn từ những con số về tai nạn lao động trên địa bàn thành phố Đà Nẵng thời gian qua, tôi cho rằng đã đến lúc cần thay đổi cách tiếp cận từ xử lý hậu quả sang chủ động phòng ngừa rủi ro ngay từ cơ sở.

Theo số liệu được công bố tại Lễ phát động Tháng hành động về an toàn, vệ sinh lao động và Tháng Công nhân năm 2026, trong năm 2025, toàn thành phố xảy ra 240 vụ tai nạn lao động, làm 252 người bị nạn, trong đó có 10 người tử vong và 38 người bị thương nặng. Đáng chú ý, có tới 147 vụ xuất phát từ lỗi của người lao động, chiếm hơn 61% tổng số vụ tai nạn. Trong đó, 90 vụ do vi phạm quy trình làm việc và 57 vụ do không sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân.

Những con số này cho thấy hệ thống văn bản quy định về an toàn lao động không thiếu, công tác tuyên truyền cũng đã được triển khai thường xuyên. Điều còn thiếu chính là khả năng phát hiện và ngăn chặn các nguy cơ mất an toàn trước khi tai nạn xảy ra.

Hiện nay, toàn thành phố có 3.689 an toàn vệ sinh viên tại 296 đơn vị. Trong khi đó, tại 855 cơ sở có yếu tố nguy hiểm, độc hại đang có hơn 218.000 lao động làm việc. Sự chênh lệch giữa quy mô lực lượng lao động và số lượng an toàn vệ sinh viên cho thấy yêu cầu cần tiếp tục mở rộng các kênh phát hiện, cảnh báo và phòng ngừa nguy cơ mất an toàn ngay từ cơ sở.

Từ thực tế đó, tôi đề xuất Liên đoàn Lao động thành phố nghiên cứu tích hợp trên App Công đoàn Đà Nẵng chức năng “Báo động nguy cơ mất an toàn lao động”.

Thông qua tính năng này, người lao động có thể nhanh chóng phản ánh các nguy cơ mất an toàn ngay tại nơi làm việc bằng điện thoại thông minh. Chỉ với vài thao tác đơn giản, công nhân có thể chụp ảnh hiện trường, gửi vị trí, phản ánh thiết bị hư hỏng, hệ thống điện không bảo đảm, giàn giáo mất an toàn, nguy cơ cháy nổ hoặc các điều kiện làm việc có khả năng dẫn đến tai nạn lao động.

Thông tin sau khi tiếp nhận sẽ được chuyển trực tiếp đến công đoàn để kịp thời kiểm tra, xử lý. Điểm khác biệt của mô hình này là biến mỗi người lao động thành một “tai mắt an toàn” tại nơi làm việc.

Nếu trước đây trách nhiệm giám sát chủ yếu thuộc về cán bộ quản lý hoặc an toàn vệ sinh viên thì nay hàng trăm nghìn công nhân lao động đều có thể tham gia phát hiện nguy cơ và góp phần bảo vệ chính mình cũng như đồng nghiệp.

Bên cạnh việc tiếp nhận phản ánh, hệ thống cũng có thể xây dựng cơ sở dữ liệu về các nguy cơ mất an toàn thường gặp theo từng ngành nghề. Những vụ việc được ghi nhận sẽ trở thành nguồn dữ liệu thực tiễn để các cấp Công đoàn, doanh nghiệp và cơ quan chức năng nhận diện những nhóm rủi ro phổ biến, từ đó có biện pháp phòng ngừa phù hợp.

Chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở

Trong bất kỳ tổ chức nào, con người luôn là yếu tố quyết định thành công của mọi chủ trương và chính sách. Đối với tổ chức Công đoàn cũng vậy, dù có nhiều chương trình hay, nhiều mô hình sáng tạo nhưng nếu không có đội ngũ cán bộ đủ năng lực, tâm huyết và bản lĩnh thì rất khó chuyển hóa thành những kết quả cụ thể trong thực tiễn.

Công đoàn thành phố tổ chức bồi dưỡng, hướng dẫn nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn.

Qua nhiều năm theo dõi hoạt động công đoàn tại Đà Nẵng, tôi nhận thấy một trong những khó khăn lớn hiện nay là phần lớn cán bộ công đoàn cơ sở đang hoạt động theo chế độ kiêm nhiệm.

Họ vừa thực hiện nhiệm vụ chuyên môn tại cơ quan, doanh nghiệp, vừa đảm nhận công tác công đoàn. Trong khi đó, yêu cầu đặt ra đối với cán bộ công đoàn ngày càng cao. Không chỉ tổ chức phong trào hay chăm lo đời sống đoàn viên, cán bộ công đoàn còn phải nắm vững pháp luật lao động, kỹ năng đối thoại, thương lượng tập thể, giải quyết tranh chấp, chuyển đổi số và nhiều lĩnh vực khác liên quan trực tiếp đến quyền lợi người lao động.

Có thể nói, yêu cầu ngày càng chuyên nghiệp nhưng điều kiện hoạt động lại chủ yếu dựa vào lực lượng kiêm nhiệm. Đây là thách thức không chỉ riêng Đà Nẵng mà là thực trạng chung của nhiều địa phương hiện nay.

Theo tôi, muốn đổi mới hoạt động Công đoàn một cách thực chất, trước hết phải bắt đầu từ việc xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn cơ sở chuyên nghiệp hơn, có đủ công cụ, kiến thức và kỹ năng để hoàn thành nhiệm vụ.

Trước hết, cần đổi mới công tác đào tạo cán bộ công đoàn theo hướng thực chất, sát với yêu cầu của từng loại hình cơ sở. Nội dung tập huấn không nên dàn trải mà tập trung vào những kỹ năng thiết yếu như đối thoại tại nơi làm việc, thương lượng tập thể, xử lý tình huống phát sinh trong quan hệ lao động, kỹ năng truyền thông, ứng dụng công nghệ số và kỹ năng nắm bắt tâm tư người lao động.

Theo tôi, Liên đoàn Lao động thành phố có thể nghiên cứu xây dựng mô hình “Học viện Công đoàn số” trên nền tảng trực tuyến. Đây sẽ là nơi cung cấp các khóa học ngắn hạn, tài liệu nghiệp vụ, video hướng dẫn và các chuyên đề thực tiễn để cán bộ công đoàn có thể học tập bất cứ lúc nào, phù hợp với điều kiện công tác kiêm nhiệm.

Bên cạnh đó, cần hình thành “Ngân hàng tình huống công đoàn” dùng chung cho toàn hệ thống. Trong thực tế, nhiều cán bộ công đoàn cơ sở gặp khó khăn khi xử lý các vụ việc liên quan đến tranh chấp lao động, nợ bảo hiểm xã hội, tai nạn lao động hoặc những tình huống phát sinh trong doanh nghiệp. Nếu có một kho dữ liệu tập hợp các tình huống điển hình, cách xử lý và kinh nghiệm thực tiễn, cán bộ công đoàn sẽ có thêm cơ sở để tham khảo và vận dụng.

Một giải pháp khác cần được quan tâm là xây dựng mạng lưới cố vấn nghiệp vụ giữa các cấp công đoàn. Những cán bộ có kinh nghiệm lâu năm, những chuyên gia pháp luật lao động hoặc cán bộ công đoàn tiêu biểu có thể tham gia hỗ trợ, tư vấn cho cán bộ cơ sở khi cần thiết. Đây cũng là cách để lan tỏa kinh nghiệm và nâng cao chất lượng hoạt động trong toàn hệ thống.