Cán bộ công đoàn và những câu chuyện “hút thuốc lá thụ động”

Câu chuyện gia đình - nỗi đau từ khói thuốc

Không chỉ dừng lại ở lý thuyết, bà Phạm Thanh Thủy - Phó Chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam kể lại câu chuyện chính gia đình mình: “Tôi có người em trai út là kiến trúc sư, nghiện thuốc lá do đặc thù nghề nghiệp cần sự tập trung cao. Hai đứa con của em tôi thường xuyên gặp vấn đề bệnh lý về hô hấp. Mẹ tôi cũng bị viêm phổi, viêm họng mãn tính do hút thuốc thụ động. Đến khi em trai tôi đi khám sức khỏe, phát hiện có khối u ở phổi, cả gia đình rơi vào khủng hoảng. Dù kết quả cuối cùng khả quan hơn dự đoán ban đầu, nhưng quãng thời gian đó là nỗi ám ảnh tinh thần rất lớn. Đó là kỷ niệm tôi không muốn tái diễn”.

Bà Phạm Thanh Thủy - Phó Chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam. Ảnh: TC

Câu chuyện của bà Phạm Thanh Thủy là minh chứng rõ nét: tác hại của thuốc lá không chỉ là vấn đề y tế, mà còn là gánh nặng tinh thần, kinh tế và xã hội. Hút thuốc lá không chỉ ảnh hưởng đến người hút thuốc mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe của người thân hút thuốc thụ động, khiến gia đình căng thẳng, con cái chịu thiệt thòi, cha mẹ lo lắng, và tương lai của cả một thế hệ có nguy cơ về sức khỏe.

Theo ông Vũ Mạnh Tiêm - nguyên Phó Trưởng ban Tuyên giáo Tổng LĐLĐ Việt Nam, Việt Nam hiện có hơn 15 triệu nam giới hút thuốc lá. Đáng lo ngại hơn, có tới 40% dân số bị ảnh hưởng bởi nạn hút thuốc lá thụ động. Trong khói thuốc lá có hàng trăm chất độc, nhiều chất gây ung thư, ảnh hưởng đến sức khỏe sinh sản. Phụ nữ mang thai hít phải khói thuốc dễ sinh con thiếu cân, suy dinh dưỡng. Thực sự, khói thuốc lá đang gây nhiều hệ lụy, mà Việt Nam cũng như nhiều quốc gia đang gánh chịu.

Ông Tiêm cũng cảnh báo: “Khói thuốc lá thụ động còn nguy hiểm hơn cả hút trực tiếp. Khói có thể khuếch tán, lơ lửng tới 8 - 9m, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến cơ quan hô hấp, mắt và làm tăng nguy cơ bệnh tật”.

Thực tế, đã có nhiều trường hợp người thân của người hút thuốc mắc bệnh nặng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách: phải có hành động quyết liệt hơn từ cả cộng đồng để bảo vệ những người hút thuốc thụ động.

Tác hại của hút thuốc lá thụ động đến trẻ nhỏ. Ảnh: AI

Công đoàn - tiên phong xây dựng môi trường không khói thuốc

Bà Phạm Thanh Thủy - Phó Chủ tịch Công đoàn Y tế Việt Nam nhấn mạnh: “Việc hút thuốc lá không chỉ tác hại cho cá nhân người hút, mà còn tác hại cho những người xung quanh. Trong khuôn viên, hành lang tại môi trường công sở là môi trường yêu cầu không được hút thuốc. Về mặt quy định pháp luật phải tuân thủ. Nếu chúng ta có yêu cầu, người hút thuốc phải tuân thủ việc ra khỏi khuôn viên làm việc để hút thuốc”.

Theo bà Phạm Thanh Thủy, bản thân những người hút thuốc lá đều hiểu rõ tác hại, nhưng do thuốc lá là chất gây nghiện mạnh, việc từ bỏ là vô cùng khó khăn. Điều đáng lo ngại hơn là những người hít phải khói thuốc thụ động cũng chịu tổn thương trực tiếp về sức khỏe, từ “hơi thuốc đầu tiên”. Trong hồ sơ bệnh án, khi khai thác bệnh sử, chỉ cần có yếu tố tiếp xúc với khói thuốc, bác sĩ phải kê đơn điều trị ngay cả với những bệnh nhân tưởng chừng mới ở giai đoạn có thể điều chỉnh lối sống.

Đoàn viên, người lao động ngành Y tế tham gia Lễ mít tinh hưởng ứng Tuần lễ Quốc gia không thuốc lá. Ảnh: CĐYTVN

“Nôm na có thể nói rằng, thuốc lá - kể cả hút thụ động - đã gây tổn thương ngay từ đầu và người xung quanh phải "chịu trận", bà Thủy nói.

Nhận thức rõ hiểm họa đó, tổ chức Công đoàn đã triển khai nhiều biện pháp thiết thực. Trong ngành Y tế, các bệnh viện đã xây dựng mô hình “bệnh viện không khói thuốc”. Cùng với đó là việc thành lập các phòng tư vấn cai nghiện thuốc lá - một dự án do Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá phối hợp với các bệnh viện triển khai.

Bà Phạm Thanh Thủy cho biết: “Mỗi cán bộ y tế đều tham gia xây dựng phòng tư vấn cai nghiện thuốc lá, tuyên truyền đến đoàn viên, người lao động. Khi xây dựng môi trường làm việc an toàn, phòng chống bệnh nghề nghiệp, chúng tôi luôn gắn liền với môi trường không khói thuốc. Trong tiêu chí thi đua, nhiều công đoàn cơ sở đã áp dụng biện pháp sáng tạo: cử tổ nữ công theo sát, nhắc nhở, động viên các đoàn viên nam cai thuốc”.

Tuy nhiên, bà cũng thừa nhận rằng việc duy trì một bệnh viện hoàn toàn không khói thuốc vẫn rất vất vả, bởi “hiện tượng đầu mẩu thuốc lá trong bệnh viện vẫn tồn tại”.

Hành lang pháp luật và thực tiễn triển khai

Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã quy định rõ: cấm hút thuốc tại nơi công cộng, xử phạt 500.000 đồng với cá nhân hút không đúng nơi, thậm chí phạt tới 3 - 5 triệu đồng với tập thể vi phạm. Tuy nhiên, ông Vũ Mạnh Tiêm thẳng thắn nhìn nhận: “Luật định là vậy, nhưng khó khăn ở chỗ ai đi xử phạt? Không giống công an giao thông, cơ quan, đơn vị không có thẩm quyền xử phạt, chỉ có thể tuyên truyền, vận động. Do đó, cần có cả hệ thống chính trị cùng tham gia, từng bước đưa thuốc lá ra khỏi đời sống cộng đồng”.

Hình ảnh tuyên truyền bệnh viện không khói thuốc lá. Ảnh: CĐYTVN

Như vậy, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá không thể chỉ dựa vào một vài biện pháp hành chính. Nó đòi hỏi sự phối hợp liên ngành, sự vào cuộc của công đoàn, của gia đình và sự tự giác từ chính người hút thuốc.

Một thông điệp quan trọng được các cán bộ công đoàn nhấn mạnh là khơi gợi trách nhiệm của người cha, người chồng, người lao động đối với gia đình và cộng đồng.

“Nếu chỉ tuyên truyền cho người hút thuốc lá thì họ rất khó bỏ. Nhưng khi chính con cái, vợ, cha mẹ lên tiếng, người hút sẽ cảm thấy trách nhiệm lớn hơn. Sức mạnh của nạn nhân thụ động cũng là động lực buộc người hút thuốc phải cai nghiện.

Trong thời đại số, công tác truyền thông càng cần đổi mới. Việc tận dụng mạng xã hội, các nền tảng trực tuyến, xu hướng “hot trend” để đưa thông tin về tác hại của thuốc lá sẽ giúp thông điệp lan tỏa mạnh mẽ hơn, thay vì chỉ phụ thuộc vào báo chí chính thống" - bà Phạm Thanh Thủy chia sẻ.

Những câu chuyện từ cán bộ công đoàn cho thấy, hút thuốc lá thụ động không chỉ là vấn đề sức khỏe, mà còn là vấn đề đạo đức, trách nhiệm xã hội. Bảo vệ bản thân và những người xung quanh khỏi khói thuốc là hành động thiết thực, nhân văn. Công đoàn, với vai trò là tổ chức đại diện của người lao động, đang và sẽ tiếp tục là lực lượng tiên phong trong công tác này - góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, lành mạnh, và một cộng đồng không khói thuốc.