Chính sách an sinh xã hội dịp Tết: “Phép thử” quản trị và sứ mệnh xác lập quyền con người
Chính sách an sinh xã hội dịp Tết hiện nay không dừng lại ở những túi quà hỗ trợ mang tính thời điểm, mà đã trở thành một thước đo quan trọng về năng lực điều tiết và quản trị quốc gia trong kỷ nguyên số. Đây là nơi quyền an sinh của người dân cần được xác lập làm trọng tâm bền vững cho sự phát triển.
| Hiện thực hóa chủ trương xuyên suốt của Đảng về việc "không để ai bị bỏ lại phía sau", hệ thống chính trị từ Mặt trận Tổ quốc đến các tổ chức đoàn thể đang quyết liệt chuyển dịch từ tư duy "hỗ trợ thụ động" sang "quản trị an sinh chủ động". An sinh xã hội dịp Tết không còn là những chiến dịch mang tính thời điểm hay các gói hỗ trợ dựa trên tư duy trợ cấp một chiều, mà đã trở thành một chiến lược quản trị quốc gia bền vững, khoa học và nhân văn. |
Việc chuyển dịch từ tư duy "hỗ trợ dựa trên sự tự nguyện hoặc nhân đạo" sang "xác lập quyền an sinh" có ý nghĩa sống còn đối với việc khẳng định vị thế của người lao động. Tôi nhận thấy sự chuyển dịch này đánh dấu một bước trưởng thành vượt bậc về tư duy quản trị quốc gia.
Khi an sinh xã hội không còn được nhìn nhận như một hành động thiện chí mang tính phong trào, mà được xác lập như một quyền cơ bản của công dân, thì mối quan hệ giữa Nhà nước và người lao động cũng thay đổi về chất.
 |
| Đồng chí Nguyễn Đình Khang, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam tặng vé máy bay cho người lao động tại Chương trình "Chợ Tết Công đoàn – Xuân 2026", do Tổng LĐLĐ Việt Nam phối hợp với LĐLĐ TP. HCM tổ chức ngày 31.1 tại Cung Văn hóa Lao động TPHCM. Ảnh: Hoàng Triều |
Chuyển tư duy "cứu trợ" sang "quyền được bảo đảm"
Trong mô hình cũ, người lao động thường ở tâm thế của người "được giúp", nhận về sự hỗ trợ dựa trên lòng hảo tâm của cộng đồng hoặc các đợt vận động ngắn hạn. Nhưng trong tư duy quản trị hiện đại, họ ở vị thế "được bảo đảm".
Sự thay đổi này mang lại giá trị tinh thần vô cùng lớn lao, bởi nó củng cố lòng tự trọng, cảm giác được tôn trọng và được thừa nhận của mỗi cá nhân trong xã hội. Một con người cảm thấy mình có quyền được bảo vệ sẽ có tâm thế tự tin hơn để cống hiến và sáng tạo.
Trong kỷ nguyên số, khi dữ liệu dân cư, việc làm, bảo hiểm và trợ giúp xã hội ngày càng được liên thông chặt chẽ, việc xác lập quyền an sinh còn tạo ra nền tảng cho một hệ thống hỗ trợ minh bạch, kịp thời và công bằng hơn.
Người lao động biết rằng khi gặp bất kỳ biến cố nào – dù là mất việc làm, giảm thu nhập, hay các rủi ro từ thiên tai, dịch bệnh – họ luôn có một "lưới an toàn" thể chế vững chãi phía sau.
Minh chứng rõ nét cho sự tinh tế này chính là mô hình "Chợ Tết trực tuyến". Mô hình này cho phép người dân tự chọn nhu yếu phẩm thay vì nhận những túi quà rập khuôn. Khi chuyển sang mô hình tự lựa chọn, an sinh không chỉ dừng lại ở việc trao đi giá trị vật chất mà là trao quyền lựa chọn.
Quyền lựa chọn gắn liền với nhân phẩm, với cảm giác làm chủ cuộc sống, ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn nhất. Một cái Tết đủ đầy không chỉ đo bằng giá trị vật chất của món quà, mà còn bằng cảm giác được lựa chọn, được lắng nghe và được đối xử bình đẳng trong dòng chảy chính sách của quốc gia. Chính cảm giác được bảo đảm đó là nguồn nhựa sống nuôi dưỡng niềm tin xã hội.
Một xã hội mà người dân tin rằng mình không bị bỏ lại phía sau sẽ ổn định hơn, ít xung đột tiềm ẩn hơn và sẵn sàng đồng hành với các chính sách phát triển dài hạn của đất nước.
Chuyển từ "cứu trợ" sang "quyền an sinh" thực chất là chuyển từ quản lý rủi ro sang quản trị phát triển con người – nền tảng cốt lõi cho sự bền vững quốc gia.
Nhận diện khoảng trống và nhiệm vụ vì niềm tin xã hội
Chúng ta đang sống trong một giai đoạn chuyển đổi nhanh chóng của thị trường lao động. Sự xuất hiện của các diện đối tượng mới như lao động tự do, lao động trên các nền tảng số và nhóm công nhân mất việc do đứt gãy chuỗi cung ứng đang làm thay đổi sâu sắc cấu trúc xã hội lao động. Đây là những nhóm đối tượng dễ bị tổn thương nhất, nhưng lại thường nằm ngoài "vòng phủ sóng" của các chính sách an sinh truyền thống.
 |
| Lãnh đạo Tổng LĐLĐ Việt Nam và lãnh đạo Thành ủy TP. HCM tham quan Chương trình "Chợ Tết Công đoàn – Xuân 2026". Ảnh: Hoàng Triều |
Nếu hệ thống an sinh không kịp thời nhận diện và bao phủ các nhóm này, khoảng trống bảo vệ sẽ ngày càng lớn, dẫn đến những hệ lụy khôn lường. Hệ lụy đầu tiên là khó khăn kinh tế trực tiếp trong dịp Tết – thời điểm mà chi tiêu tăng cao và nhu cầu đoàn tụ gia đình trở nên bức thiết. Tuy nhiên, điều đáng lo ngại hơn cả là tác động tâm lý kéo dài sau Tết.
Khi một bộ phận người lao động cảm thấy mình đứng ngoài mạng lưới bảo vệ xã hội, họ dễ rơi vào trạng thái bất an, lo âu và mặc cảm bị bỏ rơi. Cảm xúc ấy, nếu không được xoa dịu và giải quyết, sẽ tích tụ và chuyển hóa thành sự mất niềm tin vào chính sách, thậm chí là nghi ngờ sự công bằng xã hội.
Ở bình diện rộng lớn hơn, điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự gắn kết cộng đồng, làm suy yếu nền tảng đồng thuận xã hội – vốn là yếu tố then chốt để duy trì sự ổn định và phát triển.
Về mặt trật tự, những khó khăn kéo dài không được giải quyết kịp thời có thể làm gia tăng nguy cơ phát sinh các hành vi tiêu cực, tệ nạn hoặc các xung đột cục bộ. Nhưng sâu xa nhất, đó là sự rạn nứt trong cảm nhận: “Xã hội này có chỗ cho mình hay không?”.
Chính vì vậy, việc cập nhật dữ liệu dân cư, mở rộng các chính sách linh hoạt cho lao động phi chính thức không chỉ đơn thuần là các giải pháp kinh tế - xã hội ngắn hạn để "vượt qua mùa Tết"; đây phải được coi là một nhiệm vụ chiến lược để bảo vệ sự ổn định và niềm tin xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Chúng ta cần một hệ thống an sinh xã hội đủ nhạy bén để không bỏ sót bất kỳ ai, đủ linh hoạt để đáp ứng đa dạng nhu cầu và đủ vững chắc để làm bệ đỡ cho người dân trước mọi biến động. An sinh xã hội dịp Tết, khi được thực hiện đúng với tinh thần "xác lập quyền", sẽ trở thành một thông điệp mạnh mẽ về sự đoàn kết và cam kết của Nhà nước đối với Nhân dân.
Đó không chỉ là câu chuyện của những món quà, mà là câu chuyện về một quốc gia đang tự tin tiến vào kỷ nguyên số với một nền tảng nhân văn bền vững, nơi niềm tin và nhân phẩm của mỗi công dân luôn được đặt ở vị trí trung tâm của mọi sự phát triển.
Giá trị cốt lõi của sự sẻ chia chỉ có thể lan tỏa trọn vẹn khi mỗi người lao động, dù ở vị trí nào, đều cảm thấy mình được bảo vệ, được tôn trọng và được sẻ chia trong một cộng đồng đầy trách nhiệm và tình thương. Đó chính là mục tiêu cao cả nhất của chính sách an sinh mà chúng ta đang nỗ lực xây dựng.
Đọc nhiều
Liên quan
Tin mới hơn
Đền ơn đáp nghĩa và trách nhiệm của toàn dân đối với người có công với cách mạng
Đền ơn đáp nghĩa, phát huy trách nhiệm toàn dân đối với người có công với cách mạng không chỉ là đạo lý truyền thống, mà còn là mạch nguồn nuôi dưỡng lòng yêu nước, trân trọng lịch sử. Sự chăm lo ấy lan tỏa giá trị nhân văn, góp phần giáo dục thế hệ hôm nay, kết nối quá khứ với hiện tại và tương lai, làm bền chặt hơn nghĩa tình dân tộc.
Chính sách của nhà nước về công tác an toàn, vệ sinh lao động
Công tác an toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) được Đảng ta đặc biệt quan tâm nhằm bảo vệ quyền lợi, sức khỏe, tính mạng của người lao động trong chiến lược phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Chính sách ưu đãi người có công: Thành tựu và định hướng phát triển trong giai đoạn mới
Ưu đãi người có công với cách mạng là một chính sách lớn của Đảng và Nhà nước ta, đó là sự đãi ngộ đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với người có công, là trách nhiệm và là sự tri ân, tôn vinh những cống hiến của người có công đối với đất nước.
Tin tức khác
Giáo dục lý tưởng, đạo đức cho học sinh tiểu học trong kỷ nguyên số: Nền móng cho tương lai bền vững
Trong làn sóng của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, không gian mạng đang dần trở thành một phần không thể tách rời của đời sống xã hội. Đối với học sinh tiểu học - lứa tuổi đang trong giai đoạn hình thành nhân cách - internet không chỉ là công cụ học tập mà còn là môi trường tác động trực tiếp đến nhận thức, hành vi và lối sống.
Kinh nghiệm xây dựng khối đại đoàn kết từ một tổ dân phố
Giữa nhịp sống sôi động của các khu đô thị mới ở Hà Nội - nơi hội tụ cư dân từ nhiều vùng miền, ngành nghề và cả quốc tịch khác nhau, câu chuyện xây dựng sự gắn kết cộng đồng không còn là điều tự nhiên mà đòi hỏi những cách làm bài bản, linh hoạt và giàu tính nhân văn. Tổ dân phố số 16, phường Tây Mỗ dù mới thành lập chưa lâu đã từng bước tạo dựng một cộng đồng đoàn kết, đồng thuận và giàu sức sống. Từ việc tổ chức các chi hội, phát huy vai trò của từng lực lượng đến khơi dậy tinh thần trách nhiệm của mỗi người dân, nơi đây đang trở thành một minh chứng sinh động cho việc xây dựng khối đại đoàn kết vững chắc ngay từ cơ sở - nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững của đô thị hiện đại.
Mì chay 5K Phước Xuyên: Cách làm hay từ một cán bộ gắn bó với cơ sở
Từ một cán bộ công đoàn từng gắn bó với công tác dân số, bà Trần Thị Thy tiếp tục phát huy vai trò hạt nhân tại khu dân cư khi cùng người dân Phước Xuyên xây dựng và duy trì mô hình Mì chay 5K. Không chỉ là những bữa ăn giá rẻ, mô hình đã trở thành điểm tựa sẻ chia, lan tỏa tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.
Khởi nghiệp thanh niên: Điểm nghẽn từ năng lực đến hệ sinh thái
Khởi nghiệp đang trở thành xu hướng nổi bật trong thanh niên Việt Nam, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng. Tuy nhiên, phía sau làn sóng đó vẫn tồn tại nhiều rào cản từ vốn, kỹ năng, kinh nghiệm đến môi trường hỗ trợ và tâm lý xã hội, khiến không ít ý tưởng phải dừng lại ngay từ giai đoạn khởi đầu. Việc nhận diện đầy đủ các “điểm nghẽn” này là điều kiện quan trọng để thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển bền vững.
Từ bông gạo rừng đến giấc ngủ êm: Hành trình khởi nghiệp của cô giáo trẻ nơi rẻo cao
Giữa những triền núi Tây Bắc, nơi những cây bông gạo đỏ rực mỗi mùa xuân, một dự án khởi nghiệp mộc mạc nhưng giàu giá trị văn hóa đang từng bước mang lại sinh kế cho người dân địa phương. Đó là dự án “Sản xuất đệm bông gạo truyền thống” của chị Bùi Lê Lệ Quyên, giáo viên Trường PTDT Nội trú THCS – THPT Thuận Châu (tỉnh Sơn La) cùng hai học sinh tại trường.
Đào tạo nghề cho thanh niên: Gỡ nút thắt để từ “học nghề” đến “lập nghiệp”
Trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế xanh và thị trường lao động biến động nhanh, đào tạo nghề được kỳ vọng là “cầu nối” đưa lao động trẻ vào việc làm bền vững. Không chỉ dừng ở mục tiêu có việc làm, đào tạo nghề ngày nay còn hướng tới trang bị năng lực để thanh niên khởi nghiệp, tự tạo việc làm và lập nghiệp lâu dài.