Công tác an toàn, vệ sinh lao động cần thực chất và hiệu quả hơn

Tai nạn lao động gia tăng vào các dịp cuối năm, đầu năm mới

Thực tế, trong quá trình đi kiểm tra đột xuất về công tác an toàn, vệ sinh lao động tại các doanh nghiệp, đơn vị thi công xây dựng công trình hay trong các nhà xưởng sản xuất, chúng tôi thấy nhiều nơi treo khẩu hiệu, băng rôn rất đẹp mắt, kèm theo hình ảnh về công tác an toàn vệ sinh lao động thế nhưng bên trong công trường, xưởng sản xuất có rất nhiều hành vi vi phạm có nguy cơ cao xảy ra tai nạn lao động, như: công nhân không sử dụng trang thiết bị bảo hộ lao động; đi dép lê, không đội nón cứng bảo hộ; sử dụng thiết bị hàn điện, hàn sắt nhưng không sử dụng mắt kính bảo hộ, găng tay; làm việc trên giàn giáo cao, làm việc trên sông nước, trên cao nhưng không có dây treo an toàn.

Khi được hỏi vì sao anh/chị không sử dụng trang thiết bị bảo hộ, nhiều người nói do không quen hoặc khó chịu, quá nóng khi sử dụng đồ bảo hộ cá nhân. Có người đáp làm việc quen rồi, có kinh nghiệm nên chắc không sao đâu...

Đặc biệt trong những tháng cuối năm (hoặc sau kỳ nghỉ Tết âm lịch kéo dài) có rất nhiều công trình, nhà xưởng sản xuất làm việc thi công xuyên Tết, xuyên đêm, làm ca 3, ca 4… cho kịp tiến độ, bàn giao công trình cho chủ đầu tư, do đó nguy cơ tai nạn lao động xảy ra nhiều càng hơn nếu đơn vị thi công, các doanh nghiệp, nhà xưởng sản xuất và cả người lao động lơ là, chủ quan hoặc chỉ hô hào suông các khẩu hiệu mà không đi vào thực chất, hiệu quả và bài bản về công tác an toàn vệ sinh lao động.

Chưa có một con số thống kê cụ thể nhưng thực tiễn đã cho thấy đã có không ít các vụ tai nạn lao động gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thường xảy ra và gia tăng vào các dịp cuối năm, gần Tết hoặc bước vào đầu năm mới bởi do áp lực công việc, do tăng ca, thời tiết thay đổi (nắng nóng, mưa bão), người lao động mệt mỏi, chủ quan và các doanh nghiệp đẩy nhanh tiến độ sản xuất, dẫn đến môi trường làm việc căng thẳng hơn.

Các lĩnh vực như xây dựng, cơ khí, dệt may, khai thác khoáng sản hay tại các địa bàn như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội… thường ghi nhận nhiều vụ tai nạn, gây thiệt hại lớn về vật chất và con người.

Ngoài ra tâm lý của cả người lao động và doanh nghiệp còn xuề xòa, còn “hơi hướng” Tết với quan điểm “3 ngày Tết, bảy ngày xuân”, “Tháng giêng là tháng ăn chơi”, hoặc nôn nóng về quê mà lơ là trong lao động sản xuất, trong thi công, vận hành máy móc, thiết bị hoặc bỏ qua các bước quy trình cho kịp thời gian, tiến độ…Tai nạn lao động xảy ra cũng là điều dể hiểu.

Thực tiễn có không ít các vụ tai nạn lao động gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng xảy ra vào các dịp cuối năm, gần Tết hoặc vào đầu năm mới khi tâm lý của cả người lao động và doanh nghiệp còn xuề xòa, còn “hơi hướng” Tết với quan điểm “3 ngày Tết, bảy ngày xuân”, “Tháng giêng là tháng ăn chơi”, hoặc nôn nóng về quê mà lơ là trong lao động sản xuất, trong thi công, vận hành máy móc, thiết bị hoặc bỏ qua các bước quy trình cho kịp thời gian, tiến độ…

Ưu tiên nhiều hơn cho công tác an toàn, vệ sinh lao động

Cách đây hơn chục năm trước trong một lần tham dự một lớp nghiệp vụ về an toàn lao động tại TP. Hồ Chí Minh tổ chức, có một câu chuyện thực tế và cũng là bài học đúng nghĩa liên quan đến công tác an toàn lao động được nêu ra trong Hội thảo mà bản thân mỗi người lao động cần phải nắm biết và học hỏi.

Trong một buổi làm việc có hai kỹ sư, một kỹ sư là người Hàn Quốc và một kỹ sư là người Việt Nam cùng làm việc tại một xưởng sản xuất. Khi đang tiến hành kiểm tra, bảo dưỡng và sửa chữa thiết bị là nồi hơi thì bất ngờ nồi hơi bị xì và có nhiều nguy cơ phát nổ. Cả hai kỹ sư đều bỏ chạy. Kỹ sư người Nhật chạy được khoảng gần 10 mét thì anh nằm sát xuống mặt đất trong xưởng và nhanh chóng lấy hay ôm đầu, còn kỹ sư là người Việt Nam cũng chạy nhưng sau đó anh đứng lấp ló sau một bức tường trong xưởng để cố quan sát, nhìn xem có chắt nồi hơi nổ không và nồi hơn bất ngờ phát nổ, những mảnh văng áp lức khiến người kỹ sư Việt Nam đứng ngó bị thương rất nặng, trong khi đó kỹ sư người Nhật nhờ hiểu biết và có kỹ năng (nằm sát xuống mặt đất và ôm đầu) nên không có gì nghiêm trọng.

Điều đó đã chứng minh và cho thấy kỹ năng cũng như sự hiểu biết trong công tác an toàn, vệ sinh lao động của người lao động Việt Nam hiện nay vẫn còn chưa cao, thậm chí là còn thiếu và yếu.

Công nhân, người lao động trong các doanh nghiệp của ta vẫn chưa biết cách đòi hỏi, yêu cầu chủ doanh nghiệp phải đáp ứng, thực hiện đầy đủ, bài bản về công tác an toàn, vệ sinh lao động cũng như kỹ năng trong việc bảo vệ sức khỏe, tính mạng của chính mình.

Có một điều đáng mừng là trong những năm qua, tai nạn lao động đã được kiềm chế và kéo giảm ở mức thấp nhất do chúng ta thực hiện đầy đủ các giải pháp, biện pháp đồng bộ, ý thức chấp pháp của các đơn vị, doanh nghiệp được nâng cao nhiều hơn, đặc biệt là các quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động đã từng bước đi vào đời sống, đi vào trong các hoạt động sản xuất kinh doanh, thi công xây dựng công trình tại các doanh nghiệp, trong đó có các biện pháp giám sát, kiểm tra chặt chẽ từ các cơ quan quản lý nhà nước về an toàn, vệ sinh lao động. Rất cần tiếp tục phát huy.

“An toàn là bạn, tai nạn là thù” hay “Sản xuất phải an toàn, An toàn để sản xuất”, thiết nghĩ để nghĩ câu khẩu hiệu nêu trên thực chất và có hiệu quả hơn, không ai khác chính doanh nghiệp, đơn vị sản xuất kinh doanh cần phải tiếp tục thực hiện thực chất và bài bản.

Để thực hiện được điều đó doanh nghiệp cần phải quán triệt và xem trọng công tác an toàn, vệ sinh lao động nhiều hơn. Có thể nói, trong hoạt động sản xuất kinh doanh, ngoài yếu tố doanh thu, lợi nhuận, việc cần xem trọng và đầu tư, ưu tiên nhiều hơn cho công tác an toàn, vệ sinh lao động cũng là điều nên làm và cần hướng tới. Chú trọng đầu tư trang thiết bị, máy móc hiện đại, dần thay thế cho con người ở những bộ phận, vị trí làm việc có nhiều nguy cơ cao xảy ra tai nạn lao động. Chú trọng thực hiện và xây dựng đầy đủ các biện pháp an toàn, vệ sinh lao động trong hoạt động sản xuất kinh doanh, trong thi công theo quy định của luật.

Triển khai công tác đào tạo, huấn luyện an toàn, vệ sinh lao động cho đội ngũ kỹ sư, công nhân một cách bài bản, thực chất đúng quy định nhằm để nâng cao ý thức cũng như sự hiểu biết, kỹ năng trong công tác an toàn lao động. Trang bị đầy đủ các thiết bị bảo hộ lao động cá nhân. Ban hành các nội quy, quy định đầy đủ, rõ ràng và minh bạch tại nơi làm việc, tại nơi thi công. Thưởng phạt kỷ luật rõ ràng. Đây cũng là công tác, là việc phải làm nhằm để phòng ngừa, ngăn chặn tai nạn lao động xảy ra.

Bởi lẽ, khi tai nạn lao động xảy ra ngoài những thiệt hại về tiền bạc, tài sản, vật chất và nhân mạng con người thì chính chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp và những người liên quan, liên đới còn phải chịu nhiều trách nhiệm khác như trách nhiệm hành chính, trách nhiệm bồi thường thiệt hại do tai nạn lao động xảy ra cho nạn nhân và cho thân nhân người bị nạn, thậm chí đó còn là trách nhiệm hình sự nếu hậu quả của vụ tai nạn nghiêm trọng, do chủ quan…

* Bài đăng trên Kỳ An toàn vệ sinh lao động, số 362, tháng 12.2025.