Xây dựng văn hóa an toàn lao động: Từ phong trào đến giá trị cốt lõi của doanh nghiệp

Công đoàn thúc đẩy xây dựng văn hóa an toàn lao động tại nơi làm việc giai đoạn 2025 - 2030

Nhằm nâng cao hiệu quả công tác an toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ), bảo vệ sức khỏe và tính mạng người lao động, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã ban hành Đề án “Công đoàn thúc đẩy xây dựng văn hóa an toàn lao động tại nơi làm việc giai đoạn 2025 - 2030”.

Đây là bước cụ thể hóa chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo của chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể Trung ương lần thứ Nhất, nhiệm kỳ 2025-2030; Chỉ thị số 31-CT/TW ngày 19/3/2024 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác an toàn, vệ sinh lao động trong tình hình mới, đồng thời khẳng định vai trò của tổ chức Công đoàn trong việc đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc an toàn, bền vững.

Đồng chí Nguyễn Anh Tuấn - Uỷ viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Chủ tịch Tổng LĐLĐ Việt Nam nghe giới thiệu về tiến độ thực hiện Dự án thuộc Trung tâm Điện lực Quảng Trạch - nơi có yêu cầu nghiêm ngặt về đảm bảo an toàn lao động. Ảnh: Trường Sơn

Đề án xác định mục tiêu đưa việc bảo đảm ATVSLĐ trở thành nhu cầu tự thân, là ưu tiên hàng đầu tại nơi làm việc; hình thành nhận thức, thói quen và hành động chủ động của cả người sử dụng lao động và người lao động trong phòng ngừa tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp. Qua đó góp phần cải thiện điều kiện làm việc, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Trong giai đoạn 2025 - 2027, 100% LĐLĐ tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương và Công đoàn Tổng công ty trực thuộc Tổng Liên đoàn sẽ ban hành kế hoạch triển khai Đề án, đồng thời đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền về văn hóa an toàn lao động. Ít nhất 70% cán bộ công đoàn làm công tác ATVSLĐ và 50% an toàn vệ sinh viên được tập huấn kiến thức, kỹ năng liên quan. Đến giai đoạn 2028 - 2030, mục tiêu là 100% công đoàn cơ sở tổ chức tuyên truyền về văn hóa an toàn lao động; 100% cán bộ công đoàn phụ trách ATVSLĐ và ít nhất 80% an toàn vệ sinh viên được đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn.

Để đạt được các mục tiêu trên, Đề án tập trung vào các nhóm giải pháp trọng tâm như: tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức; khảo sát, đánh giá và xây dựng mô hình doanh nghiệp văn hóa an toàn lao động; nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ công đoàn và mạng lưới an toàn vệ sinh viên; đẩy mạnh đối thoại, thương lượng tập thể về ATVSLĐ; tham gia xây dựng, giám sát việc thực hiện chính sách, pháp luật và bảo đảm nguồn lực tài chính cho quá trình triển khai.

Đồng chí Tống Văn Băng - Trưởng Ban Quan hệ lao động, Tổng LĐLĐ Việt Nam phát biểu tại Hội nghị triển khai Đề án tại Hà Nội. Ảnh: ThC

Với cách tiếp cận chuyển từ phong trào sang hành động thực chất, Đề án kỳ vọng tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ trong xây dựng văn hóa an toàn lao động, góp phần xây dựng môi trường làm việc an toàn, văn minh và phát triển bền vững cho người lao động và doanh nghiệp.

An toàn lao động phải là quyền lợi đầu tiên của người lao động

Trong khuôn khổ Tháng Công nhân và Tháng hành động về ATVSLĐ năm 2026, Tổng LĐLĐ Việt Nam đã tổ chức hội nghị triển khai Đề án tới các cấp công đoàn.

Đồng chí Tống Văn Băng - Trưởng ban Quan hệ lao động, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhấn mạnh, việc triển khai Đề án phải bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với đặc thù từng loại hình doanh nghiệp, từng ngành nghề sản xuất, đồng thời bám sát các quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động và chủ trương của Đảng, Nhà nước.

Theo Ban Quan hệ lao động, thực tiễn cho thấy công tác ATVSLĐ ở nhiều nơi vẫn chưa đáp ứng yêu cầu. Tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp vẫn xảy ra với số lượng lớn, gây thiệt hại về con người, kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực.

Trong bối cảnh đó, tổ chức Công đoàn không chỉ thực hiện chức năng đại diện, chăm lo, bảo vệ quyền lợi người lao động mà còn phải trở thành lực lượng nòng cốt trong vận động, giám sát và thúc đẩy xây dựng văn hóa an toàn lao động tại nơi làm việc.

Quan điểm xuyên suốt của Đề án là bảo đảm quyền được làm việc trong điều kiện an toàn của người lao động; chuyển mạnh từ các hoạt động mang tính phong trào sang những hành động cụ thể, tạo ra kết quả thực chất và đo đếm được.

Điểm mới của Đề án là lấy người lao động làm trung tâm trong toàn bộ quá trình xây dựng văn hóa an toàn lao động.

Đại diện LĐLĐ các tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương và tương đương, Công đoàn tập đoàn, tổng công ty trực thuộc Tổng Liên đoàn. Ảnh: ThC

Ngoài công tác tuyên truyền, đào tạo và nâng cao nhận thức, Đề án đặc biệt nhấn mạnh vai trò của đối thoại, thương lượng tập thể nhằm cải thiện điều kiện làm việc, thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi, bữa ăn ca và các chế độ phúc lợi liên quan đến sức khỏe, an toàn của người lao động.

Thay đổi tư duy: Văn hóa an toàn không chỉ là khẩu hiệu

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là yêu cầu thay đổi tư duy trong triển khai công tác ATVSLĐ.

Đại diện Ban Quan hệ lao động LĐLĐ thành phố Hải Phòng cho rằng, khi nói đến chăm lo người lao động, trước hết phải nói đến sự an toàn. Chỉ khi người lao động được bảo đảm an toàn mới có thể thực hiện và thụ hưởng các quyền lợi khác.

Thực tế nhiều năm qua, Hải Phòng đã triển khai nhiều mô hình hiệu quả như Hội thi An toàn vệ sinh viên giỏi, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng phòng ngừa rủi ro cho người lao động. Theo đại diện địa phương này, việc triển khai Đề án cần quán triệt tinh thần chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm, hướng tới những hoạt động thiết thực, có khả năng duy trì lâu dài thay vì chỉ dừng lại ở các đợt phát động ngắn hạn.

Một trong những mô hình được đánh giá cao là “Góc bảo hộ lao động” tại doanh nghiệp. Đây là không gian tập hợp tài liệu hướng dẫn an toàn, trang bị bảo hộ lao động mẫu, các tình huống tai nạn lao động đã xảy ra và bài học kinh nghiệm để người lao động dễ dàng tiếp cận, học hỏi.

Theo các đại biểu, một mô hình chỉ thực sự sống được khi nó mang lại giá trị thiết thực và trở thành nhu cầu tự thân của doanh nghiệp và người lao động. Văn hóa an toàn lao động vì thế phải được xây dựng từ những hành động cụ thể, gần gũi với đời sống sản xuất hằng ngày.

Đại diện LĐLĐ thành phố Hải Phòng đóng góp ý kiến. Ảnh: ThC

Từ thực tiễn địa phương, LĐLĐ thành phố Hải Phòng đã triển khai chính sách hỗ trợ người lao động bị tai nạn lao động với mức hỗ trợ khẩn cấp 10 triệu đồng/trường hợp từ nguồn kinh phí công đoàn cấp tỉnh. Địa phương này cũng đang nghiên cứu chính sách hỗ trợ con của người lao động bị tai nạn lao động với mức dự kiến 500.000 đồng/tháng cho đến khi đủ 18 tuổi. Đây không chỉ là sự hỗ trợ về vật chất mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội và tính nhân văn của tổ chức Công đoàn đối với những người không may gặp rủi ro trong lao động.

Đặc biệt, các cán bộ công đoàn đề xuất, để tăng hiệu quả Đề án, cần tăng cường thực hiện quyền giám sát của công đoàn theo Luật Công đoàn năm 2024. Trong đó tập trung giám sát việc trang bị phương tiện bảo vệ cá nhân; khám sức khỏe định kỳ; huấn luyện an toàn lao động; quan trắc môi trường lao động; kiểm định máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động. Đây chính là những quyền lợi thiết thực mà người lao động được thụ hưởng từ hệ thống quản lý ATVSLĐ tại doanh nghiệp.

Chuyển đổi số mở ra hướng đi mới cho văn hóa an toàn

Một nội dung mới được đề cập tại hội nghị là tác động của chuyển đổi số đối với việc xây dựng văn hóa an toàn lao động.

Theo bác sĩ Quản Hồng Đức - Trưởng ban Tư vấn Văn hóa an toàn, Công ty TLV Consulting, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi mạnh mẽ trong phương thức quản lý an toàn lao động tại doanh nghiệp.

Thông qua các nền tảng số, doanh nghiệp có thể tổ chức đào tạo trực tuyến, quản lý hồ sơ an toàn, theo dõi rủi ro, đánh giá mức độ tuân thủ và cảnh báo nguy cơ mất an toàn theo thời gian thực. Điều này giúp giảm chi phí, tăng hiệu quả quản lý và nâng cao khả năng tiếp cận của người lao động.

Đề án cũng xác định việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về công tác an toàn, vệ sinh lao động, mạng lưới an toàn vệ sinh viên và các doanh nghiệp triển khai mô hình văn hóa an toàn lao động là một nhiệm vụ quan trọng trong giai đoạn tới.

Đây sẽ là nền tảng để các cấp công đoàn đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành và đánh giá kết quả thực hiện.

Theo mục tiêu của Đề án, đến năm 2030, mỗi LĐLĐ tỉnh, thành phố, Công đoàn ngành Trung ương và tương đương, Công đoàn tập đoàn, tổng công ty trực thuộc Tổng Liên đoàn sẽ xây dựng được ít nhất 5 mô hình doanh nghiệp tiêu biểu về văn hóa an toàn lao động.

Xa hơn những con số, điều mà Đề án hướng tới là làm cho việc bảo đảm ATVSLĐ trở thành nhu cầu tự thân, là ưu tiên hàng đầu và không thể thiếu trong hoạt động sản xuất kinh doanh.

Khi người sử dụng lao động chủ động đầu tư cho an toàn, người lao động hình thành thói quen làm việc an toàn và tổ chức Công đoàn phát huy tốt vai trò đại diện, giám sát, đồng hành, văn hóa an toàn lao động sẽ không còn là khẩu hiệu trên các pano, áp phích mà trở thành giá trị cốt lõi của doanh nghiệp.

Đó cũng chính là nền tảng để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ; góp phần nâng cao năng suất lao động, sức cạnh tranh của doanh nghiệp và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.

Bảo đảm an toàn lao động và chăm lo người lao động tại Nhà máy A31 Với quan điểm vì con người, coi con người vừa là động lực, vừa là mục tiêu của sự phát triển, toàn Quân chủng phải ...

Bảo đảm an toàn cho tàu cá và ngư dân trước mùa mưa bão 2026 Trong 4 tháng đầu năm 2026, đã có 37 người chết và mất tích cùng 10 tàu cá bị chìm trên biển. Trước con số ...

Công nhân có nghĩa vụ gì về an toàn, vệ sinh lao động tại doanh nghiệp? Nhiều người lao động quan tâm đến quyền lợi về an toàn lao động nhưng lại chưa nắm rõ trách nhiệm của mình trong quá ...