Người lao động ngành Khoa học và Công nghệ: Từ người vận hành đến chủ thể kiến tạo tri thức

Thông điệp của Thứ trưởng Bộ KH&CN, Chủ tịch Công đoàn KH&CN Việt Nam Phạm Đức Long tại Lễ phát động Tháng Công nhân năm 2026 đã định hình một tầm nhìn mới: Đưa tri thức và đổi mới sáng tạo trở thành "DNA" của giai cấp công nhân trong kỷ nguyên số.

Thứ trưởng Bộ KH&CN, Chủ tịch Công đoàn KH&CN Việt Nam Phạm Đức Long phát biểu chỉ đạo tại Lễ phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về An toàn vệ sinh lao động năm 2026. Ảnh: Nguyễn Việt

Sáng ngày 8.5, tại Tập đoàn FPT, Công đoàn KH&CN Việt Nam đã long trọng tổ chức Lễ phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về An toàn vệ sinh lao động (ATVSLĐ) năm 2026. Sự kiện là nhịp cầu kết nối truyền thống 140 năm Ngày Quốc tế Lao động với những khát vọng mới của Đại hội XIV Công đoàn Việt Nam.

Khi người lao động là chủ thể kiến tạo tri thức

Vượt ra ngoài khuôn khổ một Lễ phát động, sự kiện mang ý nghĩa của một cam kết chiến lược, khẳng định bước chuyển mình mạnh mẽ trong phương thức hoạt động của tổ chức Công đoàn trước vận hội từ cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.

Phát biểu chỉ đạo tại Lễ phát động, đồng chí Phạm Đức Long – Thứ trưởng Bộ KH&CN, Chủ tịch Công đoàn KH&CN Việt Nam đã đặt ra những vấn đề mang tính thời đại.

Trong bối cảnh Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị xác định lấy con người làm trung tâm, lấy tri thức và công nghệ làm nền tảng, vị thế của người lao động ngành KH&CN đã thay đổi căn bản về chất. Họ không còn đứng ngoài hay chạy theo công nghệ, mà chính là những người thổi hồn vào các thuật toán để tạo ra giá trị thặng dư cho xã hội.

Thứ trưởng nhấn mạnh: "Chúng ta đang bước vào giai đoạn mà mô hình lao động và yêu cầu nguồn lực thay đổi với tốc độ chóng mặt. Điều đó đòi hỏi đội ngũ của chúng ta không chỉ dừng lại ở việc thích ứng mà phải vươn lên dẫn dắt. Tháng Công nhân không được phép là một hoạt động phong trào bề nổi, nó phải là điểm tựa để mỗi đoàn viên thực hiện việc học tập suốt đời, làm chủ các công nghệ lõi và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế".

Các đại biểu tham dự Lễ phát động Tháng Công nhân và Tháng hành động về An toàn vệ sinh lao động năm 2026. Ảnh: Nguyễn Việt

Phân tích sâu hơn về 5 nhiệm vụ trọng tâm, Thứ trưởng Phạm Đức Long đã định hình khung chiến lược của một "Công đoàn số". Ở đó, việc quản trị đoàn viên phải dựa trên dữ liệu, tương tác qua các nền tảng trực tuyến và chăm lo bằng những dịch vụ số hóa thực chất. Đặc biệt, tư duy về ATVSLĐ cũng cần một cuộc cách mạng về phương thức.

Thay vì những biển báo khô khan hay các quy tắc nhắc nhở thủ công, an toàn lao động trong kỷ nguyên số phải dựa trên hệ thống giám sát thông minh, ứng dụng công nghệ để cảnh báo rủi ro từ sớm, từ xa. Đây chính là cách tiếp cận nhân văn và bền vững để bảo vệ tài sản quý giá nhất của mọi doanh nghiệp: Con người.

Lời khẳng định của Thứ trưởng "Khi con người được đặt đúng vào vị trí trung tâm, mỗi người lao động sẽ trở thành chủ thể sáng tạo" chính là chìa khóa để giải bài toán năng suất lao động.

Đổi mới sáng tạo không phải là những khái niệm xa vời, nó bắt đầu từ chính tinh thần "dám nghĩ, dám làm" của mỗi kỹ sư, mỗi công nhân trong phòng thí nghiệm hay trên các dây chuyền sản xuất hiện đại.

Hiện thực hóa cam kết bằng hiệu quả thực chất

Hưởng ứng lời phát động của lãnh đạo Bộ, các hoạt động của Công đoàn ngành trong năm 2026 đã cho thấy một sự dịch chuyển mạnh mẽ từ diện rộng sang chiều sâu. Báo cáo của đồng chí Phạm Quang Hưởng, Phó Chủ tịch Công đoàn KH&CN Việt Nam minh chứng bằng những kết quả cụ thể.

Ông Phạm Quang Hưởng, Phó Chủ tịch Công đoàn KH&CN Việt Nam khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong công tác an toàn, vệ sinh lao động và phong trào “Xanh - Sạch - Đẹp, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động” năm 2025. Ảnh: Nguyễn Việt

Năm 2025, bất chấp những thách thức từ biến động quốc tế và thiên tai, Công đoàn ngành vẫn khẳng định vai trò là đơn vị xuất sắc dẫn đầu Khối thi đua số 1 các Công đoàn ngành Trung ương, đang được trình Chính phủ tặng Cờ thi đua.

Sự quan tâm của tổ chức Công đoàn không dừng lại ở những con số mang tính biểu tượng. Riêng trong Tháng Công nhân 2026, dự kiến hơn 2 tỷ đồng sẽ được chi để hỗ trợ trực tiếp cho 2.000 đoàn viên khó khăn.

Đáng chú ý, các chương trình phúc lợi đã được thiết kế theo hướng thực chất thông qua việc ký kết hợp tác với những đơn vị uy tín như FPT Long Châu, đảm bảo người lao động được tiếp cận với vaccine, thuốc và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng cao với chi phí ưu đãi. Đây chính là cách Công đoàn đồng hành, thấu hiểu và chia sẻ gánh nặng đời sống để người lao động yên tâm cống hiến.

Là đơn vị đăng cai, Tập đoàn FPT đã đưa ra một hình mẫu điển hình về việc ứng dụng công nghệ vào quản trị nhân sự và ATVSLĐ. Bà Trần Thị Thu Hà, Chủ tịch Công đoàn FPT cho biết doanh nghiệp đang số hóa toàn diện quy trình an toàn, dùng AI để phân tích xu hướng stress nghề nghiệp – một khía cạnh sức khỏe tinh thần cực kỳ quan trọng trong môi trường làm việc cường độ cao hiện nay.

Toàn cảnh Lễ phát động. Ảnh: Nguyễn Việt

Điểm sáng nhất trong phong trào "Lao động giỏi, lao động sáng tạo" tại FPT chính là chương trình "iKhiến". Đây không chỉ là nơi tôn vinh những sáng kiến giúp tối ưu hóa vận hành, mà còn là "hệ sinh thái" nuôi dưỡng tinh thần đổi mới, nơi những ý tưởng dù nhỏ nhất cũng được trân trọng và chuyển hóa thành giá trị kinh tế trực tiếp, góp phần nâng cao năng suất lao động cho toàn tập đoàn.

Sự kết hợp giữa công nghệ đỉnh cao và những giá trị nhân văn như "Bữa cơm Công đoàn" hay tư vấn tâm lý đã tạo nên một môi trường làm việc hiện đại, bền vững.

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã tuyên dương các điển hình lao động sáng tạo tiêu biểu và trao 29 suất quà trực tiếp cho những đoàn viên có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, bị tai nạn lao động hoặc bệnh hiểm nghèo. Những phần quà này mang thông điệp rõ ràng: Không một người lao động nào bị bỏ lại phía sau trong hành trình tiến vào kỷ nguyên số.

Tháng Công nhân 2026 đã khởi động với một tâm thế mới, chủ động và quyết liệt. Với sự định hướng sát sao của Thứ trưởng Phạm Đức Long và nỗ lực từ các cấp Công đoàn, tinh thần "Đổi mới sáng tạo - Lao động an toàn" chắc chắn sẽ lan tỏa mạnh mẽ, đưa năng suất và tri thức trở thành động lực chính cho sự phát triển của ngành Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Cán bộ công đoàn song hành với công tác nghiên cứu khoa học "Là đoàn viên công đoàn, phải biết lăn xả, cống hiến hết mình xây dựng tổ chức Công đoàn ngày càng lớn mạnh và vì ...

Chi tiết 10 nhóm vị trí việc làm ngành khoa học và công nghệ Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 16/2023/TT-BKHCN hướng dẫn về vị trí việc làm công chức nghiệp vụ chuyên ngành ...

"Kiến trúc sư" xây dựng lực lượng sản xuất mới Tại Đại hội I Công đoàn Khoa học và Công nghệ (KHCN) Việt Nam, một tư duy quản trị công đoàn đột phá đã được ...