Từ bông gạo rừng đến giấc ngủ êm: Hành trình khởi nghiệp của cô giáo trẻ nơi rẻo cao

Khởi nguồn từ ký ức tuổi thơ

Chia sẻ về cơ duyên đến với dự án, chị Bùi Lê Lệ Quyên cho biết, cả ba thành viên trong nhóm đều sinh ra và lớn lên tại Sơn La. Tuổi thơ của họ gắn liền với những công việc thủ công quen thuộc của gia đình: trồng bông, dệt vải, làm đệm, thêu piêu, đan mây, đan lưới…

Những ký ức tưởng như bình dị ấy lại trở thành nền tảng cho ý tưởng khởi nghiệp sau này.

“Chúng tôi nhận thấy nghề thủ công không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn chứa đựng nhiều phong tục, tập quán và những nét đẹp văn hóa của làng quê Việt Nam. Vì vậy, khi bắt đầu dự án, chúng tôi lựa chọn sản phẩm đệm bông gạo – một sản phẩm làm từ nguyên liệu tự nhiên, sẵn có tại địa phương, thân thiện với môi trường”, chị Quyên chia sẻ.

Các sản phẩm được làm từ sợi bông gạo do nhóm chị Quyên cùng các học sinh sáng chế. Ảnh: NVCC.

Theo chị, bông gạo là loại nguyên liệu quen thuộc nhưng chưa được khai thác hiệu quả. Trong khi đó, các sản phẩm từ bông gạo như đệm, gối lại có nhiều ưu điểm: nhẹ, thoáng, an toàn cho sức khỏe và hoàn toàn tự nhiên.

Từ ý tưởng ban đầu, nhóm đã bắt tay vào nghiên cứu cách làm đệm bông gạo theo phương pháp truyền thống của đồng bào dân tộc Thái, đồng thời tìm hướng cải tiến để sản phẩm phù hợp với nhu cầu thị trường hiện đại.

Thế nhưng, khởi nghiệp chưa bao giờ là con đường dễ dàng, nhất là với những người trẻ ở vùng nông thôn, miền núi. Chị Quyên cho biết, trong quá trình triển khai dự án, khó khăn lớn nhất của nhóm là vốn và nguồn nhân lực có kiến thức về kinh doanh.

Để vượt qua trở ngại này, nhóm đã tìm đến sự hỗ trợ của tổ chức Đoàn. Khi đó, Huyện đoàn Thuận Châu (nay là Đoàn xã Thuận Châu) đã giúp nhóm kết nối với các nguồn vốn, các nhà tài trợ và chuyên gia trong lĩnh vực phát triển kinh tế. Nhờ sự hỗ trợ đó, dự án từng bước hoàn thiện hơn, từ việc xây dựng mô hình sản xuất đến định hướng thị trường.

Bước ngoặt quan trọng đến khi dự án tham gia Cuộc thi Dự án khởi nghiệp thanh niên nông thôn năm 2025. Tại đây, nhóm đã nhận được nhiều góp ý từ ban giám khảo và các chuyên gia.

“Chúng tôi được tư vấn về phân tích thị trường, xây dựng câu chuyện sản phẩm và định hướng phát triển bền vững dựa trên nguyên liệu tự nhiên”, chị Quyên cho biết.

Các chuyên gia cũng gợi mở việc kết hợp bông gạo với các nguyên liệu tự nhiên khác như lụa tơ tằm, thảo dược để tạo ra những sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Tạo việc làm cho phụ nữ và thanh niên địa phương

Dù mới ở giai đoạn đầu, dự án “Sản xuất đệm bông gạo truyền thống” đã bắt đầu mang lại những tác động tích cực cho cộng đồng. Hiện nay, mô hình đã tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2–5 phụ nữ địa phương, với thu nhập trung bình 2–5 triệu đồng/tháng.

Theo chị Quyên, điều đáng mừng là dự án cho thấy khả năng triển khai ngay tại địa phương, với chi phí đầu tư không quá lớn, phù hợp với mô hình hộ gia đình hoặc hợp tác xã.

Không chỉ tạo việc làm, dự án còn góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào dân tộc Thái. “Chúng tôi mong muốn không chỉ bán sản phẩm, mà còn kể câu chuyện về văn hóa và truyền thống của vùng đất Tây Bắc”, chị nói.

Trong tương lai, nhóm dự định mở rộng sản phẩm theo hai hướng: sử dụng nguyên liệu tự nhiên bền vững như bông gạo và lụa tơ tằm, đồng thời kết hợp với các loại dược liệu để tạo ra các sản phẩm chăm sóc sức khỏe.

Chị Bùi Lê Lệ Quyên (đeo kính) thực hiện công đoạn may vỏ đệm. Ảnh: NVCC.

Cần thêm “đòn bẩy” cho thanh niên khởi nghiệp

Từ trải nghiệm của bản thân, chị Quyên cho rằng thanh niên nông thôn có nhiều ý tưởng sáng tạo nhưng vẫn gặp không ít rào cản khi khởi nghiệp. Trong đó, khó khăn lớn nhất là tiếp cận vốn, thiếu kiến thức kinh doanh và cơ hội kết nối thị trường.

“Chúng tôi rất mong địa phương có thêm các nguồn vốn lãi suất thấp, chính sách ưu đãi thuế cho sản phẩm khởi nghiệp, cũng như các lớp đào tạo về kinh doanh và quản trị”, chị bày tỏ.

Theo chị, việc đưa tinh thần khởi nghiệp vào các trường phổ thông, đặc biệt là các trường dân tộc nội trú, cũng là cách để khơi dậy khát vọng lập nghiệp cho thế hệ trẻ vùng cao.

Đánh giá về mô hình này, chị Đinh Thị Bích Phương, Bí thư Xã Đoàn Thuận Châu (tỉnh Sơn La) cho biết, những dự án như của chị Quyên đang tạo hiệu ứng tích cực trong phong trào thanh niên khởi nghiệp tại địa phương.

Trong thời gian tới, khi dự án phát triển, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành với Lệ Quyên trong việc hỗ trợ vay vốn, xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm chăn, đệm, gối bông gạo đến người dân trong và ngoài tỉnh”, chị Đinh Thị Bích Phương thông tin.

Từ những ý tưởng khởi nghiệp còn khiêm tốn ban đầu, các mô hình như dự án đệm bông gạo đang dần mở ra hướng đi mới cho thanh niên vùng cao. Bởi với nhiều bạn trẻ nơi đây, khởi nghiệp không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà còn là hành trình gìn giữ bản sắc văn hóa và khẳng định khát vọng vươn lên ngay trên chính quê hương mình.