Từ nỗi đau riêng, viết nên bài học nhân văn về bảo hiểm xã hội

Bài thi tự luận kể về một biến cố đầy nước mắt của gia đình chị Ngoãn, đã được Ban Giám khảo chấm giải Ba.

Một bài luận khiến người đọc rơi nước mắt

“Em không viết để thi, mà viết để tri ân. Đó là lời cảm ơn muộn của em gửi đến chính sách bảo hiểm xã hội, gửi đến tổ chức Công đoàn, và gửi đến người anh rể – người đã ra đi nhưng để lại bài học sâu sắc về sự chuẩn bị, về trách nhiệm và tình yêu thương gia đình".

Chị Ngoãn mở đầu câu chuyện bằng một lá thư đề ngày 26.9.2025 - tám tháng sau khi anh rể qua đời. Bức thư ấy, tưởng như là nỗi riêng, nhưng lại chạm đến trái tim hàng triệu người lao động - những người đang hàng ngày, hàng tháng đóng góp vào quỹ bảo hiểm xã hội, có khi chưa từng nghĩ rằng một ngày, chính sách ấy sẽ là “phao cứu sinh” của đời mình.

Chị Ngoãn tại Lễ trao giải Cuộc thi.

Trong ký ức của chị Ngoãn, anh rể không chỉ là người thân mà là người anh cả trong đại gia đình. Một người đàn ông điềm đạm, chu đáo, yêu thương vợ con, kính trọng bố mẹ hai bên, hết lòng với công việc và đồng nghiệp.

“Anh là người con hiếu thảo, người chồng thủy chung và người cha mẫu mực. Ông bà ngoại tôi vẫn thường bảo, từ khi chị tôi lấy anh, trong nhà có thêm một người con trai đúng nghĩa”.

Vậy mà, ngay sau Tết Nguyên đán năm ấy - khi cả gia đình còn chưa hết không khí sum vầy, anh bắt đầu thấy mệt mỏi, sút cân nhanh, ho khan triền miên. Là người làm trong ngành Y, chị Ngoãn linh cảm có điều chẳng lành. Chị gọi điện nhờ đồng nghiệp tư vấn, rồi sắp xếp để anh lên Bệnh viện Đại học Y Hà Nội - nơi chị đang công tác để khám.

Kết quả khiến tất cả lặng người: Ung thư gan giai đoạn cuối. Thời gian sống, bác sĩ nói chỉ còn tính bằng ngày.

“Anh nhìn tôi, chỉ cười nhẹ: “Em đừng nói với chị, để mấy hôm nữa anh ổn rồi nói cũng chưa muộn”. Tôi thấy rõ trong ánh mắt anh là nỗi sợ, là thương vợ con, là cả một bầu trời chưa kịp dặn dò”.

Khi bảo hiểm xã hội trở thành điểm tựa

Nhưng ngay trong những ngày ngắn ngủi còn lại, anh vẫn tỉnh táo sắp xếp mọi việc, trong đó có điều khiến chị Ngoãn không bao giờ quên: Anh lo xong toàn bộ thủ tục bảo hiểm xã hội của mình.

Anh từng là nhân viên Công ty Đường sông số 5. Một năm trước, anh nằm trong danh sách tinh giản biên chế - biến cố khiến cả gia đình lo lắng. Nhưng anh đã không oán thán. Anh nhanh chóng hoàn tất thủ tục bảo hiểm thất nghiệp, hỏi rõ quyền lợi của mình với cơ quan bảo hiểm xã hội.

“Anh bảo: “Mình đi làm là để lo cho gia đình, nên việc gì cũng phải tính cho vợ con sau này”. Lúc đó, tôi chỉ nghĩ anh cẩn thận, nào ngờ, sự cẩn thận ấy lại giúp gia đình đứng vững giữa cơn bão”.

Các tác giả giao lưu tại tọa đàm (chị Ngoãn ngồi thứ 2 từ phải sang). Ảnh: Phương Mai.

Khi anh mất, số tiền lĩnh bảo hiểm xã hội một lần là cứu cánh giúp chị gái và ba đứa con nhỏ vượt qua những tháng ngày khốn khó. Anh đã dặn chị trước khi ra đi: “Dù có lĩnh một lần hay hàng tháng, cũng nhớ dành một phần phụng dưỡng mẹ già, rồi mới lo cho các con. Anh chỉ mong các con được học hành đến nơi đến chốn”.

Với hơn 15 năm đóng bảo hiểm, anh được nhận đầy đủ quyền lợi, dù không còn là người lao động tại thời điểm mất. Chính sách bảo hiểm xã hội đã bảo vệ trọn vẹn quyền lợi ấy.

“Có lẽ, đó là điều khiến em thấm thía nhất”, - chị Ngoãn viết trong bài luận. “Trong cơn đau, em thấy rõ ý nghĩa của hai chữ bảo hiểm: Không chỉ bảo vệ thu nhập, mà bảo vệ cả những giấc mơ còn dang dở của con người”.

Điểm tựa công đoàn

Nhiều người nghĩ rằng khi đã nghỉ việc, mối liên hệ giữa người lao động và công đoàn sẽ chấm dứt. Nhưng câu chuyện của gia đình chị Ngoãn lại chứng minh điều ngược lại.

Dù anh đã nghỉ việc nhưng Công đoàn Công ty Đường sông số 5 vẫn tìm đến, thăm hỏi, chia sẻ, trao quà hỗ trợ cho gia đình. Họ dành 30 triệu đồng học bổng cho ba người con của anh như một lời động viên, một sự tiếp nối yêu thương.

“Chị gái tôi đã khóc khi nhận quà. Không chỉ vì số tiền mà vì cảm giác được quan tâm, được nhớ đến. Cái bắt tay của cán bộ Công đoàn hôm ấy làm chị ấm lòng hơn cả”.

Không dừng lại ở đó, Ban Giám đốc Công ty còn chủ động mua lại cổ phần của anh với giá cao hơn thực tế - một cách tri ân người lao động từng cống hiến.

“Những việc ấy không lớn nhưng đối với một gia đình vừa mất đi trụ cột, nó là sự an ủi vô cùng to lớn. Tôi nhận ra: Công đoàn không chỉ bảo vệ quyền lợi người lao động khi họ còn làm việc, mà còn đồng hành cả khi họ rời đi”.

Bức thư gửi người anh nơi phương xa

Trong phần cuối bài viết, chị Ngoãn chọn cách viết như một bức thư gửi người anh đã khuất - lời tiễn biệt, lời cảm ơn và cũng là lời tự sự của một người em trân trọng từng kỷ niệm.

“Thái Bình, ngày 26.9.2025. Kính gửi anh rể nơi phương xa…

Đã 8 tháng kể từ ngày anh đột ngột rời xa trần thế. Chị gái em và ba cháu nhỏ vẫn chưa nguôi nỗi nhớ. Em - người em đi làm xa, mỗi lần nghĩ đến anh lại rưng rưng. Anh là người anh cả, người con hiếu thảo, người đàn ông vững chãi của cả hai bên gia đình.

Anh ra đi quá sớm, nhưng vẫn kịp dặn dò, lo toan cho tất cả. Anh để lại niềm tin rằng sự tử tế và trách nhiệm luôn được đền đáp, rằng chính sách bảo hiểm xã hội là tấm lưới an sinh bền chặt, không để ai rơi xuống vực thẳm. Mong anh yên lòng, nơi ấy chắc cũng bình yên như cách anh đã sống nơi trần thế này".

Chị Ngoãn (thứ 2 từ trái sang) nhận giải Ba cuộc thi. Ảnh: Phương Mai.

Đọc những dòng ấy, Ban Giám khảo nói rằng họ đã “im lặng rất lâu”. Không phải vì đó là bài thi xúc động nhất mà vì trong đó, người ta thấy một triết lý sống giản dị mà sâu sắc: Hãy sống có trách nhiệm với chính mình và gia đình, hãy tin vào giá trị của những chính sách nhân văn mà Nhà nước và tổ chức Công đoàn đang nỗ lực gìn giữ.

Lan tỏa thông điệp từ một bài thi nhỏ

Cuộc thi trực tuyến “Công nhân, viên chức, lao động tìm hiểu về Luật Công đoàn và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024” do Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức đã thu hút hàng trăm nghìn bài dự thi trên cả nước. Nhưng bài viết của chị Đào Thị Ngoãn được xem như một “điểm sáng đặc biệt” không chỉ vì câu chuyện có thật mà vì nó chạm đến giá trị sâu xa của hai chữ an sinh.

Ông Ngọ Duy Hiểu - Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam nhận xét: “Bài viết của chị Đào Thị Ngoãn không nặng về lý thuyết nhưng lại chứa đựng chiều sâu nhân văn hiếm có. Nó giúp người đọc hiểu rằng bảo hiểm xã hội không phải là nghĩa vụ mà là quyền lợi, là điểm tựa, là “tấm lưới” đỡ lấy con người trong lúc khốn khó nhất”.

Với chị Ngoãn, giải thưởng không chỉ là sự ghi nhận mà là niềm an ủi dành cho người thân đã khuất và là động lực để tiếp tục lan tỏa giá trị nhân ái của nghề y, của công đoàn và của chính sách bảo hiểm xã hội.

“Tôi mong câu chuyện của mình sẽ khiến ai đó hôm nay bớt chần chừ khi đóng bảo hiểm, bớt thờ ơ với công đoàn. Vì đến một ngày nào đó, họ sẽ nhận ra: Phía sau mỗi đồng tiền đóng góp là một sự bảo vệ, một lời hứa rằng, chúng ta không cô đơn”, chị Ngoãn chia sẻ.