Có thể “đóng bù” BHXH tự nguyện cho thời gian gián đoạn để nhận lương hưu sớm hay không?

Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và Nghị định 159/2025/NĐ-CP, người tham gia BHXH tự nguyện không được truy đóng cho khoảng thời gian đã gián đoạn trước đó. Điều này đồng nghĩa với việc nếu người tham gia bỏ đóng trong một hoặc nhiều tháng thì thời gian này sẽ không được “lấp đầy” bằng cách nộp bù sau này.

Quy định được đưa ra nhằm bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng và tính công bằng của hệ thống an sinh xã hội. Người tham gia cần duy trì quá trình đóng liên tục để tích lũy thời gian tham gia BHXH theo đúng quy định.

Pháp luật hiện hành vẫn cho phép người tham gia BHXH tự nguyện đóng một lần cho thời gian còn thiếu để đủ điều kiện hưởng lương hưu, nhưng chỉ khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện cụ thể.

Theo đó, người tham gia phải đồng thời đáp ứng 3 điều kiện: đã đủ tuổi nghỉ hưu theo quy định; thời gian đóng BHXH còn thiếu không quá 5 năm (60 tháng); và đã hoàn thành phương thức đóng BHXH đã đăng ký trước đó.

Đây là điểm quan trọng mà nhiều người thường bỏ qua. Trên thực tế, không ít trường hợp đang tham gia theo phương thức đóng 12 tháng hoặc 36 tháng/lần nhưng muốn nộp ngay một khoản lớn để đủ điều kiện hưởng lương hưu. Tuy nhiên, trong thời gian chưa hoàn tất chu kỳ đóng đã đăng ký, người tham gia chưa được phép đóng một lần cho phần thời gian còn thiếu.

Nhiều người tham gia BHXH tự nguyện cho rằng khi bị gián đoạn quá trình đóng có thể “đóng bù” phần còn thiếu để nhanh đủ điều kiện hưởng lương hưu. Ảnh minh họa.

Thực tế đã có trường hợp người tham gia BHXH tự nguyện từ năm 2016 nhưng bị gián đoạn một tháng trong năm 2022. Khi gần đến tuổi nghỉ hưu, người này đề nghị được đóng bù tháng còn thiếu và đóng một lần cho số năm còn thiếu để nhận lương hưu sớm hơn.

Tuy nhiên, cơ quan BHXH không chấp thuận vì khoảng thời gian gián đoạn không thuộc diện được truy đóng. Đồng thời, người này vẫn đang trong chu kỳ đóng 36 tháng đã đăng ký nên chưa đáp ứng điều kiện để thực hiện đóng một lần theo quy định.

Qua trường hợp trên có thể thấy, việc hiểu chưa đầy đủ quy định pháp luật có thể khiến người tham gia gặp khó khăn khi chuẩn bị hồ sơ hưởng lương hưu.

Cơ quan BHXH khuyến nghị người lao động cần chủ động duy trì việc tham gia BHXH tự nguyện liên tục để tránh bị gián đoạn thời gian đóng. Đồng thời, nên lựa chọn phương thức đóng phù hợp với khả năng tài chính để bảo đảm duy trì lâu dài.

Trước khi thay đổi mức đóng, phương thức đóng hoặc có nhu cầu đóng một lần cho thời gian còn thiếu, người tham gia nên liên hệ cơ quan BHXH để được hướng dẫn cụ thể, tránh hiểu nhầm dẫn đến ảnh hưởng quyền lợi.

Trong bối cảnh chính sách BHXH ngày càng hướng tới mở rộng diện bao phủ và bảo đảm an sinh bền vững, việc nắm rõ quy định không chỉ giúp người lao động bảo vệ quyền lợi của mình mà còn chủ động hơn trong kế hoạch tài chính và tuổi già.

* Nghe Podcast Điểm tin Mặt trận và Đoàn thể ngày 7.5.2026