Không “đóng nhờ” BHXH, BHYT: Người lao động cần hiểu đúng để tránh rủi ro

Chỉ được tham gia BHXH bắt buộc khi có quan hệ lao động thực tế

Pháp luật hiện hành quy định rõ, đối tượng tham gia BHXH bắt buộc là người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc hợp đồng có thời hạn từ đủ 1 tháng trở lên. Ngay cả khi hợp đồng được đặt tên khác, nếu có đầy đủ các yếu tố như việc làm, trả lương và chịu sự quản lý, điều hành của người sử dụng lao động thì vẫn được xác định là quan hệ lao động.

Ngược lại, nếu cá nhân không làm việc thực tế tại doanh nghiệp, không phát sinh tiền lương và không chịu sự quản lý thì không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc qua đơn vị đó. Việc “đóng nhờ”, “đóng hộ” trong trường hợp này là không đúng quy định.

Trong thực tế, một số người lựa chọn “đóng nhờ” để nhanh chóng tích lũy thời gian đóng, hướng tới hưởng lương hưu hoặc các chế độ như ốm đau, thai sản. Tuy nhiên, cách làm này tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt khi cơ quan chức năng tiến hành thanh tra, kiểm tra.

Cơ quan BHXH khuyến cáo các doanh nghiệp không nên nhận “đóng nhờ” BHXH, BHYT cho người không có quan hệ lao động thực tế. Việc này không chỉ sai quy định mà còn có thể bị xử lý khi phát hiện vi phạm.

Đối với người lao động, việc tham gia không đúng đối tượng có thể dẫn đến hệ quả là không được công nhận thời gian đóng khi giải quyết chế độ. Điều này đồng nghĩa với nguy cơ mất quyền lợi đã tích lũy, thậm chí phải điều chỉnh, truy thu hoặc hủy kết quả tham gia.

Bên cạnh đó, khi hồ sơ không phản ánh đúng thực tế làm việc, việc giải quyết các chế độ như thai sản, ốm đau hay hưu trí cũng có thể bị từ chối hoặc kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người lao động.

Thời gian gần đây, xuất hiện tình trạng một số người lao động tự do hoặc đã nghỉ việc tìm cách “đóng nhờ” bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) thông qua doanh nghiệp để tích lũy thời gian tham gia. Ảnh minh họa.

Lựa chọn phù hợp: Tham gia BHXH tự nguyện

Đối với những người không làm việc theo hợp đồng lao động nhưng vẫn mong muốn có lương hưu khi về già, pháp luật đã có cơ chế phù hợp là tham gia BHXH tự nguyện.

Đây là hình thức linh hoạt, phù hợp với lao động tự do, người làm việc không ổn định hoặc đã dừng tham gia BHXH bắt buộc nhưng muốn tiếp tục tích lũy thời gian đóng. Người tham gia có thể chủ động lựa chọn mức đóng phù hợp với khả năng tài chính.

Từ ngày 1.7.2025, chính sách BHXH tự nguyện tiếp tục được hoàn thiện, bổ sung thêm quyền lợi. Người tham gia được hưởng các chế độ hưu trí, tử tuất và trợ cấp thai sản theo quy định. Khi đủ 15 năm đóng BHXH và đến tuổi nghỉ hưu, người lao động sẽ được hưởng lương hưu hằng tháng, đồng thời được cấp thẻ BHYT miễn phí trong thời gian hưởng lương hưu.

Các cơ quan chức năng khuyến nghị người lao động cần tìm hiểu kỹ quy định pháp luật, lựa chọn hình thức tham gia BHXH, BHYT đúng quy định, phù hợp với tình trạng việc làm của mình.

Việc “đóng nhờ” có thể mang lại lợi ích trước mắt nhưng tiềm ẩn nhiều hệ lụy lâu dài. Ngược lại, tham gia đúng quy định không chỉ bảo đảm quyền lợi cá nhân mà còn góp phần xây dựng hệ thống an sinh xã hội minh bạch, bền vững.

Trong bối cảnh chính sách BHXH ngày càng hoàn thiện, người lao động càng cần chủ động, tỉnh táo trong lựa chọn, tránh những giải pháp “lách luật” để không phải trả giá bằng chính quyền lợi của mình trong tương lai.

* Nghe Podcast Điểm tin Mặt trận và Đoàn thể ngày 26.4.2026