Nhiều hành vi vi phạm về bảo hiểm y tế sẽ bị xử phạt nặng từ ngày 15.5

Siết chặt hành vi mượn, cho mượn thẻ BHYT

Một trong những vi phạm phổ biến hiện nay là tình trạng mượn, cho mượn thẻ BHYT hoặc sử dụng thẻ của người khác khi đi khám chữa bệnh. Theo Điều 84 của Nghị định, hành vi này sẽ bị xử phạt nghiêm khắc.

Cụ thể, người vi phạm có thể bị phạt từ 1 đến 2 triệu đồng nếu chưa gây thiệt hại đến quỹ BHYT. Trường hợp sử dụng thẻ nhằm trục lợi, gây thiệt hại cho quỹ hoặc chiếm đoạt tiền BHYT với số tiền nhất định, mức phạt tăng lên từ 3 đến 5 triệu đồng.

Đáng chú ý, ngoài tiền phạt, người vi phạm còn buộc phải hoàn trả toàn bộ số tiền đã trục lợi vào quỹ BHYT. Quy định này nhằm ngăn chặn hành vi gian lận, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của người tham gia bảo hiểm.

Doanh nghiệp chậm đóng, đóng thiếu cũng bị xử phạt

Không chỉ cá nhân, người sử dụng lao động cũng là đối tượng bị kiểm soát chặt chẽ hơn trong việc thực hiện nghĩa vụ đóng BHYT cho người lao động.

Theo Điều 81 của Nghị định, doanh nghiệp không lập danh sách hoặc lập không đầy đủ số người tham gia BHYT trong thời hạn quy định có thể bị phạt từ 1 đến 35 triệu đồng, tùy mức độ vi phạm.

Đối với hành vi chậm đóng hoặc đóng không đầy đủ số tiền BHYT phải đóng, mức phạt dao động từ 500.000 đồng đến 35 triệu đồng. Ngoài ra, doanh nghiệp buộc phải khắc phục hậu quả bằng việc đóng đủ số tiền còn thiếu theo quy định.

Việc siết chặt các hành vi này nhằm đảm bảo người lao động được tham gia BHYT đầy đủ, liên tục, tránh tình trạng gián đoạn quyền lợi khám chữa bệnh.

Từ ngày 15.5.2026, Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, với nhiều điểm mới đáng chú ý liên quan đến BHYT. Ảnh minh họa.

Trốn đóng BHYT có thể bị phạt tới 70 triệu đồng

Đáng lưu ý, hành vi trốn đóng BHYT bị xử phạt ở mức cao hơn. Với cá nhân vi phạm chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, mức phạt có thể từ 300.000 đến 500.000 đồng.

Đối với người sử dụng lao động, nếu không lập danh sách hoặc lập thiếu số người thuộc diện phải tham gia BHYT sau thời hạn quy định, mức phạt có thể từ 2 đến 4 triệu đồng đối với đơn vị dưới 10 lao động, và tăng dần theo quy mô vi phạm. Trường hợp vi phạm với số lượng lớn, mức phạt có thể lên tới 50 - 70 triệu đồng.

Ngoài ra, các hành vi như kê khai tiền lương làm căn cứ đóng BHYT thấp hơn thực tế, không đóng hoặc đóng thiếu sau khi đã bị cơ quan chức năng đôn đốc cũng bị xử phạt từ 1 đến 45 triệu đồng.

Không dừng lại ở xử phạt hành chính, các biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng đồng thời, bao gồm: buộc đóng đủ số tiền trốn đóng vào quỹ BHYT; hoàn trả thiệt hại cho người tham gia (nếu có); nộp lại khoản lợi bất hợp pháp và tiền lãi phát sinh.

Người lao động cần chủ động bảo vệ quyền lợi

Các quy định mới cho thấy xu hướng tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong thực hiện chính sách BHYT. Đối với người lao động, việc nắm rõ quy định không chỉ giúp tránh vi phạm mà còn là cơ sở để tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Người lao động nên thường xuyên kiểm tra tình trạng tham gia BHYT, yêu cầu doanh nghiệp thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đóng bảo hiểm. Đồng thời, tuyệt đối không sử dụng thẻ BHYT sai mục đích để tránh rủi ro pháp lý.

Việc tuân thủ đúng quy định về BHYT không chỉ bảo vệ quyền lợi cá nhân mà còn góp phần duy trì sự công bằng, minh bạch và ổn định của hệ thống an sinh xã hội.

* Nghe Podcast Điểm tin Mặt trận và Đoàn thể ngày 5.5.2026